9 september 2014
Opinie
door: Hans Koeleman
Is het toeval dat op het moment dat de kerken leeg begonnen te lopen, de hardloopevenementen volliepen? Is het toeval dat in een tijd wanneer de westerse kerkvaders zich afvragen hoe ze in vredesnaam verbinding met de mensen in de westerse wereld moeten creëren, er honderden hardlooptrainers elke week weer in parken en op pleinen staan om met een paar simpele woorden grote groepen in beweging te brengen? Waar voorheen om tien uur op de zondag drommen mensen in gepast tenue richting de kerk gingen, gaan ze nu het bos in, al dan niet geleid door voorlopers die blijkbaar wel in staat zijn geweest die ene snaar in hen te raken en de uitroep te ontlokken dat ze 'hier hun bed wel voor uit willen komen'. Is het toeval? Biedt hardlopen misschien iets dat godsdienst niet meer kan bieden?
Er is het nodige gezegd over hardlopen en religie: het is een religie, het is het helemaal niet; de sport heeft rituelen en hogepriesters dus... De discussie is eindeloos en dat is prima. Laat iedereen zelf maar uitmaken wat hij er van vindt. Ik vind overigens dat hardlopen geen religie is: hardlopen, een van de meest basale menselijke bewegingsvormen, blinkt in zijn meest pure vorm uit door een volledige afwezigheid van enig dogma, vastgelegde rituelen, hoger doel of aanbidding van enige God of afgod of een poging van de beoefenaars en masse en georganiseerd de mysteries van het universum te laten doorgronden. Hardlopen is gewoon hard lopen, iets dat de mens beter kan dan welk ander dier op aarde. De mens is een geboren hardloper en er zijn er zoals de bioloog Bernd Heinrich die zelfs menen dat als de mens niet regelmatig hardloopt hij lui, vadsig en gezapig wordt. De mens wordt pas mens als hij loopt. Zegt het voort.
Maar, afgezien van het gegeven dat we geboren hardlopers zijn, waarom rennen er vandaag zoveel mensen? Om af te vallen? Dit is niet te hopen. Je moet rennen tot je een ons weegt om ook maar een kilo kwijt te raken. Om andere mensen te ontmoeten? Zou kunnen. Als middel tegen stress? Mogelijk. Om het hoofd leeg te maken? Zou ook heel goed kunnen. Om zichzelf beter te leren kennen? Daar zit heel veel in. De Canadese ultraloper David Blaikie schreef ooit dat de langeafstandsloper iets begreep dat dichters en filosofen al eeuwenlang verkondigd hadden, iets dat de inactieve mens nooit echt gesnapt heeft, namelijk dat door het afleggen van lange afstanden de poorten van de geest opengezet worden en de lopende mens een kijkje kon gaan nemen in het binnenste van zijn ziel.
De mens leert zichzelf beter kennen als hij lang gaat lopen.
Brutus Hamilton, een oude Amerikaanse coach stelde zelfs dat als we een stel langeafstandslopers zien, vlak voor de start van een hele lange en zware run, wij geen medelijden met hen moesten hebben maar met onszelf. Wij zouden jaloers moeten zijn. Zijn gaan namelijk iets zien dat wij niet gaan zien. En hij had het niet over bomen en heuvels. Het was een reis naar het binnenste van de mens. Jan Knippenberg, schrijver van 'De mens als duurloper', had het er jaren geleden al over: lopen is geen sport maar een manier van reizen waarbij lichaam en geest zichzelf steeds verplaatsten.
Is het dan toeval dat de kerken leeg zijn en de hardloopevenementen vol? Is er enige correlatie tussen de twee feiten? Vindt de hedendaagse westerse mens in het hardlopen iets waar hij behoefte aan heeft en dat de kerk blijkbaar niet meer kan bieden? Ik zou haast zeggen van wel.
Als je stelt dat religie de mens een stel ankers – dogma’s, rituelen, tradities, een geschrift en meer – geeft om zichzelf aan vast te klampen en houvast te geven, dan geeft hardlopen de mens een stel interne ankers: zelfkennis, zelfvertrouwen, doorzettingsvermogen, positivisme. Misschien zijn deze eigen ankers wel veel relevanter in onze tijd. Is de centrale vraag vandaag niet 'wat we doen' en niet 'hoe we dit doen', maar 'waarom we doen wat we doen?' En is het beantwoorden van deze vraag slechts mogelijk door een intieme kennis van onszelf? Hardlopen helpt ons dus wellicht met het beantwoorden van een elementaire vraag van deze tijd.
Dus, de mens moet lopen, en vooral lang. En vooral rustig. En vooral op plekken en tijden die net even anders zijn dan voorgeschreven. Inspiratie als energiebron, het klinkt zo simpel, maar ik hoor zo weinigen dit verkondigen.
Dus ga een keer niet in het Amsterdamse Bos rennen om tien uur op zondagochtend, maar doe het eens om tien uur ’s avonds. Of, beter, ga naar de schitterende duinen en stranden die we hebben, maar dan wel solo of hooguit met een of twee anderen en doe het eens als het nog donker is en loop naar de zon toe. Of andersom. En men zal merken dat omdat alles anders is, alles ook veel makkelijker zal gaan.
Loop eens in het donker, in stilte, wanneer de hersenen in semi-slaapstand zijn, de zintuigen op stand-by, wanneer menselijke chemicaliën op hol slaan, wanneer de schoonheid van de natuur je blijft verbazen, wanneer dit alles samenkomt na, pakweg, twee uur rennen, en je zal merken dat lang hardlopen zoveel makkelijker is dan zovelen vandaag de dag beweren. Loop eens niet een wedstrijd met duizenden anderen, laat de marathon eens links liggen en ga er ver voorbij. Het is slechts 42.2 kilometer, een volledig kunstmatige grens die wij als een betonnen muur zien. Mochten er hindernissen zijn tussen een run van een uur en eentje van drie uur, dan zijn dit voornamelijk mentale hindernissen. Wij kunnen als mensen zoveel meer dan wij onszelf aanpraten.
Misschien is er dan toch een parallel met godsdienst. Als hardlopen dan geen religie is, dan is de run, de lange duurloop, misschien wel een kerk. Misschien is de run het medium waar de mens doorheen loopt en er elke keer met verbeterde zelfkennis weer uitkomt, gesterkt in de wetenschap dat, wat er ook op het pad mocht liggen, deze mens zich door niets gek laat maken.
Hans Koeleman is voormalig Nederlandse langeafstandsloper, gespecialiseerd in de 3000 meter steeplechase. Op deze discipline werd hij tienvoudig Nederlands kampioen en verbeterde hij zesmaal het Nederlands record. Hij nam tweemaal deel aan de Olympische Spelen, zowel in 1984 (Los Angeles) als in 1988 (Seoel) bereikte hij de halve finale. In 1981 werd Koeleman door de KNAU uitgeroepen tot 'atleet van het jaar'. Na zijn sportieve carrière werkte Koeleman onder meer als marketeer bij Nike. Momenteel is hij werkzaam bij 'Binding - social business creators'. Koeleman is in de Verenigde Staten geschoold als historicus, hij studeerde aan de Clemson University en de University of Southern California. Koeleman is een veelgevraagd motivational storyteller en schrijft voor verschillende sport- en businesspublicaties.
Deel dit bericht:
0 reacties
Nog geen reacties. Wees de eerste!
Voeg je reactie toe
Wij sturen jou één keer per week een e-mail met de belangrijkste opinies en artikelen van Sport Knowhow XL.
