Vallen en opstaan in het voetbal en wielrennen

door: Martin Breedijk

De Tour is alweer ruim een week onderweg en naast de fantastische topsport springen de vele valpartijen in het oog, met als meest pregnante voorbeeld de massale crash die de Tourdirectie vorige week zelfs dwong om de koers stil te leggen. Voornaamste slachtoffer van die crash was Fabian Cancellara die in het geel nog wel op de fiets stapte om de rit af te maken, maar later op de dag met twee gescheurde rugwervels de strijd alsnog moest staken.

Er werd gesproken over bikkels, echte kerels en zelfs helden. De vergelijkingen van wielrenners met voetballers waren niet van de lucht in de social media. De vraag die daarbij echter gesteld moet worden is of het gedrag inherent is aan het karakter van de betreffende sporters, of dat het mede opgewekt wordt door de regels van de sport? Als dat laatste het geval is, dan is de volgende vraag: kunnen we de regels aanpassen om ongewenst gedrag te voorkomen?

Ongewenst gedrag
In mijn ogen is in beide situaties sprake van ongewenst gedrag. Het gedrag van de voetballer - een blessure voorwenden - is ongewenst, omdat het doel ervan - tijd rekken of een gele kaart aan smeren - onsportief is. Ook het gedrag van een wielrenner die gehavend op zijn fiets stapt kan ongewenst zijn. Doorbijten en niet meteen opgeven is uiteraard een goede eigenschap. Maar het in gevaar brengen van je eigen gezondheid (denk ook nog even terug aan de valpartij van Wout Poels van twee jaar geleden) is een vorm van niet-wenselijk gedrag. Wat nu als Cancellara nóg een keer was gevallen, wat als Wout Poels nooit meer had kunnen fietsen? En wat voor voorbeeld geven we daarmee aan de jeugdige wielrenners die we willen leren verantwoord met hun lichaam om te gaan?

Ik denk dat er in het algemeen een verschil is tussen het gedrag van een voetballer en dat van een wielrenner. Maar ik denk ook dat de spelregels dat verschil in gedrag in de hand werken. Immers, een voetballer kan door een blessure te simuleren ervoor zorgen dat er een blessurebehandeling komt. En zo’n behandeling kost altijd meer tijd dan er aan het einde van de wedstrijd wordt bijgeteld. Als je als team een 1-0 voorsprong moet verdedigen is elke minuut korter spelen meegenomen. Ook het gedrag van de wielrenner wordt uitgelokt door de regels. Ten eerste rijdt iedereen gewoon door als je valt, dus als je wilt winnen moet je weer snel op je fiets springen. De Tour wacht op niemand. Bovendien weet een wielrenner niet altijd precies hoe erg zijn blessure is. Hij fietst dan toch door om niet het risico te lopen af te stappen terwijl hij de volgende dagen wel had kunnen fietsen.

Spelregelwijzigingen
Om onsportief gedrag in voetbal te voorkomen liggen de spelregelwijzigingen volgens mij voor de hand: stap over naar zuivere speeltijd en het simuleren van een blessure levert dan geen winst meer op (evenmin als het 'gedoe' bij vrije trappen en ander tijdrekgedrag). En met videobeelden zou bepaald kunnen worden of de overtreding al dan niet met een gele of rode kaart bestraft zou moeten worden.

In het wielrennen lijkt het wat moeilijker om de regels aan te passen. Toch zou het een idee kunnen zijn om renners in rondes de mogelijkheid te geven om - nadat een onafhankelijke dokter eerst heeft geconstateerd dat verder rijden medisch onverantwoord is, maar de blessure later mee blijkt te vallen - de volgende dag terug te laten keren in de koers. Ze zouden dan wel uitgesloten worden voor het algemeen klassement, maar kunnen nog wel meedoen voor een etappeoverwinning of knechtwerk verrichten voor hun kopman.

Een tegenargument zou kunnen zijn dat de renner er dan voordeel van heeft dat hij minder gefietst heeft. Maar hij zal natuurlijk nooit om die reden opzettelijk hard tegen het asfalt vallen. Ook bestaat het gevaar dat een wielrenner een blessure zal gaan simuleren. Vandaar dat een onafhankelijke arts en niet de ploegarts zou moeten beoordelen of hij verder kan rijden. Verder zal deze regel het dilemma voor de klassementsrenner (denk aan Contador vorig jaar) niet oplossen. Hij zal eerder besluiten weer op zijn fiets springen om zijn algemeen klassement niet in gevaar te brengen. Maar de regelaanpassing geeft de meeste renners wel de mogelijkheid de medisch verantwoorde keuze te maken om in de ambulance te stappen en niet toe te geven aan de druk vanuit bijvoorbeeld de ploegleider om toch maar door te gaan.

Een wat kleinere wielerronde - waar de belangen wat minder groot zijn - zou eens kunnen experimenteren met deze nieuwe regel om te zien hoe het werkt. Misschien iets voor de Eneco tour om in 2016 uit te proberen?

Martin Breedijk is docent bij de opleiding Sport, Management en Ondernemen van de Hogeschool van Amsterdam. Hij is actief als triatleet en soms ook als wielrenner. Voor meer informatie: m.breedijk@hva.nl of Twitter