Topsport?

door: Toon Gerbrands

Er zijn altijd een paar klassieke discussies in Nederland die telkens terugkeren, bijvoorbeeld of een bepaalde sport wel als tópsport kan worden getypeerd. Darts is daar een mooi voorbeeld van. Vorige week werd ik wakker geschud door mijn 'eigen' sport, namelijk tijdens het WK volleybal dat momenteel in Nederland wordt gespeeld.

De eerste twee wedstrijden speelden de Nederlandse volleybaldames tegen Kenia en Kameroen. Deze twee landen horen qua niveau allebei niet op dit mondiale podium thuis. Het was een wonder dat er nog publiek op afgekomen is. Eigenlijk is het een grote schande dat de toeschouwers moesten betalen voor hun toegangsbewijs. De NOS was waarschijnlijk verplicht om deze wedstrijden op televisie uit te zenden, een andere verklaring waarom de wedstrijden bij NOS-sport te zien waren, is er denk ik niet. 

Het werden 'veegpartijen' waar beide teams niet bij gebaat waren. Niemand leert iets van zo’n wedstrijd. De uitslagen waren twee keer 3-0 met gigantische verschillen. Elke eredivisieclub zou meer tegenstand hebben geboden. Nu zullen er ook mensen zijn die zeggen dat dit soort landen ook op dit podium mogen meedoen. De wat socialere argumenten worden dan van stal gehaald. Maar dan kunnen we het niet meer typeren als topsport.

Na wat zoeken vind je een gangbare definitie van topsport: 'topsport is het beoefenen van een sport op het hoogste niveau, nationaal of internationaal. Het onderscheidt zich van zuiver recreatieve sport en algemene wedstrijdsport doordat de nadruk vrijwel volledig op de prestaties ligt'. Het is dus duidelijk dat Kenia en Kameroen niet op dit podium thuis horen. Het is wonderlijk dat geen commentator op televisie of een speelster of een coach dit durft te benoemen. Ik zie een parallel met het populaire tv-programma 'Ik vertrek': iedereen ziet dat het niet klopt en fout gaat, behalve de hoofdrolspelers zelf.

Overigens niet alleen in het volleybal is dit een probleem. Afgelopen maand was de EK waterpolo waarbij het Nederlands vrouwenteam meerdere keren met 15 tot 20 doelpunten verschil hun wedstrijden wonnen in de poule. Toen het er echt op aankwam in de halve finale en de strijd om brons, toen werd er twee keer verloren. De poulewedstrijden bleken achteraf een monster zonder waarde. De korfbalsport kamt al jaren met het probleem, dat internationaal er geen weerstand is. Welke waarde moet je dan hechten aan de wereldtitel?

De voetbalsport wordt vaak getypeerd als zeer conservatief. Toch hebben zij met het format van de Nations League iets bedacht dat toplanden niet meer tegen 'kleine' landen hoeven te spelen. Een poulesysteem gebaseerd op het niveau waarop je speelt. IJshockey is de voetbalsport voor gegaan. Nu is het mogelijk dat kleine landen, omdat ze onderling tegen elkaar spelen, ook eens succes hebben. Bij ijshockey speelt Nederland vaak op het C-niveau. 

Dat is de tip voor veel sporten, als je kiest voor topsport zoals het bedoeld is. Dat houdt in de: de besten tegen de besten, met smalle marges, kleine verschillen, scherpe concurrentie en hoge druk. 

Dan denk je dat je alles hebt gehad en dan lees je het bericht dat het de tennisbond niet is gelukt om een hal af te huren voor de tennisdames voor een internationale kwalificatiewedstrijd. Hierdoor mag Frankrijk die wedstrijd nu organiseren en is het thuisvoordeel vergeven en wordt het een uitwedstrijd. Over topsport gesproken? Het kan dus blijkbaar nog altijd gekker in dit land. Wat een aanfluiting. Toch hoop ik nu dat de tennisdames gaan winnen. Dan laten zij zien wat topsport is.

Toon Gerbrands was vanaf medio 2014 tot medio 2022 algemeen directeur van PSV. Eerder was hij vanaf april 2002 gedurende twaalf seizoenen algemeen directeur van voetbalclub AZ. Weer eerder was hij succesvol volleybalcoach van de dames (Jong Oranje) én van de heren met wie hij onder meer Europees kampioen werd en de eerste plaats op de wereldranglijst behaalde. Ook werkte hij als verkeersdeskundige, geluidsdeskundige en interim-manager bij Rijkswaterstaat. Zijn visie en werkwijze heeft hij beschreven in tien  succesvolle boeken waaronder 'De Lerende Winnaar', 'De succescrisis', 'Mijn Stijl' en 'Soms is alles wel eens waar'. Deze titels zijn typerend voor zijn werkwijze en zijn visie op presteren.