Sport ruilen voor IS

door: Marian ter Haar

Als een sport alles voor je is, wat doe je dan als je jouw geliefde sport niet meer mag beoefenen? Je gaat op zoek naar andere levensinvulling, naar een gemeenschap die je omarmt. De boksers Dahmani en Tsarev kwamen bij IS, nadat ze niet meer welkom waren bij hun sportclub. Sportverenigingen zouden meer met open blik moeten praten met jongeren.

Sinds twee jaar ben ik - zelfverklaard - ambassadeur van de worstelvereniging de Halter in mijn woonplaats Utrecht en gefascineerd door krachtsport. In de Volkskrant van 9 januari jl. schetst Nolles de wereld van Belgische mannen met een Marokkaanse achtergrond in een boksschool in de Brusselse wijk Molenbeek. De plek waar Ahmed Dahmani, verdachte van de Parijse aanslagen van 13 november, zijn sport beoefende. Het Volkskrant-artikel verhaalt over de Belg en zijn prestaties in de bokssport, in 2010 werd Dahmani bijna Belgisch kampioen.

Dahmani’s sportcarrière vertoont opvallende gelijkenissen met die van Tamerlan Tsarev, een van de Boston Marathon Bombers. Tsarev was net als Dahmani succesvol bokser. Daarnaast beleefden beiden een abrupte breuk in hun succesvolle sportcarrière, een interessante parallel. Dahmani moest de handschoen in de ring werpen toen hij een joint rookte en van dopinggebruik beschuldigd werd. Er volgde een boete van duizend euro en twee jaar verwijdering uit de sportgemeenschap. Dahmani kan de boete niet betalen en de verwijdering uit de sport betekent dat hij afgesneden is van zijn thuisbasis en zijn passie.

Tsarev maakte iets vergelijkbaars mee. De North American Boxing Federation veranderde de regels en sloot niet-staatsburgers uit van de landskampioenschappen. Tsarev is zwaar teleurgesteld en gefrustreerd omdat hem de pas werd afgesneden en zijn levensinvulling ontnomen.

Wat kan de sport leren van radicalisering?
De bokssport traint in discipline, leert je te verdedigen tegen uitsluiten, leert boosheid en frustraties te beheersen. Wat ging er mis? Wat kan de sport leren van het radicaliseringsproces van sporters? Kan sport van waarde zijn in deze tijd van dynamiek en conflict?

Sport is belangrijk bij de identiteitsvorming van veel jonge mensen. Sport is ook een van de laatste maatschappelijke domeinen is waar mensen uit verschillende milieus elkaar treffen, elders is dit steeds minder vanzelfsprekend. In sport gebeurt het dat groepen uit verschillende sociale klassen echt mengen, daarvoor is vaak inzet van professionals en geld nodig.

De wereld van Ahmed’s Molenbeek en Tamerlan’s Boston is sterk gesegregeerd. De mannen daar richten zich volledig op hun sport en de sportgemeenschap. Ze trekken zich terug gesterkt door de sterke interne bonding met leeftijdsgenoten, trainers en de sportgemeenschap. Ze zijn sporters die maatschappelijk nauwelijks participeren en weinig kansen hebben om hun perspectief op werk en een solide positie te vergroten.

Stroomversnelling down hill
De formeel georganiseerde sportgemeenschap, met bonden en federaties, waardeert de sport anders dan jongens als Ahmed en Tamerlan. De dominante sportcultuur hanteert logischerwijs regels zonder aanzien des persoons, zonder de omstandigheden mee te wegen. De uitsluiting van Dahmani en Tsarev is voor hen een afwijzing van hun identiteit die radicale consequenties heeft. Het leven zonder sport bracht hen in een stroomversnelling down hill en zij nemen toevlucht tot een andere sterke bron van identiteit.

Een alternatief dat gevonden werd bij IS. Deze reactie komt vaker voor bij identiteitsvorming in zeer gesloten gemeenschappen. Sport is mooi, iedereen moet daarvan kunnen genieten. Tegelijkertijd moet de sport zich realiseren dat mensen verschillen en dat vraagt een open houding. Een open blik om nieuwe mensen te verwelkomen, mensen zonder traditie in de sportgemeenschap. De sportgemeenschap mag meer praten met deze jongeren om de betekenis die sport in hun leven heeft te begrijpen. Zodat zij de verschillende functies die sport kan hebben voor sporters leert zien.

Dr. Marian ter Haar werkt als staffunctionaris kwaliteit bij het Kenniscentrum Sport (voorheen NISB). Zij promoveerde in 2015 met haar proefschrift ‘Communicatie en Improvisatie; omgaan met dynamiek en complexiteit bij de ontwikkeling en implementatie van een gezondheidsinterventie’. Als bestuurslid van Stichting Nieuw-Welgelegen in Utrecht is ze nauw betrokken bij het reilen en zeilen van de sportverenigingen die in deze multifunctionele sportaccommodatie onderdak hebben gevonden. Voor meer informatie: marian.terhaar@kcsport.nl