Sport, juist nu!

door: Joscha de Vries

Een kort gesprek met een goede bekende en een concert van Stef Bos brachten mij tot het schrijven van deze column. Een pleidooi voor sport, juist ook in moeilijke tijden. En daarmee een oproep aan sportbestuurders en landelijke en lokale bestuurders om juíst in deze tijd sport voor iedereen te promoten, mogelijk en toegankelijk te maken.

We leven in een ingewikkeld en ook wel zorgelijk tijdsgewricht. Ik kan de verleiding mijn kop onder het zand te steken maar slecht weerstaan. Het voelt machteloos, niet in staat te zijn iets te doen of bij te dragen. Terwijl zo veel mensen het heel zwaar hebben. Zo heeft de coronapandemie zijn sporen nagelaten. Door het virus zelf, maar ook door de maatregelen die als gevolg van de pandemie zijn genomen. Financiële consequenties, en vooral ook sociale en mentale consequenties. 

En we zijn nog niet van corona af. Het is spannend hoe we deze winter door gaan komen. Daarnaast zijn, als gevolg van de oorlog in Oekraïne, veel mensen in Europa op de vlucht. Deze vluchtelingen voegen zich bij een toch al grote stroom vluchtelingen wereldwijd. In veel landen en ook in Nederland hebben we moeite alle mensen een menswaardig dak boven hun hoofd te bieden. Daarnaast heeft deze oorlog geleid tot een energiecrisis en is daardoor de inflatie enorm opgedreven.

Geen koers
Op een ander vlak wordt ook de klimaatcrisis steeds voelbaarder en zichtbaarder. Het lukt ons nog niet voldoende maatregelen te nemen die het klimaat beschermen, niet mondiaal en ook niet in Nederland. Alhoewel de energiecrisis de urgentie op duurzaamheidsmaatregelen wel enorm heeft vergroot. Tot slot is er een toenemende krapte op de arbeidsmarkt. Dat is natuurlijk prettig voor mensen die op zoek zijn naar een baan of toe zijn aan een nieuwe uitdaging. Maar het werkt ook ontwrichtend, met onder meer grote tekorten aan personeel in het onderwijs en in de zorg. En dat alles speelt in een tijd waarin ‘Den Haag’ moeite heeft koers te bepalen en veel met zichzelf bezig is. Zoals Stef Bos het in zijn concert treffend zei 'we hebben wel stuurlui, die een schip kunnen sturen, maar er mist een kapitein die de sterren kan lezen en ons de weg wijst door deze roerige tijden'. 

Jeetje, niet om vrolijk van te worden. Al kan ik het ook wel relativeren. Natuurlijk gaat er opgeteld vooral ook heel veel goed. We leven in een veilig en welvarend land. We behoren nog altijd tot de ‘gelukkigste landen’ wereldwijd, volgens het World Happiness Report van de Verenigde Naties. En ook als ik naar mezelf kijk, prijs ik me enorm gelukkig: ik ben gezond, energiek en blij met mijn leven. 

Ruzie op straat
Toch wringt het dat dit geluk er lang niet voor iedereen is. Het gesprek met mijn goede bekende vorige week drukte mij met mijn neus op mijn vanzelfsprekende, beschermde leven. Zij vertelde dat ze ruzie op straat gekregen had. Een jongeman meende dat zij al fietsend een mini-krasje op zijn autospiegel zou hebben gemaakt en hij probeerde daar een slaatje uit te slaan. Al snel stonden meerdere mensen er bij en haar man schoot haar te hulp. Waarbij hij helemaal in elkaar geslagen werd. Met een weekeinde in het ziekenhuis en een gang naar het politiebureau tot gevolg. 

Ik was niet het meest geschokt door de afschuwelijke gebeurtenis die ze had mee gemaakt. Ik was vooral van de kaart door de rust en acceptatie waarmee ze het mij vertelde. Als vluchteling had ze overduidelijk al meer mee gemaakt. Dit gebeuren, dat mij in haar situatie waarschijnlijk weken van de kaart zou hebben gebracht, was voor haar ‘gelukkig weer voorbij’. De schade viel mee; haar man was alleen helaas zijn vier voortanden kwijt… Ik kon en kan mezelf op geen enkele manier verplaatsen in de rust waarmee ze het mij vertelde. En dat zegt, vrees ik alles over de ongelijkheid tussen haar en mij. Wat zou ik haar en haar gezin gelijke kansen gunnen! 

‘Wat is er eigenlijk mis met nutteloosheid?’
Stef Bos zette me verder op het pad van deze column. Van ‘een wereld in beweging zonder kapitein om de weg te wijzen’ bracht Stef me met zijn prachtige stem juist ook naar de mooie dingen in het leven. En dat de mooie dingen soms wel voor iedereen zijn weggelegd. Dat wat er echt toe doet, is vaak klein. Familie, goede vrienden. Dichtbij en heel echt. Lachen. Samen zingen. Het verhaal over een eeuwenoude boom die alleen maar zo oud is geworden, omdat hij nutteloos is. Maar ‘wat is er eigenlijk mis met nutteloosheid?’, aldus Stef. En een verhaal over een kind dat zijn vader roept: ‘papa, ik kan niet slapen, want de wereld is zo mooi!’ Kortom: grote zorgen en ellende aan de ene kant en prachtige dingen zo maar voor het grijpen tegelijkertijd. 

Wat betekent dit nu eigenlijk voor het belang van sporten? Wat moeten wij, sportbestuurder hier nu mee? Valt het belang van sporten in het niet bij dit soort grote problematiek. Moeten we accepteren dat sporten dan even niet voor iedereen is? Nee! 

Sport, juíst nu
Om te beginnen is sporten goed voor je. Niet alleen is sporten gezond en maakt het je mentaal en lichamelijk fitter. Ook verbetert sporten het humeur en geeft het energie. Juist als je niet vrolijk bent kan het helpen even te gaan sporten. Een lichaam maakt nu eenmaal ‘geluksstofjes’ aan als je sport. Sporten helpt om stress kwijt te raken. Al is het maar voor even. Samen sporten verbindt ook. Juist in tijden van polarisatie en groter wordende verschillen, kan die bindende werking verschillen overbruggen. Dus JA, sport is belangrijk en daar moeten we aandacht voor vragen. Juist ook in deze tijden van crises. Meer geld voor sport, zodat iederéén kan sporten is essentieel! Juist in tijden van crises moet je durven te investeren aan de voorkant. Zodat je sterker uit die crisis komt én zodat je sterk genoeg bent om de crisis te overleven. 

Dus mijn oproep is: beste sportbestuurders, beste politici: JUIST in deze tijden waarin we geconfronteerd worden met grote vraagstukken, met grote zorgen, zorg juist nu dat iedereen toegang heeft tot sport en cultuur. Accepteer geen afvallers door hoge kosten of niet sluitende huishoudboekjes. Geen gesloten deuren voor mensen van buiten. Niet alleen inzetten op het bieden van bed, brood en bad en de juiste zorg. Geef iedereen een stevige basis: zorg dat iedereen kan sporten en sterker nog, dat iedereen aangemoedigd en uitgenodigd wordt en de kans krijgt. Zet de deuren van de sport open en ondersteun de sport met professionals waar dit nodig is, want we kunnen dat niet alleen! Samen kunnen we zorgen voor een veilige omgeving om iedereen te laten sporten. 

Ja, sport, voor iedereen, juist nu!! 

Joscha de Vries is directeur-bestuurder bij SportUtrecht. Eerder was zij werkzaam als organisatieadviseur en verandermanager vanuit haar eigen bureaus Hiemstra & De Vries en later Assist4Sport. Vanuit die bureaus werkte zij aan opgaven in de publieke sector in het algemeen en vanuit Assist4Sport in de sport in het bijzonder. In nevenfuncties was en is zij al langer actief als bestuurder in de sport.