Schrap alle atletiekrecords van vóór de val van de Muur

Tegenwoordig zijn de controles op doping een stuk frequenter en effectiever dan vroeger. Er zullen altijd atleten zijn die het blijven proberen, maar zij hoeven veel minder dan vroeger op clementie te rekenen. Langdurige schorsingen kunnen op grote instemming en dat is terecht.

Lastiger is de vraag hoe je moet omgaan met oude gevallen. Is het steeds wachten op de volgende onthulling of bekentenis of is het mogelijk een algemene lijn te trekken? Ik zal me in deze column beperken tot wielrennen en atletiek, sporten die traditioneel zwaar onder vuur liggen, al wil dat niet zeggen dat er in andere sporten, zoals zwemmen, niets aan de hand was.

'Oplossing' UCI
Een oplossing zou zijn om alle uitslagen van het wielrennen tussen 1990 en 2010 te schrappen. Dat gebeurt nu per ontdekt geval. De UCI wees aanvankelijk nog vervangende winnaars van de Tour de France aan in plaats van de positieve winnaars Landis (2006) en Contador (2010), maar zag het belachelijke daarvan al snel in en wees geen nieuwe winnaars aan na het schrappen van de zeven overwinningen van Lance Armstrong.

Bij de atletiek is men nog niet zo ver. Rutger Smit kreeg als vierde 'postuum' twee bronzen WK- en EK-medailles, nadat andere kogelstoters en discuswerpers werden betrapt bij hercontroles van oude stralen. Er is nog een ander verschil. Bij wielrennen gaat het om uitslagen, bij atletiek zijn ook records van belang. Bij iedere wedstrijd over 800 meter verschijnt onder in beeld WR: Ludmilla Kratochvilova, 1.53.28. Bij iedere 400 meter WR: Marita Koch, 47,60. Als Dafne Schipper straks in Rio aan de start komt, staat onder in beeld WR: F. Joyner-Griffith, 21,34. Records die 'schoon' moeilijk te verbeteren zullen zijn.

Kijken we naar het discuswerpen, dan zien we dat de 65 beste worpen uit de geschiedenis, zonder ook maar één enkele uitzondering, gegooid zijn vóór de val van de Berlijnse muur. Moeten we ons met dat gegeven voor ogen druk maken over de gouden medaille van Ria Stalman? Na haar bekentenis vlogen de voorstellen de sociale media over: 'Ze moet haar gouden medaille inleveren', 'Haar Nederlands record moet afgenomen worden', 'Ze moet haar titel sportvrouw van het jaar inleveren', 'Ze moet haar koninklijke onderscheiding inleveren'.

Loos gebaar
Met de atletiekgeschiedenis voor ogen is het de vraag wat je hier mee oplost. Het zou een loos gebaar zijn. Het verandert de geschiedenis van de atletiek niet. De atletiek zal moeten leven met het feit dat gedurende een lange periode alle uitslagen van belangrijke wedstrijden en alle records niet op een normale manier tot stand zijn gekomen. Dit geldt vanaf het moment dat het Oostblok sportprestaties ging inzetten tot meerdere glorie van het communisme. Het meest intensief gebeurde dat uiteraard in de DDR, met zijn wetenschappelijk onderbouwde en van staatswege georganiseerde dopingprogramma’s. Pas na de val van het communisme zijn de verhoudingen langzamerhand genormaliseerd.

Door de competitievervalsing hebben atleten medailles gewonnen die ze anders niet gewonnen zouden hebben. Anderen hebben medailles niet gewonnen die ze misschien wel verdiend hadden. Dat valt niet terug te draaien. Maar het heeft weinig zin om iedere atleet afzonderlijk te veroordelen zonder de context in de gaten te houden. De atleten uit de DDR waren net zo goed slachtoffer van het systeem als Ria Stalman en alle atleten die geen medailles hebben gewonnen door toen heersende dopingcultuur. Maar het zou een begin van het verwerken van het dubieuze verleden zijn wanneer de IAAF alle records van vóór 1989 uit de boeken zou schrappen.

In het verleden zijn daar voorstellen voor gedaan, onder meer vanuit België en Noorwegen. Dat bleek toen onhaalbaar. Nu stelt de Britse atletiekbond zelfs voor om helemaal opnieuw te beginnen en álle wereldrecords te schrappen om het vertrouwen in de atletiek te herstellen. Dat gaat wel erg ver omdat de dopingcontroles de laatste jaren wel redelijk op orde zijn. Het schrappen van de dopingrecords van voor 1989 heeft prioriteit. Met het handhaven van die records zendt de atletiekwereld elke wedstrijd opnieuw een ontmoedigend signaal uit naar de huidige en toekomstige generatie atleten.

NB: De gegevens uit deze column zijn afkomstig van www.iaaf.org/records

Sjak Rutten is adviseur onderwijs- en jeugdbeleid. Hij werkt momenteel aan een proefschrift over Frater Caesarius, de leesvader van Nederland.