Roeien met de riemen die je sámen hebt

door: Jeroen van Tets

Met de verkiezing van Tokyo 2020 zijn de kansen op Olympische Spelen in Nederland weer wat verder geslonken, althans voor het jaar 2028. Ga maar na: de kansen dat de volgende keer een Europese stad wordt gekozen zijn nu vergroot voor 2024 en daarmee juist verkleind voor 2028. En ondertussen had onze regering de olympische ambities ook al eerder 'kaltgestellt'. Toch opende Willem-Alexander nog amper vijf maanden geleden - in zijn allerlaatste officiële handeling voordat hij koning werd, en in relatieve stilte – de eerste sportaccommodatie van ‘olympisch niveau’: de Willem-Alexander Roeibaan in de Eendragtspolder, nabij Rotterdam.

Misschien kunnen we ons nu dan ook beter richten op het moment dat Nederland pas daadwerkelijk rijp is voor Olympische Spelen en niet meer verkrampt vasthouden aan dat speciale jaartal 2028 (honderd jaar na Amsterdam). Want hoe goed bedoeld en nuttig die ‘stip aan de horizon’ ook was, in de afgelopen jaren zijn er mede daardoor een aantal zaken van het Olympisch Plan nogal uit hun verband gegroeid. Door die onbedoelde en ongewenste focus op het evenement zelf en het (eigenlijk onbelangrijke) jaartal, is de discussie zodanig vervormd, dat de plannen alleen nog maar werden gezien als een enorme kostenpost in een slechte (crisis)tijd.

De Nederlandse politiek – vooral overgevoelig voor zetelverlies – is al jaren het zicht op de lange termijn kwijt en daarmee ook het inzicht dat een groot project als het Olympisch Plan (niet de Spelen!) een ideale tool zou zijn om juist sneller uit de crisis te geraken. Is het soms toeval dat onze huidige internationale roeibaan - de Bosbaan in Amsterdam - juist is gebouwd als belangrijk werkverschaffingsproject tijdens de crisis van de jaren dertig? Net zoals onze Zuiderzeepolders en de Deltawerken zijn geboren uit crisissituaties.

Doordat de Bosbaan haar naam alle eer aan doet, wordt zij overigens binnen het moderne roeien niet meer beschouwd als de meest ideale roeibaan. De bomen zijn inmiddels dusdanig gegroeid, dat afhankelijk van de windrichting er sprake kan zijn van een behoorlijk boeivoordeel en alleen dankzij een aantal noodzakelijke, doch beperkte verbredingen (altijd lastig in een natuurgebied) kunnen de wereldkampioenschappen in 2014 nog op de Bosbaan plaatsvinden, waarschijnlijk wel voor de allerlaatste keer.

Daarna zal de Willem-Alexanderbaan toch bij uitstek het nieuwe (inter)nationale roei- en kanocentrum van ons land worden. Twee jaar na de WK in Amsterdam komt de wereldtop alweer naar Rotterdam toe, zij het dat het in het olympische jaar 2016 alleen de niet-olympische klassen betreft, en vindt er een volwaardig WK voor junioren plaats. Naast het toproeien (én kanoën) is de nieuwe accommodatie natuurlijk ook te gebruiken voor de breedtesport en wordt het - in samenwerking met de TU Delft - ingericht als specifiek sport-innovatiecentrum. Bovendien zal deze accommodatie ook onderdak kunnen gaan bieden aan o.m. langeafstandzwemmers en triatleten, terwijl het recreatiegebied zelf natuurlijk ook veel fietsers, skeelers, hardlopers, wandelaars, zwemmers e.a. zal kunnen herbergen.

Niet alleen Sport
De nieuwe roeibaan in de Eendragtspolder is een goed voorbeeld van hoe een zo klein en tegelijkertijd overvol land als Nederland haar meervoudige doelstellingen kan verwezenlijken op een zo efficiënt mogelijke manier. Hierachter zit namelijk een breed maatschappelijk belang, dat veel verder gaat dan de sport alleen.

Dat is tegelijkertijd heel handig, want doordat de verschillende belangen - zoals waterberging, natuur, recreatie en sport - bij elkaar komen geldt dat ook voor de financiering van het gehele project: het Ministerie van LNV, het Nationaal Bestuursakkoord, de gemeente Zuidplas, de provincie Zuid-Holland, het Hoogheemraadschap van Schieland & Krimpenerwaard en het Recreatieschap Rottemeren hebben het totale recreatiegebied en de waterberging betaald. De roeibaan zelf - met zijn specifieke zaken zoals start- en finishtoren, botenhuis, centraal gebouw, steigers - is gefinancierd door de gemeente Rotterdam (Topsportbeleid).

Anders gezegd: door de verdere verstedelijking van de stad Rotterdam (met als gevolg o.m. de nieuwe stadswijk Nesselande), door de klimaatverandering en mede daardoor de verhoogde risico’s voor hogere waterstanden, ontstond de dringende behoefte aan extra waterberging en werden de plannen voor de Eendragtspolder geboren, waarbij meteen besloten werd om er ook een groot natuur- & recreatiegebied van te maken met fiets- en wandelpaden en natuurlijk veel water. Vanaf dat moment is het nog maar een kleine stap om te herkennen dat ook een roeibaan hier uitstekend bij kan passen.

Los van het Olympisch Plan
Het frappante van dit project is dat het al - vóórdat het Olympisch Plan het levenslicht zag - was bedacht en dus aanvankelijk geheel los daarvan is ontwikkeld. Natuurlijk zijn de plannen voor deze roeibaan later ook in het OP geïntegreerd, maar toch is het een typisch voorbeeld van een andere volgorde van aanpak, namelijk: eerst bepalen wat er in ons land allemaal nodig is voor de komende dertig à vijftig jaar; dingen die sowieso moeten gebeuren. Bij het rond krijgen van de financiering daarvoor wordt dan tevens gekeken welke andere behoeftes - bijvoorbeeld op sportgebied - er daarnaast ook nog leven en in welke (reeds bestaande) plannen deze het beste kunnen worden ingepast.

Op deze manier kom je niet voor extra hoge kosten te staan, maar heb je vooral te maken met investeringen, die voor de toekomst van het land toch al noodzakelijk waren. Het belang van de sport is dan een aanvullend belang en gemakkelijker inpasbaar in vele opzichten. Wat ook opvalt is dat een dergelijk geïncorporeerd project veel geruislozer tot stand komt dan een afzonderlijke grote sportaccommodatie, zoals een nieuwe ijsbaan (!).
Een Euroborg in Groningen leverde natuurlijk wel discussies op, maar toch veel minder dan nu bij de Nieuwe Kuip, waarvan de plannen voorlopig eerst weer zijn afgeblazen. Maar ja, de Euroborg is dan ook tevens een grote onderwijsinstelling. Zie daar: het gezamenlijk maatschappelijk belang!

Toekomst Bosbaan
En de Bosbaan dan? Is die nu ten dode opgeschreven? Dat hoeft zeker niet zo te zijn.
Amsterdam behoudt nog altijd zeer goede basisfaciliteiten voor een zo specifieke (studenten)sport als roeien, te weten: een uitstekende roeibaan, een goed bevaarbare rivier de Amstel en héél veel studenten. Bovendien waren Amsterdam en Rotterdam er de afgelopen tijd toch al achter gekomen dat ze ook voor een toekomstige olympische kandidatuur met elkaar moeten samenwerken. En de Roeibond en Kanobond zouden wel gek zijn als ze niet beide banen in hun totale training- en wedstrijdprogramma willen benutten.

Het bekende spreekwoord behoort dus eigenlijk een beetje te worden aangepast, want:
Je moet roeien met de riemen die je samen hebt.

Jeroen van Tets is sinds 2011 freelance debat-/ discussieleider en dagvoorzitter (‘Mr. Speaker’). Daarnaast schrijft Van Tets ook columns en opiniestukken in diverse media (‘Mr. Write’). Van Tets was van 2005 tot en met 2010 programmamanager Ruimte & Accommodaties bij sportkoepel NOC*NSF. Daarvoor werkte hij als manager gebiedsontwikkeling bij Arcadis Bouw en als sales manager bij Desso DLW Sports Systems. Voor meer informatie: jvantets@planet.nl of 035-623 2907/06-5335 5755.