3 november 2015
Opinie
door: Ricus Timmers
Het IOC besloot in oktober 2009 in Kopenhagen om de Olympische Spelen van 2016 in Rio de Janeiro te houden. Mede op basis van het bidbook van het organisatiecomité van Rio 2016, waarin ambitieuze doelen stonden omgeschreven, werd de Braziliaanse stad boven Madrid, Tokio of Chicago gekozen. Met minder dan een jaar voor de Spelen is de vraag gerechtvaardigd wat van deze doelen terecht gaat komen?
Bij de toewijzing van de Olympische Spelen van 2016 aan Rio speelde de stem van de afvallers een belangrijke rol want in de eerste stemronde kwam Madrid nog als eerste naar voren. De stemmen voor Chicago - de eerste afvaller ondanks het invliegen van de Amerikaans president Barack Obama - kwamen vrijwel allemaal bij Rio terecht. De derde stemronde gaf hetzelfde beeld te zien. De stemmen voor Tokio - afgevallen na de tweede ronde maar inmiddels wel de stad waar in 2020 de Zomerspelen worden georganiseerd - gingen vrijwel unaniem naar Rio de Janeiro.
Doelstellingen bidbook
Op basis waarvan gingen de IOC-leden akkoord met de aanwijzing van Rio tot olympische stad van de Spelen in 2016? In het bidbook Rio2016, candidate city staan de doelstellingen geformuleerd. Zoals transformatie van de stad Rio, sociale betrokkenheid van de inwoners bij de Spelen, volledige bezetting van de stadions tijdens de Spelen en geen leegstaande stadions na afloop ervan. Aan de transformatie van de stad wordt volop gewerkt: in Rio vinden behoorlijke ingrepen plaats. De wijk Barra (de oude haven) wordt nieuw leven ingeblazen door daar het olympisch dorp en olympisch park te vestigen.
Of het allemaal ook zo zal uitpakken als voorgesteld, valt te betwijfelen. Een studie van Martin Curi (Universidade Federal Fluminense), Jorge Knijnik (University of Western Sydney) en Gilmar Mascarenhas (Universidade Estadual do Rio de Janeiro) doet iets anders vermoeden. Zij hebben gekeken naar de effecten van een dergelijk megasportevenement op een BRIC-land (Brazilië, Rusland, India, China). Dat wil zeggen: landen met een vergelijkbare economische ontwikkeling.
Imagovorming
Volgens de drie eerder genoemde onderzoekers lijken de BRIC-landen in eerste instantie alleen maar economisch georiënteerd te zijn. Maar uit hun onderzoek blijkt dat met name wereldwijde profilering een belangrijke rol speelt om op die manier positieve imagovorming te bewerkstelligen. Dit concluderen zij uit onderzoek naar de Pan-Amerikaanse Spelen van 2007 in Rio de Janeiro, de Spelen van Peking in 2008, de Commonwealth Games in 2010 in Delhi, de Winterspelen van 2012 in Sotsji en dit verwachten zij ook te kunnen concluderen na de komende Zomerspelen van Rio2016.
Het organisatiecomité van de Pan Amerikaanse Spelen in 2007 in Rio de Janeiro, dat wordt gezien als opstapje naar de Spelen van 2016 in Rio, beloofde dat de erfenis (legacy) zou bestaan uit nieuwe ondergrondse metrolijnen, investeringen in sociale projecten, algemene veiligheid, toegang voor alle bevolkingsgroepen tot de sportaccommodaties, economische voordelen en sociale transformaties voor iedereen.
Tijdens de voorbereiding van de Pan-Amerikaanse Spelen in 2007 werd al duidelijk dat deze beloftes niet konden worden ingevuld. De 'oplossing' was het creëren van enkele excellente sportgebieden in de stad die op televisie aan een nationaal en internationaal publiek konden worden getoond. Alle energie en al het geld werd in deze gebieden gestopt, terwijl de achtergestelde wijken buiten beschouwing bleven.
Verwacht beeld Rio
We mogen al met al naar aanleiding van de nodige onderzoeken het volgende verwachten bij de komende Spelen in Rio: de bezoekers die een kaartje voor het stadion hebben, stappen een volledig andere wereld binnen. Zij worden in een hypermodern stadion door vriendelijke en goed getrainde vrijwilligers ontvangen. De stadions zijn voorzien van de meest moderne sportfaciliteiten en sanitaire voorzieningen.
Zij voldoen aan de hoge eisen die door het IOC worden gesteld, met name als het gaat om het ontvangen van VIP-gasten en media. De nieuwe stadions zijn op basis van internationale normen geconstrueerd. Die normen zijn vooral gebaseerd op Europese en Noord Amerikaanse maatstaven.
Dankzij het via de televisie uitzenden van deze excellente sporteilanden slaagt het organiserend comité erin om een beeld te creëren van een modern en succesvol Rio de Janeiro dat goed in staat is om een dergelijk groot internationaal mega-evenement te organiseren dat zonder zichtbare logistieke problemen of publieke onrust verloopt.
Worden beloftes waargemaakt?
Maar ondertussen… de beloofde ondergrondse metrolijnen in Rio zijn niet afgekomen en de meerderheid van de Braziliaanse bevolking heeft geen toegang tot de Spelen want de kaartjes zijn voor hen te duur. De strategie van de eilanden lijkt wederom te worden toegepast want er zijn vier gebieden aangewezen (Barra, Copacabana, Maracana en Deodoro) waar alle aandacht op gericht zal zijn en waar hypermoderne stadions verrijzen die aan de hoge eisen van de westerse toeschouwers voldoen. Via de media zullen beelden worden verspreid die marketingtechnisch gezien wenselijk zijn om Rio de Janeiro en Brazilië een zo positief mogelijk imago te bezorgen. Maar aan de organisatie van de Spelen van Rio2016 de grote uitdaging om te laten zien dat zij alle beloftes die ze in het bidbook gedaan hebben, ook waar kunnen maken.
Eenzelfde uitdaging geldt voor het milieu. In het bid van Rio2016 speelt dit onderwerp een belangrijke rol. In het verleden heeft het milieu van Rio veel te lijden gehad van ontbossing, slechte luchtkwaliteit en problemen met de watertoevoer en afvalinzameling. Hiervoor zijn op alle bestuurlijke niveaus programma’s ontwikkeld om de stadsplanning, water, sanitair, luchtkwaliteit en het erkennen van natuurlijke bronnen te verbeteren.
Deze plannen blijken echter niet echt goed te werken want over de kwaliteit van het water in de Guanabara Bay, waar tijdens de Spelen het zeilen zou moeten plaatsvinden, is grote discussie is ontstaan. Volgens onderzoek is het water daar zodanig vervuild dat door olympische zeilers grote gezondheidsrisico’s worden gelopen. De vissterfte in deze Bay is bijzonder hoog want er is een open rioolverbinding die niet onder controle kan worden gebracht.
De Braziliaanse organisatie beloofde in het bidbook het vervuild water met tachtig procent terug te dringen. Ze zijn hier op teruggekomen, geven aan dat dit doel niet gaat worden bereikt, en hebben de norm al naar beneden bijgesteld naar net boven de vijftig procent. Het is de vraag of dat wel wordt gehaald. Waarschijnlijk worden tijdens de Spelen extra maatregelen genomen om de vervuiling van het water in de Guanabara Bay tijdelijk onder controle te houden.
Hiervoor worden vanuit allerlei landen, waaronder Nederland, deskundigen ingeschakeld. Dat kost veel geld dat wordt geïnvesteerd om het beeld na buiten te brengen dat Brazilië dit kan organiseren. Tijdens de Spelen zal het probleem dus onder controle lijken, maar een structurele oplossing voor de watervervuiling is niet voor handen.
Ogen en oren open
Het lijkt verstandig dat toeschouwers, journalisten en beleidsmakers tijdens hun bezoek aan de Spelen van Rio 2016 hun ogen en oren open houden en beseffen dat de beloftes van Rio2016 verder gaan dan alleen het tonen van excellente sporteilanden.
Bronnen:
Sportsocioloog Ricus Timmers is als gelieerd onderzoeker verbonden aan het Mulier Instituut en als zodanig bij The Netherlands Olympic Study Network. Hij doet vanuit die positie onderzoek naar de legacy van grote sportevenementen, waaronder de Olympische Spelen. Voor meer informatie: r.timmers@eindhoven.nl
Deel dit bericht:
0 reacties
Nog geen reacties. Wees de eerste!
Voeg je reactie toe
Wij sturen jou één keer per week een e-mail met de belangrijkste opinies en artikelen van Sport Knowhow XL.
