Out of the Box denken!

De sportaccommodaties hebben veel meegemaakt de afgelopen dertig jaar. Had je vroeger nog de standaard gymzaal, tegenwoordig heb je de multifunctionele sportaccommodatie die met regelmaat wordt ontwikkeld in den lande. Het is inmiddels een feit dat de sport niet meer zonder het onderwijs kan. Ook een fitness of buitenschoolse opvang kun je tegenwoordig bij een sportaccommodatie verwachten. Deze samensmelting gaat echter niet zonder slag of stoot. Iedereen wil een eigen plekje, iedereen wil mee praten en vooral iedereen heeft een mening!

In Nederland kennen we normeringen waar een (hedendaagse) sporthal aan moet voldoen. Het betreft minimale normeringen die in hoofdstuk D7 van het Handboek Sportaccommodaties staan omschreven. Daarnaast vind je daar een aantal voorbeelden van wedstrijdruimten die gebaseerd zijn op de sporten die men in de sporthal beoefent. Een veel toegepaste maat van een wedstrijdruimte is 24 x 44 meter. Het combiveld stond als basis van deze afmeting.

Maar waarom pakken we altijd een afmeting van 24 x 44 meter voor een wedstrijdruimte? Omdat dit in het Handboek Sportaccommodaties staat omschreven? Omdat iemand van de vereniging dit heeft geopperd? Het belangrijkste is niet de afmeting, maar wat men in de sporthal gaat doen! Is voetbal de hoofdactiviteit of is dit badminton? Op basis van deze keuze zal er een passende maat worden gecreëerd. De sporthal moet (multi)functioneel zijn en dan moet je hem ook zo willen maken. Een beetje durf hierbij is gewenst!

Ik kom nu terug op de minimale normeringen. Minimaal wil niet zeggen dat het maximaal is. Dus een berging mag ook groter zijn dan de minimale norm. Het is raadzaam om ook voor activiteiten buiten de sport om een bergruimte te creëren in de accommodatie, vaak wordt dit vergeten. Ga dus niet op de minimale norm zitten maar durf ‘out of the box’ te denken. Naast de minimale zijn er ook aanbevelingen in hoofdstuk D7 opgenomen. Deze zijn er niet voor niets. Deze geven de mogelijkheid uw accommodatie naar een hoger niveau te brengen. Er zijn genoeg voorbeelden te noemen van accommodaties waaruit blijkt dat het ‘t nét niet is. Zonde!

Voorbeelden
In Zoetermeer staat sporthal Oosterheem wat een architectonisch hoogstandje zou moeten zijn. Helaas! Bij de oplevering bleek:
- De scheidingswand in de dichte situatie een vluchtweg blokkeert;
- De scheidsrechter moet door een kleed/wasruimte heen om de wedstrijdruimte te betreden;
- De hoeveelheid Lux wat noodzakelijk is, wordt in de kleed/wasruimten niet gehaald. Dit komt door het gebruik van te donkere en te felle tinten op de wand en vloer.

Een aantal van de bovenstaande problemen is oplosbaar, maar een aparte toegang voor de scheidsrechter kan niet meer worden gecreëerd en de scheidingswand kan niet worden verplaatst. Zonde!

Het sportcentrum naast het Caland Lyceum te Amsterdam heeft een probleem gehad met de akoestiek. Door het toepassen van een te hard wandmateriaal voldeed de akoestiek niet aan de norm. Men heeft naderhand dure akoestische maatregelen moeten treffen om (net) aan de norm te kunnen voldoen.

De Apollohal te Amsterdam is een sporthal die in 2004 voor veel geld gerenoveerd is. Een lastig project waar veel glasvlakken in de sporthal zijn opgenomen. Na de renovatie bleek dat op een zonnige dag de belijning niet goed zichtbaar is op de sportvloer. Men had geld moeten uitrekken voor een goed verduisteringssysteem. Glasvlakken kunnen worden opgenomen in een sporthal mits deze geen hinderlijke reflectie veroorzaken.

Dat geld een beperkende factor is, zal altijd blijven. Maar geld achteraf uitgeven aan dure aanpassingen is pure kapitaalvernietiging. Nog voordat de sportaccommodatie in gebruik is, kost deze al geld! Dit moet men niet willen. Pure winst is te behalen door ketenintegratie toe te passen. Dit is alle partijen in een zo vroeg mogelijk stadium bij het project te betrekken. De faalkosten bij een bouwproject liggen anno nu gemiddeld op 11%. Resumerend als je een sporthal bouwt van 2,5 miljoen euro valt er 275.000 euro te verdienen door juiste communicatie!
 
Het Programma van Eisen (PvE) en het gehele voortraject (tot de aanbesteding) van je project is cruciaal. In deze fasen wordt bepaald wat er in de sporthal gaat gebeuren (PvE) en hoe deze eruit moet komen te zien (Ontwerpfase). In het PvE staan de regels en wetten genoemd voor de sportaccommodatie waar aan zal moeten worden voldaan. Hierin staan de normeringen van NOC*NSF genoemd. Wat men vaak vergeet is dat het PvE een contractstuk is. De opdrachtgever verklaart hier dus mee dat bij de oplevering de sportaccommodatie aan deze normen voldoet.

Keuzes hebben (bijna) altijd met geld te maken. De wethouder zal zeggen ‘de bouwkosten zo laag mogelijk houden, want uiteindelijk zal de accommodatie alleen maar geld gaan kosten in de exploitatie’. Men moet niet uit het oogpunt van geld denken in het voortraject, maar uit oogpunt van ambitie. Een vereniging die net tegen de eredivisievolleybal aan hikt en op het punt staat te promoveren wil een passende hal, en terecht. Speel als gemeente hier dan ook op in. Sterker nog, waarom bouwen we de sporthallen niet altijd met een standaard vrije hoogte van negen meter in plaats van zeven meter? Hoe dan ook, als er topsport plaats moet gaan vinden, bouw dan een accommodatie die hier ruim aan voldoet! 

De topsport zal de komende jaren gaan groeien en daar is veel sportieve en financiële winst te behalen. Met als ultieme doel in 2028 de olympische spelen te organiseren in Nederland. Dat laatste zal zich de komende jaren moeten ontwikkelen en bewijzen of dit mogelijk is. Nederland heeft al vaker laten zien dat we de beste kunnen zijn! Met ‘out of de box’ denken en een stukje creativiteit moet het mogelijk zijn het vaak onmogelijke te verwezenlijken. Dat wilt u toch ook?