Orwells gelijk in 2034

door: Wouter de Groot

Op 31 december 2034 blikken we terug op het afgelopen WK Voetbal dat in Saoedi-Arabië heeft plaatsgevonden. De hoofdtribune was tijdens de finale gevuld met vertegenwoordigers van totalitaire regimes en multinationals. In de wereld van nu hebben zij het voor het zeggen. Vijftig jaar na 1984 heeft George Orwell alsnog gelijk gekregen.

Op 17 december 2034 heeft Frankrijk de WK-finale gewonnen. Geheel volgens verwachting heeft Kylian Mbappé, slechts enkele dagen voor zijn 36ste verjaardag, de trofee omhoog kunnen houden. Ondanks dat hij sinds zijn afscheid bij Real Madrid in ‘de zandbak’ heeft gevoetbald bleken de goden/de arbiters/het organisatiecomité/de FIFA/de tegenstanders/totalitaire regimes aller landen Les Bleus in het algemeen en Monsieur Kylian in het bijzonder goedgezind. Een handsbal van ‘Malle Mbabbe’¹, rode-kaart-waardige overtredingen en grensoverschrijdend gedrag van ploeggenoten (o.m. door een bal keihard de Nederlandse dug-out in te schieten) bleven nagenoeg onbestraft. Nederland behaalde voor de vijfde keer een tweede plaats en verstevigde daarmee haar reputatie van het beste land dat nooit wereldkampioen is geworden. Kijkcijferrecords zijn verbroken, maar het WK, waaraan door 128 landen werd deelgenomen, duurde dan ook ruim drie maanden².

Voetbal en mensenrechten
Hoe zijn we ook alweer in Saoedi-Arabië terechtgekomen? Na een schimmige toewijzingsprocedure³ in 2023 bleek Saoedi-Arabië het enige overgebleven land dat zich kandidaat stelde voor het WK in 2034. Enkele, toen nog als democratische rechtsstaten georganiseerde landen verbijsterd achterlatend. Op papier is de FIFA, evenals een veelheid aan internationale sportfederaties, een op democratische grondslag georganiseerd en zich aan het internationaal recht en de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens conformerend bestuursorgaan. Het mensenrechtenbeleid van de FIFA is echter een wassen neus die, zeker sinds de toewijzing van het WK aan Qatar, compleet is weggesmolten in de hitte van de woestijn. Invloed is te koop voor de hoogste bieder. En dit is doorgaans een multinationale onderneming of een totalitair regime.

Dit kopen van invloed gebeurt overigens zonder gêne en op klaarlichte dag. Het beperken of zelfs volledig ontbreken van tegenspraak blijkt een prima bestuursmodel. De kritiekloze fans slikken toch alles voor zoete koek. Na grondige bestudering van het bidbook kwamen alle stemgerechtigde FIFA-leden tot de conclusie dat Saoedi-Arabië de gedroomde kandidaat was om een WK Voetbal te organiseren. Vele landen, waaronder Nederland, hebben dit totalitaire systeem inmiddels ook ontdekt⁴.

Sport en politiek
Vertegenwoordigers uit Europa, Noord- en Zuid-Amerika, Oceanië en Japan (Taiwan en Zuid-Korea zijn inmiddels onder de voet gelopen) geven inmiddels toe dat sport en politiek prima samengaan en dat het runnen van een land zonder nadenkende tegensprekers prettige bijkomstigheden heeft. Een groot deel van hun collega’s uit Afrika, Azië en het Midden-Oosten wisten dit al veel langer. In enkele landen hebben multinationals en het totalitaire regime de handen ineen geslagen. Op die manier zijn het Chinese en het Amerikaanse model naar elkaar toegegroeid.

In alle landen speelt angst voor ‘het buitenland’ een essentiële rol. Oorlogstaal is gangbaar. Op papier werken alle regimes toe naar de Derde Wereldoorlog, maar in de praktijk is dit slechts bedoeld om door middel van een permanent doemscenario iedereen in toom te houden. De rol van religie is in vele landen, behalve in China, steeds belangrijker geworden als uiting van een gemeenschappelijke cultuur waaraan iedereen geacht wordt loyaal te zijn. Er ligt een extreme nadruk op consumeren en vermaak (sport bedient beide). De Orwelliaanse massa heeft het idee dat men sturing geeft aan zijn eigen lot (door hard te werken, geen vragen te stellen en niet na te denken) en voelt zich erkend en gezien door de totalitaire leider.

Men kan echter net voldoende lezen, schrijven en rekenen om in het gareel te blijven lopen, men is inmiddels ongezond genoeg om zorg en pensioenen in balans te laten (gemiddeld ‘geniet’ men tien jaar van zijn pensioen) en men beschikt over voldoende middelen om de ideale consument te zijn en niet om te komen van de honger. Het afbreken van de verzorgingsstaat door het neoliberalisme heeft precies datgene bereikt wat het beloofde te voorkomen, namelijk een totalitaire staat. Nadenken, creativiteit, kritiek en mens-zijn zijn verboden. Big Brother ziet hierop toe.

Het WK van 2034 in Saoedi-Arabië was geen unieke gebeurtenis. Het is het resultaat van een proces van individualisering dat sinds de jaren tachtig wereldwijd pas goed is losgebrand. Alles is een product, de mens is een consument die heeft geleerd om alleen aan zichzelf te denken en in het nu te leven. De rest interesseert ons steeds minder. Dat kunnen we namelijk niet behappen. De eenzaamheid en de achterdocht hebben gezegevierd. Vijftig jaar na 1984 heeft George Orwell alsnog gelijk gekregen.

Wouter de Groot is politicoloog en afgestudeerd in de Internationale Betrekkingen. Hij adviseert, onderzoekt, bestuurt en examineert al meer dan 30 jaar in de sport. Voor meer informatie: ogvsportadvies@gmail.com.