Oranje rijp voor nieuw Europees goud

Met een relatief onervaren selectie is Nederland dit jaar bijna wereldkampioen voetbal geworden. Econometristen van de Groningse universiteit hebben uitgerekend dat - ondanks het vertrek van aanvoerder Giovanni van Bronckhorst - het ervaringsniveau de komende tijd fors zal toenemen en het niveau van de Cruijff-Krol generatie bereikt kan worden. Een nieuw Europees kampioenschap ligt in het verschiet.

Dertien wedstrijden op een rij winnen vervolgens de belangrijkste met 1-0 verliezen. Kan het zuurder? Waarom de botte bijl gehanteerd in Zuid-Afrika? Was het gebrek aan voetbaltalent? Was het onervarenheid?

Econometristen hebben van alle Oranjespelers vanaf 1974 het ervaringsniveau bij aanvang van de toernooien bepaald. Dat is gedaan op basis van speelminuten in Europese en interlandwedstrijden, waarbij statistische correcties zijn uitgevoerd op het feit dat aanvallers gemiddeld meer geblesseerd zijn dan bijvoorbeeld keepers. Het niveau van de competitie en de toernooironde bepalen de ervarenheid; hoe prestigieuzer het toernooi en hoe verder in het toernooi, hoe hoger de ervaringsscore. Voor iedere Europees en Wereldkampioenschap is vervolgens het ervaringsniveau van de selectie uitgerekend. Dit heeft geresulteerd in deze figuur, klik HIER!

Opvallend is dat de Cruijff-Krol generatie met een hoog ervaringsniveau aan de Wereldkampioenschappen van 1974 en 1978 heeft deelgenomen. Veel minder door de wol geverfd was de generatie van Van Basten en Gullit, die in 1988 Europees kampioen werd, maar vervolgens met een gelouterde selectie bleef steken in de achtste finale van het WK’90.

De huidige generatie heeft met het bereiken van de WK-finale de stijgende lijn te pakken en een aantal spelers scoort hoog in de Europese bekertoernooien. Ondanks het verlies van de ervaring van Van Bronckhorst, kan de stijgende trend zich de komende jaren doorzetten en kunnen we mooie resultaten verwachten. Tenzij door te veel Europese successen bij te veel spelers het vuur te vroeg gedoofd is, zoals in 1990 en in 2002.

In de hierboven aangehaalde figuur is het ervaringniveau van het Nederlandse elftal voor elke groot toernooi grafisch weergegeven. Op de toernooien die ontbreken in deze grafiek was Oranje afwezig. In de tijdsbalk onder de grafiek staan de namen van toenmalige bondscoaches. Als ervaringsscore is de som van alle ervaringspunten van de gehele selectie genomen.

Dat een zeer hoge ervaringsscore geen garantie is voor het allergrootste succes is duidelijk uit de grafiek. In de jaren zeventig bezit de Oranjeselectie een groot aantal ervaren spelers die vier keer op rij de Europa Cup I – de voorloper van de huidige Champions League - hadden gewonnen. Ondanks de zeer hoge ervaringsscore wordt twee keer achtereen een WK-finale verloren. Na de totaalvoetbalgeneratie Cruijff- Krol-Neeskens valt de ervaring in de jaren 1980-1986 ver terug.

In 1988 reist Michels met een relatief onervaren selectie af naar West-Duitsland waar Van Basten en Gullit c.s. de Europese titel veroveren. Het daaropvolgende WK - onder leiding van Beenhakker - loopt uit op een fiasco.

In 1994 staat een nieuwe generatie in de startblokken die in 2000 klaar lijkt om fors te oogsten. Edwin van der Sar, Clarence Seedorf, Dennis Bergkamp, Frank en Ronald de Boer, Jaap Stam, Patrick Kluivert en Philip Cocu stranden met een ton aan internationale ervaring in de halve finale op het WK’98 tegen Brazilië en in de halve finale op het EK’00 tegen Italië en zullen daardoor altijd te boek blijven staan als ‘de tweede gouden generatie zonder goud’.

In 2006 begint Marco van Basten met het opbouwen van een nieuw Oranje, met als ruggengraat Van der Sar en Cocu. De relatief jonge selectie mist ervaring en kan niet overtuigen op de grote eindtoernooien. Opvolger Bert van Marwijk zet het werk van Van Basten voort en heeft het voordeel dat de meeste selectiespelers inmiddels bij grote clubs in het buitenland spelen en daar successen boeken. Deze selectie zal, met uitzondering van Van Bronckhorst en Ooijer, voorlopig in tact blijven. Figuur 1 laat zien dat met een WK-finale op zak en de komende Europese seizoenen voor de boeg de ervaring alleen nog kan toenemen. Oranje lijkt in 2012 klaar voor nieuw Europees goud.

De meest succesvolle speler is - ook na het Zuid-Afrikaanse WK - Ruud Krol gevolgd door Arie Haan en Johan Cruijff. Cruijff is nog steeds onze beste aanvaller aller tijden, zoals uit de ranglijst hieronder blijkt. Uit deze ranglijst blijkt ook dat de huidige selectie zich nog niet kan meten met de meest succesvolle spelers die Nederland ooit heeft gekend. Mark van Bommel komt met zijn 18de plek nog het dichts in de buurt van de huidige top 10 aller tijden.

De grootste sprong is gemaakt door Wesley Sneijder. De winnaar van de Champions League en verliezend WK-finalist behaalde in het seizoen 09/10 een totaal van 496 punten en stijgt daarmee van plek 116 naar 36. De verliezers van de CL-finale - Arjen Robben ( 41) en Mark van Bommel (18) - behaalden net iets minder punten, namelijk 365 en 379, respectievelijk. Verder zijn alle basisspelers van het afgelopen WK de top 100 aller tijden binnengedrongen.

In het afgelopen decennium is Mark van Bommel de meest succesvolle speler geweest. Hij speelde twee CL-finales - waarvan er een werd gewonnen - en een WK finale. Clarence Seedorf - die de afgelopen tien jaar nog maar amper voor het Nederlandse elftal uitkwam - staat tweede. Seedorf haalde vooral op clubniveau zijn successen en blijft dan ook Nederlands meest succesvolle clubspeler aller tijden.

Tabel 1: Successcores, seizoen 2009/2010

Tabel 2: Successcores, decennium 2001-2010

Tabel 3: Top 100 Aller Tijden