Nederland kan internationale koppositie als postmodern sportland innemen

door: Harm Rozie

De breuklijn tussen de oude sportwereld en de nieuwe wordt zichtbaar. Als een scheur in de aarde die langzaam een kloof wordt en waarvan je weet dat het bestaande landschap er van het ene moment op het andere in zal verdwijnen. Het proces is onontkoombaar en tegelijk onvoorspelbaar in tijd en uitkomst. Twee bewegingen, die van de oude wereld en die van de nieuwe, kondigen de veranderingen aan. De oude systemen haperen, en er is nog geen zicht op nieuwe voor een krachtige dynamische sportinfrastructuur. Oude machten houden krampachtig het roer in handen van organisaties waar de voorhoede van de nieuwe tijd geen belangstelling voor heeft of hoeft te hebben. Ooit belangrijke rituelen verbleken en lijken hun magie bij iedere herhaling te verliezen. Ook de sportende mens wordt zich steeds bewuster van zijn eigen mogelijkheden. Dat bewustzijn in combinatie met de smartphone creëert de nieuwe sportwereld. Hoe zouden ze in Papendal, Nieuwegein, Zeist enzovoorts het beste kunnen anticiperen?

Het verbaasde me in eerste instantie dat voor de opvolging van de koning als lid van het IOC niet werd gekeken naar bijvoorbeeld landgenoten die bij Google werken. In zulke bedrijven zitten de verlichte geesten met doorbraakpotentie. Mensen die snappen dat je de zin om te sporten en vervolgens groei van sporttalent en prestaties kan stimuleren met nieuwe technologie. En die weten dat die technologie ook helpt om je ideale sportmoment te kiezen met je Facebookvrienden. Die kunnen goochelen met Big Data en vervolgens sterke teams samenstellen. Niet de beste spelers misschien, maar de spelers die het best kunnen samenwerken en in staat zijn zich aan te passen.

Kortom, mensen die een eeuwenoude cultuur kunnen kantelen van stammenstrijd als eerste onderliggende waarde van de sport, om er de positieve ervaring van persoonlijke fysieke en mentale groei en sociale verbondenheid voor op de eerste plaats te zetten (okay, de makers van Grand Theft Auto en soortgelijke producten vallen af).

In tweede instantie is het niet verbazingwekkend dat de nieuwe wereld geen belangstelling heeft voor de oude wereld van de sportorganisaties. De eerste generatie wizzkids (die nog nerds werden genoemd) veinsde interesse voor tennis of voetbal - of wist niet beter - en voorzag de sportbonden van kostbare IT-systemen die analoge taken digitaal deden. Het scorebord met verwisselbare cijferplaatjes werd een beeldscherm. De penningmeester van de club kreeg een digitaal kasboek.

De vooruitgang leek niet te stuiten, maar voor de kritische beschouwer bleef alles bij het oude. Gemiddeld zitten sportorganisaties met in steeds hoger tempo verouderende spullen die structuren en organisatievormen uit de vorige eeuw overeind houden. Kennis en kunde om te veranderen is er niet. Daarin wijkt de sport niet af van overheid, banken en het gros van de bedrijven: de flexibiliteit voor de nieuwe tijd zit niet in huis maar buiten de deur. In de cloud en de mobieltjes. En daar is de sportende consument de baas, tenminste als Google en zijn businesspartners dat willen.

Met zijn uitvindingen ontwikkelt de mens ook zichzelf. Dat doen de innovators van Apple en Nike bijvoorbeeld door directe feedback mogelijk te maken op je fysieke prestaties als hardloper. En dat kun je zelf doen door met iPhone en Nikes te gaan rennen. Tijdens het lopen informeert je mobieltje je over je tijd, afstand, tempo en calorieverbruik. Zo leer je snel beter trainen, en gaan je resultaten met sprongen vooruit. Dit fenomeen is bekend als ‘Quantified Self’ (QS) en is binnen de sport ontwikkeld.
 
Wat nu kan met je sportprestaties kan binnenkort, dankzij revolutionaire ontdekkingen op het gebied van de cognitie, ook met je denkprestaties. Dat wordt zeker interessant voor schakers en dammers. In eerste instantie echter zouden in mijn visie de werkers bij de sportbonden en op andere plekken in de sportinfrastructuur ervan moeten profiteren. Zo snel als maar kan gaan investeren in de talentbenutting van deze vaak jonge, hoogopgeleide en gedreven mensen levert het potentieel op voor de sportinfrastructuur van de toekomst.

Het ‘Quantified Self’ voor de ‘mind’ staat voor de deur. Door vroeg in te stappen in wat in de Verenigde Staten al wordt aangeduid met de ‘semantic wave’ kunnen sportwerkers hun klanten - de actieve en passieve sporters - voorblijven en anticiperen op de volgende uitvindingen voor sportconsumenten van Google, Microsoft, Apple en hun digitale concurrenten. De ontdekking en toepassing van QS leidt straks tot een boost in leer- en creatievermogen. Daarbij ontstaan verbindingen en synergie op plekken waar nu nog niemand kansen ziet of vermoedt.

Stel je voor dat je bij de hockeybond werkt of bij de badmintonbond en dat je ineens de hele complexiteit kunt overzien van competities, nationale teams, trainers, spelers, publiek, stadions en andere accommodaties, sponsors, suppliers en leveranciers, media en noem maar op. Wie het door heeft, ziet ineens dat het organiseren van Olympische Spelen een zeer haalbare zaak wordt.

En dat geldt natuurlijk voor meer sportieve zaken, en evengoed voor de invulling van specialistisch werk zoals sportmarketing waarvoor dure externe experts worden ingehuurd. De werkers in de sport kunnen hun eigen en elkaars consultant worden dankzij de kennisdoorbraak. Medewerkers die nu nog in heel veel aparte zelfstandige organisaties binnen de sportsector bezig zijn, worden flexibel en duurzaam inzetbaar binnen de hele sport, voor meerdere sporten en in relaties met andere sectoren.

Bovendien biedt de nieuwe manier van werken alle ruimte voor sporters en sportliefhebbers om in de vorm van zelforganisatie bij te dragen aan de nieuwe structuren. Dat dit alles geld bespaart door het weghalen van onnodige transactiekosten is duidelijk; en dat we in staat zijn veel meer echte toegevoegde waarde uit sportplezier te halen eveneens.

De ontdekkingen over nieuwe mogelijkheden om veel meer complexiteit aan te kunnen, komen vanuit de techniek en zijn in verband gebracht met kennis uit andere wetenschappen die zich bezig houden met intelligentie en leervermogen. Nieuwe kennis is jarenlang beproefd, onderzocht en verwerkt in een methode voor iedereen. Niet alleen in de techniek, ook in de zorg en de financiële wereld ontdekken mensen nu al een nieuwe manier om met meer plezier en resultaat en in minder tijd tegen lagere kosten hun werk kunnen doen. Het gaat om collectieve intelligentie die ze samen ontdekken en laten groeien, meestal binnen grotere bedrijven of met een groep instellingen of bedrijven uit een bepaalde sector.

Deze aanpak die komt opborrelen in de praktijken om me heen, past als een handschoen op de situatie in de vaderlandse sport. Er is immers al heel veel behoefte aan samenwerking. Intenties zijn er ook volop. En vernieuwen zit in de aard van de sport. Dat het niet lukte tot hier, is geen schande. Er was geen bewezen praktische methode. Nu die zich aandient, zou de sport zichzelf een dienst bewijzen door in eigen land tussen andere sectoren een positie in de kopgroep in te nemen om vervolgens ook internationaal te gaan scoren als postmodern sportland dat als eerste de nieuwe tijd heeft begrepen.


Harm Rozie is directeur van Communication Concert uit Weesp. Van 1994 tot 1998 was hij ‘manager communicatie betaald voetbal’ bij de KNVB. Daarvoor werkte hij tweeënhalf jaar als hoofd communicatie bij het Wereld Natuur Fonds, en gedurende anderhalf jaar als interim-manager bij de Informatie Beheer Groep, onder meer om de invoering van de OV-studentenkaart publicitair in goede banen te leiden. Nog eerder was Rozie bij het ministerie van VROM woordvoerder van zowel Pieter Winsemius als Ed Nijpels.