Kracht van sport?

door: Marije Baart de la Faille-Deutekom

Op 21 april a.s. zal ik mijn openbare les houden in het kader van mijn lectoraat Kracht van Sport aan de Hogeschool van Amsterdam en Hogeschool Inholland. In deze column neem ik u mee naar de ontstaansgeschiedenis en het belang van dit lectoraat.

In 2011 was ik werkzaam als zelfstandig onderzoeker en werd ik gevraagd door lector Topsport en Onderwijs HvA/UvA (Cees Vervoorn) om samen een lezingenreeks rondom sport voor te bereiden. Dit was nog de tijd waarin het Olympisch Plan 2028 springlevend was. Het leek ons dan ook goed om deze reeks in het teken van mogelijke Olympische Spelen in Nederland te plaatsen. De titel was: 'Olympische Spelen in Nederland: droom of nachtmerrie?'. We wilden studenten en andere toehoorders in staat stellen om, door middel van lezingen van gastsprekers, een eigen wel afgewogen keuze te laten maken inzake hun antwoord op de bovenstaande vraag.

Opvallend was dat bijna alle gastsprekers in hun presentatie en de discussies achteraf aangaven dat in het discours over alle ontwikkelingen, berekeningen en plannen rondom het Olympisch Plan er erg makkelijk voorbij werd gegaan aan ‘de kracht van sport’. Ondanks dat deze kracht vaak genoemd werd als belangrijk argument voor de organisatie van de Olympische Spelen, bleek het niet mogelijk om deze kracht te concretiseren. Deze constatering was de directe aanleiding voor het door ontwikkelen van de eerste lezingenreeks onder de nieuwe, veelzeggende titel 'Kracht van Sport'.

5 thema's
In de eerste van de nieuwe lezingenreeks hebben we vijf thema’s besproken: de sociaal-economische kracht van sport, de maatschappelijke kracht van sport, de gezonde kracht van sport, de vernieuwende kracht van sport en de kracht van topsport. In de daaropvolgende jaren hebben we gesproken over de kracht van sport vanuit een internationaal perspectief, de verbindende kracht van sport en op dit moment de kracht van (aangepaste) sport.

Deze lezingen lieten zien dat naast het verspreiden en delen van bestaande kennis er ook nog grote behoefte bestaat aan nieuwe kennis. Om die reden is er in 2013 besloten door beide hogescholen (HvA en Hogeschool Inholland) om de mogelijkheden voor een lectoraat Kracht van Sport te onderzoeken. Dit proces heeft geleid tot het installeren van het lectoraat bij de HvA vanaf januari 2015 en bij Hogeschool Inholland vanaf september 2015. Het lectoraat is aangesloten bij de opleiding Sport, Management en Ondernemen van de Hogeschool van Amsterdam en de opleiding Sport en Bewegen van Hogeschool Inholland. Dit is een unieke situatie waarin twee hogescholen een lectoraat delen met een gezamenlijk en gedeeld onderzoeksprogramma.

Op dit moment weten vele organisaties het lectoraat al te vinden op het moment dat zij vragen, welke dan ook, hebben over de kracht van sport. Ook valt te merken dat het lectoraat vaak dient als initiator van nieuwe projecten en verbindingen. Door de titel is het meer dan logisch om verbindingen richting de zorg te maken, maar ook richting de maatschappij en het beweegdebat. Door de decentralisatie liggen er meer verantwoordelijkheden bij de gemeenten. Er wordt daarin volop gezocht hoe sport een rol kan hebben bij de maatschappelijke uitdagingen. Hierdoor gaat sport steeds meer aansluiten bij de WMO en is het evident dat een samenwerking met welzijn nodig is om een verschil te kunnen maken.

Ultieme doel
Het ultieme doel van het lectoraat Kracht van Sport is het verhogen van de sportdeelname om ons land vitaler en gezonder te krijgen. Dit wil het lectoraat realiseren door het meten van de opbrengsten van de verschillende interventies gericht op het verhogen van de sportdeelname en door de waarde van sport(deelname) beter meetbaar te maken waarbij er tevens een belangrijke focus ligt op het sporten voor mensen met beperkingen. Om de primaire doelstelling verder te operationaliseren heeft het lectoraat Kracht van Sport twee onderzoekslijnen ingericht:
1. Sportdeelname;
2. Aangepaste sport.

Binnen de onderzoekslijn 'sportdeelname' focussen we ons op de rol van technologie om sport- en beweeggedrag te stimuleren en op de waarde van sportevenementen. Vragen die beantwoord worden binnen de lijn 'aangepaste sport' zijn hoe we de sportdeelname van mensen met beperkingen kunnen verhogen en wat de sociale waarde van aangepaste sport is. Wel is het belangrijk om aan te geven dat ik sport vooral zie als de competitieve uitsnede van bewegen en in mijn perceptie van sport spreek ik ook over bewegen als ik over sport spreek. Hoewel dit natuurlijk theoretisch niet zo is, immers er gaat weinig beweging gepaard met bijvoorbeeld denksporten en vissen. In het lectoraat focussen wij ons dus wel op sporten waarin beweging belangrijk is.

Op 21 april om 16 uur zal ik in Felix Meritis (Keizersgracht 324, 1016 EZ Amsterdam) verder ingaan op mijn visie op mijn lectoraat en zal ik concreet aangeven wat er binnen de verschillende onderzoekslijnen gebeurt. Als u hierbij wilt zijn kunt u zich via deze link aanmelden.

Marije Baart de la Faille-Deutekom is lector Kracht van Sport bij de Hogeschool van Amsterdam en Hogeschool Inholland. Zij doet o.a. onderzoek naar het bevorderen en waarde van sportdeelname. Marije is in 2001 afgestudeerd als bewegingswetenschapper bij de VU en in 2005 gepromoveerd in de geneeskunde bij UvA/AMC.