Kiezen voor Sport

We gaan op 12 september naar de stembus en misschien denkt iedereen – terugkijkend naar de Olympische Spelen - ‘met de sport zit het wel goed!’ Als basketballer, vader en grootvader ben ik echter erg ontevreden over de gezondheid van de sportbeoefening in Nederland.

Het is geweldig dat NOC*NSF de goede keuzen heeft gemaakt voor sporters en sporten die door hun unieke positie, gedrevenheid en talent in Londen zo goed hebben gepresteerd. De conclusie kan zijn dat we het met een aantal topsporters goed voor elkaar hebben. Hockey, watersporten, wielrennen, turnen hebben het goed gedaan. Toptrainers, talenten ontwikkeld, passie bij de bestuurders, clubs, ouders en sporters zelf. Houden zo.

Sport moet echter veel meer zijn dan topsport. Topsport moet de logische apotheose zijn van alles wat er aan sport gedaan wordt op scholen, bij recreatieve verenigingen en bij sportclubs gericht op prestaties. Vooral op basisscholen, middelbare scholen, (v)mbo, hbo en universiteiten is sport in het algemeen een verwaarloosd gebied. Dat komt misschien omdat onderwijsdeskundigen in hun vastgestelde programma's sport niet of niet goed hebben opgenomen. Wellicht is het budget voor onderwijsinstellingen voor sport veel te laag. Zijn er betaalbare faciliteiten? Kunnen sportleraren betaald worden? Zijn de benodigde materialen beschikbaar?

Ik heb een kennistoets gemaakt en vraag bij deze ieder die dit leest even de toets in te vullen (klik hier), dan krijgen we een beeld van wat men nu denkt dat de situatie is. Resultaat volgt!

Verenigingen
Als huidig recreatiesporter heb ik ervaren hoe de sport anders dan in scholen wordt beleefd en uitgevoerd. De bakermat van sport in Nederland zijn de verenigingen. De clubs die ik ken hebben hoge contributies, te weinig goed kader en te weinig faciliteiten. Ik ben benieuwd hoeveel sportzalen en velden er nu zijn, vergeleken met zo'n dertig jaar geleden. Er is ooit een hausse geweest in bouwen van zalen en hallen, maar het lijkt dat alleen prestigieuze projecten het wel hebben gered. Gemeenten rekenen een forse zaalhuur, die samen met de sportbonden van de € 300 contributie bijna alles opslikken. Voor basketbalwedstrijden tussen twee teams zijn twee scheidsrechters nodig en twee mensen die ‘achter de tafel’ gaan zitten. De scheidsrechters krijgen een consumptiebon. De trainers zijn allemaal goedwillende vrijwilligers. Voor uitwedstrijden op vijftig kilometer afstand zijn ouders met een auto nodig.

Vrijwilligers in besturen moeten hard werken aan teamindelingen, beschikbaarheid van de zaal, wedstrijdprogramma's, clubblaadjes (papier of digitaal), ledenadministraties, enzovoorts. Bestuursleden zijn moeilijk te vinden, door de tijdsdruk die er op ieder ligt. Kortom, ik zie het niet beter worden, in het verenigingsmodel. Wat betreft de scholen zijn we afhankelijk van de staatsbegroting. Op dit moment is de uitgave voor sport 0,8 % (129 miljoen) van de uitgaven voor de gezondheidszorg en volksgezondheid (15.616 miljoen).

Voorkomen is beter dan genezen
Je moet blind zijn of dom, als je niet begrijpt dat sport een belangrijke invloed heeft op de gezondheid van mensen. Om de sporthaters de wind uit de zeilen te nemen: ja, er zijn sportblessures. Maar er zijn ook veel niet-sport blessures en je kunt afvragen of je met een redelijk conditie in staat bent om een val zonder ernstige gevolgen op te vangen of dat je beter leert anticiperen op wat er om je heen gebeurt. Dat diabetes beter voorkomen kan worden door gezonde voeding en bewegen is misschien aanleiding om persoonlijk of via de overheden meer geld in sport te stoppen dan in verzorging van patiënten. Een draconische maatregel is om de ziektekostenverzekeringen te verhogen als er gerookt wordt, als men te zwaar is, of niet aan bewegen doet.

Cito-toets voor sport
Om de motivatie om te sporten voor iedereen te vergroten kunnen we een nationale ‘conditiedag’ instellen. Het eerste weekend in april bijvoorbeeld. Of tijdens de Nationale Sportweek. Volwassenen en kinderen kunnen dan op een sportlocatie in de buurt een stukje hardlopen, touwtje springen, een ‘piepjesloop’ ondergaan - zoals nu op sommige middelbare scholen wordt gedaan - een basketball ver gooien, zo veel mogelijk keer opdrukken, lengte en gewicht meten, kijken hoe hoog je springt, enzovoorts. Een soort nationale tienkamp, een Cito-toets, maar dan voor ieders lichaam. Alles in een database, dan kun je jezelf met anderen in je leeftijdsgroep vergelijken. Privacy gewaarborgd, je eigen gegevens kunnen alleen door jezelf gezien worden. Totalen en gemiddelden zijn wel zichtbaar voor iedereen. We kunnen beginnen met een tiental gemeenten, met de inzet van alle trainers en sportleraren die we kunnen vinden om vervolgens in tweetallen – samen met trainer of sportleraar - de resultaten vastleggen. Dit lijkt op naïef dromen, maar er moet wel wat gebeuren.

Een nieuw model voor de breedtesport
Als we de noodzakelijke investeringen doen voor sportfaciliteiten bij de onderwijsinstellingen, zou de kern van alle sport daar kunnen plaats vinden. Overdag leerlingen/studenten, ’s avonds en in het weekend andere recreatiesporters. Schoolteams kunnen op eigen school hard trainen en iets positiefs aan de schoolbeleving voor alle leerlingen toevoegen. Als we ook nog mensen zonder werk een baan kunnen geven in training en begeleiding met een salaris dat beter is dan hun uitkering, hebben we helemaal een ‘win-win’. Als we nú een fors investeringsprogramma starten, kunnen we vruchten plukken in de bouw, werkgelegenheid, gezondheid en bij kampioenschappen in de toekomst nog beter presteren.

Welke partij is bereid hier een serieuze keuze voor te maken?