Joop Niezen reageert op column Peter Hopstaken

Voetbal zonder buitenspel voorkomt arbitrale blunders
Anders dan Johan Cruijff en Mario van der Ende wellicht beseffen, kennen nogal wat balsporten regels die beogen het scoren te beperken. Waarschijnlijk uit angst voor te grote krachtsverschillen, sport moest leuk blijven, werden er vanaf het begin aanvalsbeperkende maatregelen ingebouwd, waardoor beide partijen hun kans op winnen langer behielden. Het gaat dus om regels uit de begintijd van de gereglementeerde sport die nog steeds, hier en daar aangepast, van kracht zijn.

Voorbeelden? Bij voetbal de buitenspelregel; bij hockey de (inmiddels geheel afgebouwde) buitenspelregel, maar met toch nog de restrictie dat je pas kunt scoren van binnen de cirkel; bij handbal zie je, wat de cirkel betreft, het omgekeerde. Hier is scoren slechts mogelijk via schieten van buiten de cirkel; bij rugby mag de bal naar voren worden getrapt, terwijl naar voren lopen met de bal ook is toegestaan. De aanvalsbeperking is dat de handpass slechts achterwaarts is toegestaan. Bij ijshockey bevindt de speler zich in buitenspelpositie als hij eerder dan de puck de blauwe lijn van zijn aanvalsvak passeert. Ook korfbal en basketbal kennen scorebeperkende regels. Bij korfbal is gedekt schieten verboden, waardoor de doorgaans toch al uitbundige korfbalscores nog enigszins worden beperkt, terwijl bij basketbal een goal van binnen de bucket minder waard is dan een driepunter van buiten.
 
Offside bij voetbal is duaal, want het gaat om het moment van spelen van de bal door de afzender én - tegelijkertijd - om de positie van de aan het spel deelnemende ontvanger. Een arbitraal voetbaltrio dient dus over drie paar ogen te beschikken die, onafhankelijk van elkaar, de vaak ver uiteen liggende twee elementen van offside kunnen vaststellen. Dat kan dus niet zoals wekelijks blijkt. De gevolgen laten zich raden. Want al dan niet buitenspel kan zich bij voetbal soms slechts een meter van het doel afspelen en is bij een arbitrale fout vaak beslissend. Dus wordt er maar weer eens geroepen om technische hulpmiddelen, i.c. het alles beslissende tv-beeld dat door de vierde official wordt bewaakt.

Aan het werken met tv-beelden zitten nogal wat haken en ogen. Wie maakt de beelden, de omroep van dienst (met wie weet een partijdige regisseur) of een onafhankelijke arbitrale cameraploeg? Welk beeld krijgt de vierde official aangeboden? En is dat beeld wel doorslaggevend, want vaak genoeg blijkt dat vanuit de ene hoek het beeld een ander oordeel oplevert dan vanuit weer een andere hoek. Bovendien verschuift het werken met tv-beelden de verantwoordelijkheid van de arbitrage naar de vierde official. Het is maar de vraag of het openlijk corrigeren van de hoofdscheidsrechter goed is voor het verdere verloop van de wedstrijd.

De buitenspelregel roept dus volop bijverschijnselen op die ter discussie staan sinds de tv de arbitrage bijna wekelijks op uitslag bepalende fouten betrapt. Vroeger werden die fouten uiteraard ook gemaakt, maar toen ontbrak het beeld. Dat scheidsrechterlijke fouten bij het spel horen werd aanvaard, nu niet meer dankzij het beeld.
Wellicht is het, alles overwegende, de moeite waard om de onmogelijkheid om twee gelijktijdige gebeurtenissen arbitraal waar te nemen voortaan te elimineren door de buitenspelregel af te schaffen. Bij hockey is dat met succes gedaan, de sport is er alleen maar aantrekkelijker door geworden.

Bij voetbal wordt steeds verwezen naar proefnemingen tijdens een paar internationale jeugdtoernooien met voetbal-zonder-buitenspel, die een onbevredigend resultaat zouden hebben opgeleverd. Dat lijkt me niet zo’n sterke conclusie. Jeugdvoetbal moet het niet hebben van tactisch volwassen spel - dat is ook haar charme. Zadel jeugdvoetballers dan ook niet op met een opdracht die eigenlijk alleen door gelouterde profs tot een goed einde kan worden gebracht. En al helemaal niet tijdens een vrijblijvend toernooi, maar gedurende een hele competitie zodat coaches en spelers gelegenheid hebben uit te vlooien welke nieuwe tactische mogelijkheden het offsideloze voetbal genereert.

Een belangrijk voordeel lijkt me dat het spelen op buitenspel vervalt. Waarom is dat een voordeel? Omdat spelen op buitenspel oneigenlijk gebruik van de spelregels impliceert. De buitenspelregel beoogt immers het scoren te voorkomen door spelers op verkeerd gebied. Het gaat dus om een aanvalsfout.

Echter, door het zogeheten stapje te maken, gaat het niet meer om een aanvalsfout, maar om een verdedigende maatregel die gebruik maakt van een spelregel zoals die nooit is bedoeld. Want de aanvaller loopt niet buitenspel, hij wordt buitenspel gezet.

Los van dit soort principiële argumenten biedt afschaffing van de buitenspelregel volop nieuwe mogelijkheden. Het speelveld zal ongetwijfeld ’langer’ worden omdat aanvallers ongestraft dieper kunnen gaan dan voorheen. Consequentie daarvan is dat de speelruimte groter wordt, waardoor het uitspelen van de tegenstander - een steeds schaarser wordend goed met al die versterkte verdedigingen - weer mogelijk wordt.

Ook zal de ruimte voor de individuele actie toenemen en er komt weer ruimte voor de lange bal (zoals Rinus Israel ze ooit naar de vleugels gaf) - allemaal zaken die het huidige schaakvoetbal op een veel te kleine ruimte zullen verdringen - dit alles ten faveure van het publiek dat weer waar voor zijn geld krijgt.

Maar wellicht het allerbelangrijkste is dat we verlost worden van de arbitrale fouten, die de uitslag van voetbalwedstrijden steeds vaker fataal bepalen. En dan is er ook nog het  bijkomende positieve effect dat oververhitte supporters de munitie wordt ontnomen om zich te misdragen bij vermeend arbitraal onrecht. Al met al reden genoeg voor een serieuze test, met serieuze teams en geïnteresseerde coaches. Nogmaals, niet op een toernooitje voor de aanvang van de competitie, maar een seizoenlang tijdens een competitie in een land dat in het verleden heeft bewezen tactische variaties aan te kunnen. Nederland bijvoorbeeld.

Joop Niezen begon zijn carrière in 1964 als sportredacteur bij de VARA-radio. In 1966 maakte hij de overstap naar weekblad Voetbal International. In 1969 werd hij daar hoofdredacteur en hij bleef dat tot 1984 toen de betaalde oplage inmiddels 184.000 bedroeg. Niezen werkte in deze periode ook gedurende dertien jaar wekelijks voor het radioprogramma ‘Langs de Lijn’. Na zijn pensionering heeft Niezen twee jaar meegewerkt aan programma’s van RTV West (columns en wedstrijdanalyses van wedstrijden van ADO).  Ook voor het blad ‘Nummer 14’ was hij nog regelmatig actief als schrijver van achtergrondverhalen. In zijn jeugd keepte Joop Niezen o.a. bij ADO, AGOVV, DHC en Quick. Bij Quick debuteerde hij al op 16-jarige leeftijd in het eerste elftal.