Is er nog plaats voor atletiek in de toekomst?

door: Rien van Haperen

Nu alle superlatieven over de fameuze wereldprestaties van Femke Bol, Lieke Klaver en alle andere atleten na de WK Indoor Atletiek in Glasgow weer hun plekje hebben gekregen, duiken in de media berichten op of er nog wel toekomst is voor deze sport. De atletiek wil moderniseren om jonge kijkers te blijven boeien. Valt de kijker nog wel te binden aan een programma van meer dan twee uur met ook saaie momenten? En is het commercieel wel interessant om in te stappen in een tak van sport met vastgeroeste regels die niet uitmunt in modernisering?

Voor een enthousiaste toeschouwer bij dit evenement in Glasgow en niet gespeend van enig chauvinisme is dit natuurlijk vloeken in de kerk. Die wordt immers in rap tempo meegenomen in de strijd die tegelijkertijd op verschillende plekken in de arena wordt gestreden. Ook al moet dan het polsstok hoogspringen maar even stilgelegd worden voor een start van de halve finales op de 60m.

Het valt met de verscheidenheid aan disciplines in de atletiek voor de doorsnee kijker best moeilijk om de focus vast te houden. Wat is er nu gemakkelijker dan 70 rondjes lang met zo nu en dan een stevige crash de Formule I te volgen. Of een wedstrijd in een kolkend stadion tussen twee acterende voetbalteams in de Champions League. De toeschouwer of kijker wil strijd zien naast beleving en emotie en dat kun je, met alle respect, bij een discipline als hinkstapspringen niet altijd zeggen.

Transformatie
De mondiale atletiekbond World Athletics ziet voor indooratletiek een belangrijke rol weggelegd in de transformatie van de atletiek naar een toekomstbestendige sport. Zij heeft met het oog hierop de afgelopen jaren stappen gezet om regels aan te passen.

De meest in het oog springende aanpassing was de valse startregel. Terwijl een atleet vroeger pas na twee valse starts op de sprintnummers werd uitgesloten, volgt nu na de eerste valse start direct diskwalificatie. Een lichte beweging in de startblokken, zo moest Lieke Klaver in Glasgow ervaren, levert nu een gele kaart op. De Amerikaanse sprinter Jon Drummond kwam er tijdens de WK Atletiek 2003 in Parijs niet mee weg ook al bleef hij demonstratief minutenlang plat op de baan liggen.

Veel andere vaak uit commercieel oogpunt gedreven aanpassingen haalden het niet. Een voorbeeld hiervan is het initiatief van European Athletics om tijdens landenwedstrijden bij bepaalde looponderdelen een afvalrace te introduceren. Een atleet moest dan als laatste loper na iedere ronde de baan verlaten. Wellicht een goed idee bij het onderdeel achtervolging in het baanwielrennen maar wat niet aansloeg bij atletiek. Hier voelde het alsof je met de eerstvolgende losersvlucht à la Maurits Hendriks het strijdtoneel moest verlaten Een meer recente aanpassing is het net als bij enkele andere sporten toevoegen van het onderdeel mixed relays aan het programma. Ook hier is het nog zoeken naar de juiste vorm bijvoorbeeld in een vaste volgorde man-vrouw-man-vrouw. De woke community zal het hier wel niet mee eens zijn maar het wordt wel overzichtelijker.

Potentie
Modernisering in de atletiek zal met stappen moeten plaatsvinden en die zijn nodig om in de toekomst in het mondiale mediaspektakel overeind te kunnen blijven. Hiervoor bestaat zeker potentie. De WK Atletiek in Glasgow liet naar mijn idee zien dat indooratletiek perspectief biedt met een overzichtelijk en compact programma, strijd, een enthousiast publiek en een goede event presentation. Daar is echt geen lawaaierige liveband voor nodig. Entertainment mag de basis van atletiek niet overheersen.

Het accent zal verschuiven van veldlopen naar indoor in de wintermaanden. De grote loopevenementen hebben de afgelopen jaren hun weg hierin al gevonden en hebben de top- en breedtesport al naar de mensen weten over te brengen

Ook in dit olympisch jaar zal blijken dat atletiek in Parijs een prominente plaats gaat innemen in het programma. En ook verknochte atletiekliefhebbers zullen daarbij onderkennen dat de sprintfinales een hogere attentiewaarde hebben dan, don’t shoot the messenger, bijvoorbeeld het snelwandelen. Ook de wedstrijden binnen de Diamond League kiezen in hun programma veelal voor onderdelen die de kijker meer aanspreken

Met het nieuwe World Ranking Competion Systeem wil World Athletics beter grip krijgen op de kwaliteit van wedstrijden op internationaal en nationaal niveau. Slechts wedstrijden met een kwaliteitslabel maken deel uit van dit ranking systeem. En ook de officials tijdens deze wedstrijden dienen te voldoen aan bepaalde kwalificaties. Atleten die aan internationale toernooien willen deelnemen, kunnen zich alleen kwalificeren met prestaties die behaald zijn op wedstrijden die voldoen aan dit rankingsysteem.

Vrijwilligers
Het verhogen van de kwaliteit van wedstrijden en hiermee het aantrekkelijker maken van de atletieksport is een goed uitgangspunt. Wel is het zaak om oog te houden voor wedstrijden die door verenigingen met louter vrijwilligers worden georganiseerd. Het reglementenboek nog dikker maken en de eisen aan officials verder opschroeven, lost naar mijn idee niet alles op. Ook de eisen vanuit de lokale overheid - denk bijvoorbeeld aan vergunningverlening - nemen toe. Een aantal verenigingen ziet zich al genoodzaakt om hun ambities in te tomen en wedstrijden dan maar te schrappen.

Dat is jammer want aan de basis worden toch de zaadjes gelegd voor de atletiek in de toekomst. Daar waar plezier in de sport voorop staat en weer een Femke 2.0 wordt geboren. Zoals ook zij is opgegroeid in een bloeiende vereniging en, dankzij enthousiaste ouders en betrokken clubtrainers, met veel toewijding haar weg heeft gevonden naar de top waar zij nu staat. Met haar inspiratie heeft zij onlangs tijdens de NK Atletiek het Omnisport in no-time bomvol gekregen en mensen laten genieten van topatletiek.

Dat is wat ik in alle beschouwingen over de toekomst van de atletiek nog mis. Het belang van de talentvolle atleet in de lange weg van de basis naar de top. De helden van de toekomst. Dat los je naar mijn idee niet op met nog meer reglementen om de kijkcijfers te verhogen. Eenmaal aan de top blijkt succes vele vaders te kennen maar het begint aan de basis. Juist daar wordt de toekomst van de atletiek geplaveid. En dat pad gaat niet altijd gepaard zonder doornen. Laat dat ook een les zijn voor de mondiale beslissers. Dan kunnen we met Femke, Lieke en alle atleten in hun kielzog volgend jaar uitzien naar een succesvol en sportief EK Indoor Atletiek met als motto Moving People in Apeldoorn. Dan zijn er als nalatenschap vast weer mooie tegels gelegd voor de toekomst van de atletiek.

Rien van Haperen is voormalig bestuurslid en hierna directeur van de Atletiekunie. Was directeur van de organisatie van de EK Atletiek 2016 in Amsterdam. Is thans voorzitter van de Vrienden van de Atletiek en tevens erevoorzitter van de Vughtse sportclub Prins Hendrik; een sportvereniging met circa 1.800 leden en atletiek, loopsport, gymnastiek en special sports in het pakket.