Help, mijn sport is stervende!

door: Henk Kraaijenhof

Wellicht ben ik aan de pessimistische kant, maar ik heb de sterke indruk dat atletiek een groot probleem heeft. De 'moeder aller sporten' is langzaam maar zeker op weg naar zijn ondergang. Ik heb meer dan veertig jaar in deze sport doorgebracht en meegemaakt hoe de populariteit van atletiek gestadig daalde: de lege zitplaatsen in de stadions, het terugtrekken van sponsoren, het verdwijnen van wedstrijden van de kalender, en het kleiner worden van het aantal deelnemers aan nationale kampioenschappen. Atletiek is echter een 'dinosaurus' dus het stervensproces kan lang duren.

Een aantal redenen die te maken kunnen hebben met de teloorgang zijn: het is een sport voor de lange termijn, het is praktisch onmogelijk om binnen een gering aantal jaren al tot de besten van de wereld te behoren, meestal duurt dat een jaar of tien. Dat komt omdat het een globale sport is met deelnemers en dus kanshebbers uit werkelijk alle continenten en alle landen.

Ook is het de oudste sport, dus het staat hoog op de ladder van de sportevolutie, met een extreem hoog prestatieniveau. Succes op korte termijn is een uitzondering, maar vandaag de dag zoeken we juist naar instant resultaat en onmiddellijk succes. Langetermijndoelen en de visie die daarbij hoort zijn zaken uit het verleden, omdat de waan van de dag vaak domineert.

Er is bovendien de concurrentie van nieuwe, opwindende of 'leuke' sporten, waarin het beter mogelijk is om op korte termijn succesvol te zijn. Of die sporten zijn meer bevredigend voor de jongere generatie. Je kunt als kind urenlang achter elkaar voetbal spelen en aan het eind maakt het niet uit wie er gewonnen heeft, het belangrijkste was dat je plezier had met je vrienden.

Vergelijk dat eens met kogelstoten. Weinig mensen vinden het nog interessant om in hun eentje een metalen bal weg te stoten, weer op te halen, weer weg te stoten en dat de kern van hun sportbeleving te laten zijn gedurende een jaar of tien. Het plezier zit hem grotendeels in het verder stoten dan voorheen. Het plezier in atletiek zit hem dus vooral in meetbare en vergelijkbare prestaties. Wellicht ook in de competitie en het winnen van anderen, maar voornamelijk in het sneller lopen, verder of hoger springen en het verder werpen dan anderen of dan je voorheen deed. Hoe plezierig is het om jaar na jaar geen progressie meer te boeken, zeker als je jong bent.

Atletiek is één van die klassieke olympische sporten, zoals gewichtheffen, boksen, turnen, zwemmen, die moeten opboksen tegen modernere populair wordende sporten als snowboarden, mountainbiken, windsurfen, kitesurfen. Terwijl natuurlijk ook een sport als voetbal veel potentiële atleten naar zich toe trekt. Men is liever een derderangs voetballer dan een eersterangs atleet. Neem het ze eens kwalijk.

Atletiek wordt omdat het de belangrijkste olympisch sport is en er veel medailles te winnen zijn ook vaak misbruikt als politiek instrument, maar dat terzijde.

Veel sportbonden en organisaties worden dan ook niet bestuurd door sportliefhebbers, maar door politici en advocaten, zij die zelf de regels maken en interpreteren en weinig affiniteit hebben met de sport, behalve dat ze die zelf in het verleden wellicht ooit bedreven hebben.

Daarnaast heeft de atletiek zich ontpopt als een gigantische geldpers voor de IAAF en het IOC. Helaas eindigde veel van dat geld niet in de sport zelf, maar in de diepe zakken van zijn leider, bestuurders en officials. Zij werden verondersteld de rechten en belangen van de sport en de sporters te verdedigen, maar de harde realiteit laat ons zien dat deze bestuurders voornamelijk geïnteresseerd zijn in hun eigen financiële belangen.

Zeker in de laatste maanden werd het grote publiek wel duidelijk dat deze beschermers van nobele ethiek, van waarden en normen, van 'fair-play' en 'level playing field', van de 'spirit of sport', van jeugd, toekomst en harmonie, in een groot aantal bekende gevallen niet meer zijn dat ordinaire dieven, fraudeurs, witwassers, bedriegers, leugenaars, hypocrieten en zakkenvullers.

Eén van de meest cynische voorvallen is de organisatie van het eerste World Summit of Ethics in Sports, in september 2014, in het hoofdkantoor van de FIFA met een welkomstboodschap van Sepp Blatter. Hoe cynisch kun je het bedenken?

In de afgelopen weken konden we op TV, bij de ARD, de tweede uitzending zien van de Duitse journalist Hajo Seppelt, die in de voorgaande documentaire al berichtte over de relatie tussen doping, de Russische atletiekbond en de IAAF. Dit keer richtte hij zijn pijlen op Athletics Kenia en liet zien hoe grote sommen geld van de sponsor Nike, overgemaakt aan de atletiekbond, heel snel overgeheveld werden naar de privérekeningen van de atletiekbestuurders.

Ook kreeg hij via een lek een database met de uitslagen van vele bloedtesten van duizenden atleten, waardoor vele schone atleten nu toch, dankzij het gebrek aan kennis bij de journalisten en het grote publiek, in de beklaagdenbank komen te zitten. Zij moeten zich nu overal verdedigen tegen verdachtmakingen van dopinggebruik. Niet echt de publiciteit waar je als sport op zit te wachten. Het is hiermee ook duidelijk geworden dat de IAAF niet eens in staat is gebleken deze vertrouwelijke medisch gegevens te beschermen, zoals dat wettelijk wel is vastgelegd. Ik denk ook niet dat u zelf vrolijk zou worden als uw medische dossier of andere privédata voor iedereen zichtbaar zouden worden.

Ook zaten er natuurlijk een aantal verdachte bloedwaarden tussen waarnaar de IAAF wel nader onderzoek zou hebben moeten verrichten. Toch zijn weinigen hiervan uiteindelijk in de publiciteit gekomen als zijnde een bewezen geval van dopinggebruik.

Dat leidt logischerwijs tot een beperkt aantal mogelijkheden.

Of - ondanks de enorme investering in dopingtesten - blijkt men na meer dan veertig jaar nog steeds niet in staat om positieve van negatieve testen adequaat te onderscheiden. Met andere woorden het anti-dopingsysteem is incompetent om deze taak naar behoren uit te voeren ondanks de enorme kosten ervan. Weggegooid geld dus.

De volgende mogelijkheid is dat er weliswaar positieve testen waren, maar dat de IAAF daar niets mee heeft gedaan. Gezien de bevindingen van Seppelt die aantoonde dat atleten via bonden positieve testen tegen grove betalingen aan bestuurders kunnen laten verdwijnen. Ook de naam van de zoon van de voorzitter van de IAAF is in dit verband genoemd.

Gelukkig is er nog een derde mogelijkheid: namelijk dat de afwijkende waarden het gevolg waren van genetische aanleg, hoogtetraining of ziekte en dat er van de veronderstelde aantallen verdachte gevallen weinig overblijft en dus de atletiek een stuk schoner is dan op basis van deze database door de media wordt gesuggereerd.

Helaas is de schade al aangericht, en zowel ouders van potentiële atleetjes als sponsoren zullen atletiek voorlopig zien als een sport waar dopinggebruik systematisch is.

Zal dit alles bijdragen tot een schonere sport? Natuurlijk, net zoals je een muis uit je huis kunt verdrijven door het huis in de brand te steken, muis weg, probleem opgelost.

Een sport wordt niet schoon door te roepen dat het schoon is. En eigenlijk wordt de sport nooit meer schoon, dat is hij nooit geweest ook.

Ik besef dat een aantal bestuurders het op een aantal fronten met me oneens zullen zijn, het is zeker nooit persoonlijk gericht. Maar kom dan eens met rationele tegenargumenten. Of neem je verantwoording en heb de politieke moed iets te doen aan deze heilloze vertoning. Voor mij persoonlijk hoeft het niet, ik hoef geen medailles te winnen en belangen heb ik niet. Maar ga nu eens niet mee in de holle retoriek of de irrationele boodschappen en kom op voor het werkelijke belang van de sport en de sporter zelf.

En de sporter zelf, want die horen we weinig, tenzij in defensieve zin. Laat me de situatie van de jonge talentvolle atleet anno 2015 samenvatten:

'Ik heb en zal nooit doping gebruiken, het komt zelfs nooit in me op, domweg omdat dat niet mijn keuze is. Maar ik moest het bewijzen ,dus nam je mijn urine af, omdat je me niet vertrouwt. En dat was OK.

Maar je nam ook mijn bloed af en je geloofde me nog steeds niet, maar daar kon ik mee leven.

Ik moest mijn 'whereabouts' invullen, omdat je me nog steeds niet vertrouwde, maar ik accepteerde dat.

Nu krijg ik midden in de nacht bezoek van controleurs, net zoals dat gebeurt bij zware criminelen of gevaarlijke terroristen, en nog steeds vertrouwde je me niet. Trouwens, zou jij dat zelf accepteren?

Je stal mijn medische gegevens en gaf ze aan de media, wie beschaamde hier nu vertrouwen?

En nu publiceer ik zelf maar al mijn medisch data, om transparant te zijn en te laten zien dat ik niets te verbergen heb. Maar je vertrouwt me nog steeds niet, want je zegt: 'Kijk naar Lance Armstrong of Marion Jones, zo vaak getest en nooit iets gevonden, dat bewijst niets'.

En hier is mijn vraag: wat wil je nog meer van me, afgezien van stoppen met sport?

Want als dit de 'spirit of sport' is en ik zo sport moet bedrijven, geef het dan maar aan de varkens.'

Henk Kraaijenhof is performance consultant bij zijn eigen bedrijf Vortx. Eerder was hij was atletiekcoach van o.a. Nelli Fiere-Cooman, Merlene Ottey, Troy Douglas en Letitia Vriesde. Verder was hij consultant van de Engelse rugbybond, coördinator van de krachttraining van het Nederlands herenhockeyteam, conditietrainer van o.a. tennisser John van Lottum en tennisster Mary Pierce, consultant bij voetbalclub Juventus en bondstrainer van de KNAU bij de heren, dames en junioren. Kraaijenhof is ook één van de oprichters van NLcoach, de belangenbehartiger van trainers en coaches. Voor meer informatie: info@vortx.nl.