13 november 2012
Opinie
De vraag van Annelies Knoppers aan Nicolette van Veldhoven van NOC*NSF - ‘In hoeverre moeten wetenschappers kritisch onderzoek doen naar sport als maatschappelijk fenomeen?’ - is een interessante. Dat het voor Nicolette van Veldhoven lastig is om die vraag te beantwoorden is voorstelbaar. Geen enkele organisatie zal zelf zijn maatschappelijk functioneren tegen het licht willen houden, ook de vrijheidsgraden van Nicolette zijn daarin vanzelfsprekend beperkt.
Toch is er - denk ik - wel behoefte aan kritisch sportonderzoek. Toen het schandaal losbarstte rond Lance Armstrong kwamen al snel de sportjournalisten onder vuur te liggen. Waarom wisten journalisten niets van zijn dopingnetwerk; of als men dit wel wist, waarom was dat nooit naar buiten gekomen? De kritische journalist David Walsh - min of meer uitgekotst door zijn collega’s - merkte daarover op: de meeste sportjournalisten zijn sportliefhebbers ‘fans with typewriters’. Ze bewonderen atleten en sporters. Geldt dat ook niet voor sportonderzoekers? Natuurlijk, ook liefhebbers kunnen kritisch zijn, maar het vraagt erg veel overstijgend vermogen en aangeboren tegendraadsheid om je geld te verdienen binnen het systeem, liefhebber te zijn, en kritisch bovendien.
Mag je van wetenschappers verwachten dat ze van nature kritisch zijn, zoals Nicolette opmerkt? Zeker. Maar wetenschappers zijn mensen en kritiek op wat ik dan maar even ‘de mechanismes van kennisontwikkeling’ noem, is toch tamelijk zeldzaam. Met die mechanismes bedoel ik de belangen die altijd een rol spelen, de politieke en maatschappelijke carrières die gemoeid zijn met bepaalde interventies. Weinigen stellen het systeem waar ze deel van uit maken ter discussie, als ze zich er al van bewust zijn dat ze onderdeel zijn van een systeem (ik wil voor mezelf echt geen uitzondering maken; ook ik begrijp heel goed wat opdrachtgevers willen horen en welke onderzoek niet zo goed in de markt ligt). En daar is toch ook in de sport soms best reden toe. Denk aan doping, denk aan de financiële problemen in het betaald voetbal.
Hoe kunnen we stimuleren dat onderzoek uit de cocon van belangen komt? Het zou de rol moeten zijn van sociaal-wetenschappelijk onderzoek, maar ik geloof niet erg in de kritische werking van zuivere, publiek gefinancierde wetenschap. Te weinig incentives om werkelijk kritisch te zijn, teveel incentives tot vergaande specialisatie. Het circus rondom de NWO-gelden voor sport: ik heb m’n twijfels over de kansen van kritisch onderzoek in zo’n context. Ik geloof wel in de kracht en het ondernemerschap van individuele onderzoekers.
Misschien moeten we op zoek naar nieuwe rolmodellen. Als romanticus zie ik een informatie-ondernemer die opereert tussen journalistiek en onderzoek. Eén die nieuwe vormen van financiering zoekt om die onafhankelijke verhalen te schrijven. Is er een type onderzoeker denkbaar die, geïnspireerd door David Walsh, zich ziet als held in zo’n verhaal?
Egbert Oldenboom is directeur van MeerWaarde Community Building. Hij is initiator van de landelijke Werkgroep Evaluatie Sportevenementen (WESP). In 2006 promoveerde hij aan de Sheffield Hallam University op het onderzoek ‘Costs and Benefits of major sports events’.Deel dit bericht:
0 reacties
Nog geen reacties. Wees de eerste!
Voeg je reactie toe
Wij sturen jou één keer per week een e-mail met de belangrijkste opinies en artikelen van Sport Knowhow XL.
