Doelgroepen – vasthouden & volhouden

door: Feike Tibben

Mijn bijdragen op dit platform vallen onder de rubriek ‘Sportbesturen in de praktijk’. Eén van de praktijken waar wij - en met ons veel andere sportbesturen - mee bezig zijn is die van doelgroepvergroting. Platweg: hoe bereiken we meer mensen voor onze sport. Nu is het feit dat veel besturen hiermee bezig zijn al reden om hier eens aandacht aan te wijden, zo aan het begin van een nieuw jaar is er natuurlijk nog een extra reden. Menig sportbestuurder zal de afgelopen weken enthousiast op de zeepkist zijn geklommen en heeft voor diens vereniging hoopvolle vergezichten geschetst. In mijn sport zal dat niet anders zijn. Het gaat goed met onze sport: we groeien steevast twee à drie procent per jaar en halen medailles bij de vleet.

Wat vreemd blijft is onze opbouw: in kleur, inkomen, opleiding zijn we geen doorsnee van de Nederlandse samenleving. Ik kom hier in een latere bijdrage nog eens op terug. Voor nu focus ik op leeftijdsopbouw. Want ook hier is iets bijzonders aan de hand. Roeien is geen early entry sport zoals voetbal, atletiek of korfbal waar je als 4 of 5-jarige naar binnen stapt. Je kunt immers pas gaan roeien wanneer je voldoende zwemvaardig bent en om kunt gaan met zo’n grote boot op openbaar water. Bij ons zie je geen grote aantallen jonge kinderen en een afnemende groep ouderen.

Twee pijlers
De roeisport leunt op twee sterke doelgroepen. De grootste populatie zijn de 40-plussers. Daarin lijken we wat op de denksporten en ook op tennis. De meest kenmerkende populatie zijn de studenten. De studentenroeiers zijn een groep van ruim dertienduizend roeiers groot, met ieder jaar zo’n vier- à vijfduizend nieuwkomers die via het lidmaatschap van een studentenroeivereniging wegwijs worden in het studentenleven. Roeien en studenten zijn in ons land een stevige twee-eenheid.

Naast die twee sterke pijlers - de veertigplussers en de studenten - zijn de jongeren onder de 18 en de tussengroep 25-40 veel minder goed vertegenwoordigd zijn. Als bond willen we een meer evenwichtige leeftijdsopbouw. Leuke ambitie, maar hoe bereik je dat? Een kijkje in de keuken...

Om te beginnen willen we zorgen dat er op meer plekken de roeisport wordt aangeboden. Zo kunnen meer mensen in aanraking komen met de roeisport. Met een witte vlekkenkaart gaan we actief de boer op bij gemeenten en lokale initiatiefnemers. Onze ambitie: twee verenigingen per jaar erbij.

Extra instructiecapaciteit
Om het aantal jonge roeiers stevig omhoog te krijgen is meer nodig. Het aantal junioren is in onze sport stabiel, maar groeit niet mee met de roeisport. Verenigingen vergrijzen. Dit doorbreken vraagt om een palet aan acties. Eén van de acties is dat we op steeds meer plaatsen actief gebruik maken van het succes van studentenroeien. De studentenverenigingen hebben veel ‘handjes’ en leveren andere verenigingen instructeurs. Zo krijgen de algemene verenigingen meer instructiecapaciteit en de studenten op hun beurt later - als de geïnstrueerde jongeren gaan studeren en lid worden van een studentenroeivereniging - meer jongeren met roei-ervaring in hun vereniging. Mocht het juniorenprogramma overigens succesvol worden, dan moeten we ook eens nadenken over het instructieprogramma van de studentenroeiverenigingen zelf. Nu is meer dan 90% van nieuwe studentenleden onervaren.
 
Over naar die andere ‘dip-groep’, die van de 25-40 jarigen. Deze groep is onbekender, maar minstens zo interessant. Velen uit deze leeftijdsgroep hebben al aan de roeisport geroken, maar zijn de sport kwijt geraakt. De beperkende factor zou wel eens tijd kunnen zijn. Roeien in z’n klassieke vorm kost veel tijd: je moet ernaartoe (niet altijd om de hoek), wachten tot de hele ploeg bij elkaar is, de boot pakken, klaar maken en in het water leggen, en na de training deze hele cyclus nog een keer, en vervolgens natuurlijk de ploeg-evaluatie. En dat meerdere keren per week.

Belang van levensfases
Annet Tiessen van het Sociaal Cultureel Planbureau laat in een onderzoek uit 2020 naar de sociale waarde van informele en commerciële sport onder meer zien dat lidmaatschap van een vereniging, of inschrijving bij een sportschool gebonden lijkt aan levensfases. In een tijd dat we het druk hebben lijken we te zoeken naar betaald gemak – de sportschool – en zolang of zodra we weer tijd hebben, neigen we naar meer sociaal sporten op de vereniging.

Er ligt een mooie uitdaging om na te denken over het aanbod van de sport zelf. Twee dingen hebben we als nationale bond inmiddels in gang gezet: we gaan een pilot draaien met een speciale wedstrijdcategorie: de premasters. Deze categorie is bedoeld voor jongeren die geen student meer zijn, en nog te jong om zich thuis te voelen in de masterscategorie. Zo verbinden we leeftijdscategorieën en maken we wedstrijddeelname laagdrempeliger. Ook willen we het makkelijker maken om bij een nieuwe vereniging binnen te stappen, bijvoorbeeld door niveaus van roeivaardigheid meer te standaardiseren. Nu hebben verenigingen eigen entreestandaarden en -procedures die meer dan eens beperkend worden ervaren door overstappers.

Gemaks-lidmaatschap
Ook op het bordje van de afzonderlijke verenigingen liggen er kansen: want als beschikbare tijd een bepalende factor is, zou het mooi zijn als we voor een bepaalde  leeftijdsgroep of een bepaalde periode een ‘gemaks-lidmaatschap’ introduceren. De meeste roeiverenigingen hebben niet alleen veel boten maar ook sportschoolwaardige indoorfaciliteiten. Het gebruik daarvan is tijdsefficiënter dan gewoon roeien, en goedkoper dan sporten bij een commerciële aanbieder. Bovendien blijven de sporters bewaard voor de sport en de sportgemeenschap. Roeiverenigingen hoeven er niet veel voor te doen; de voorzieningen zijn er al. Zo’n indoorlidmaatschap vraagt vooral een moedig AV-besluit én het écht willen.

Bovenstaande is maar een snelle vogelvlucht. Wat het laat zien is dat zo’n eenvoudige doelstelling als ‘we willen groeien en andere doelgroepen bereiken’ veel meer omvat dan een voornemen of een glossy campagne. Het vraagt om nadenken over structuren, organisatie, sportproducteninzet over een lange duur en niet te vergeten cultuur. Alleen met dat hele pakket en het meenemen van de hele sportgemeenschap kan resultaat worden bereikt. Pittig en complex? Zeker. Leuk en voldoening gevend? Nog meer! Prachtig om te zien hoe sport verjongt, vernieuwt en verbindt. Steeds weer. Sport is springlevend.

Feike Tibben is lid van het bestuur van de Koninklijke Nederlandse Roeibond. Hij heeft de portefeuille Infrastructuur en Innovatie. Samengevat betekent dat aandacht voor: nieuwe roeiverenigingen, nieuw roeiwater, nieuwe sportvormen, nieuwe doelgroepen en nieuwe samenwerkingen. In het dagelijks leven is Tibben zelfstandig interimmanager.