7 februari 2017
Opinie
door: Bep Timmer & Leo Pauw
‘It takes a village to raise a child.’ Vrij vertaald bedoelen we ermee dat voor de opvoeding van een kind, iedereen zijn steentje bijdraagt. Een Haagse sportbegeleider volleybal bevestigt dat in zijn eigen woorden: ‘Overal waar kinderen komen, worden ze opgevoed.’ Opvoeden gebeurt dus niet alleen thuis, maar ook op school, bij de sportvereniging en in de wijk. Al is niet iedere volwassene zich daar volledig van bewust.
In Nederland is ruim driekwart van alle jeugd lid van een sportvereniging. Daarmee heeft de sportvereniging als mede-opvoeder grote invloed op het opvoeden en opgroeien van kinderen. Er zijn meerdere studies die wijzen op een direct verband tussen sportdeelname en preventie van probleemgedrag. In alle gevallen wordt nadrukkelijk vermeld dat sport niet zomaar een preventieve werking heeft, maar dat de context daarbij zeer belangrijk is. Die context bestaat onder andere uit de sfeer bij de activiteit, of anders gezegd het pedagogisch sportklimaat.
De Vreedzame School
Kinderen begeven zich in verschillende werelden. Uit onderzoek weten we dat het voor een positieve ontwikkeling van kinderen van belang is dat in die verschillende contexten toch ongeveer dezelfde verwachtingen gelden ten aanzien van het gedrag van kinderen. Dat er met andere woorden sprake is van een ‘samenhangend opvoedklimaat’.
Al enige tijd wordt er op veel plekken in het land gewerkt aan zo’n samenhangend opvoedklimaat. Dat begon met het ontstaan van het programma ‘De Vreedzame School’. Scholen zijn sinds 2005 bij wet verplicht om bij te dragen aan de burgerschapsvorming van kinderen. Veel basisscholen (inmiddels al zo’n 850 scholen in Nederland en een jaarlijks groeiend aantal) gebruiken De Vreedzame School om kinderen te leren wat het betekent om op te groeien in een democratie.
Kinderen leren zo conflicten op een respectvolle wijze op te lossen, meningsverschillen te overbruggen, open te staan voor verschillen en ze oefenen met het nemen van verantwoordelijkheid voor de gemeenschap. Kinderen krijgen een stem, mogen meepraten over zaken die hun aangaan, maar leren ook op een verantwoorde wijze met die stem om te gaan.
De Vreedzame Wijk
Door het succes van De Vreedzame School is de aanpak verbreed naar de wijk. Met invoering van De Vreedzame Wijk zorgen we ervoor dat alle ‘opvoeders’ in de wijk - zowel professionals, ouders als vrijwilligers en wijkbewoners - op de hoogte zijn van wat kinderen leren op hun ‘vreedzame’ school en leren we ze hoe ze daarbij aan kunnen sluiten.
Op die manier versterken we de vorming van ‘democratisch burgerschap’, door ook op andere plekken dan de school een beroep te doen op de vaardigheden en houdingen die kinderen zich middels het programma van De Vreedzame School hebben eigengemaakt. Met deze verbreding naar wijkniveau lukt het om een samenhangend opvoedklimaat in de wijk te realiseren.
Vreedzaam in de sportvereniging
In veel wijken waar de aanpak van De Vreedzame Wijk is ingevoerd sluiten ook de sportverenigingen aan. Trainers, leiders, coaches en sport- en spelleiders leren volgens de ‘vreedzame’ principes te werken. De motivatie voor verenigingen is veelal de behoefte aan een veilig en positief sportklimaat in de club. De kern van de aanpak is dat iedereen die met de jeugdige sporters omgaat, leert zich op te stellen als ´opvoeder´. We zeggen daarom ook dat het onmogelijk is om niet op te voeden. Op school leren kinderen allerlei competenties, zoals conflictoplossing, meedenken, openstaan voor anderen. Het kader van de sportvereniging ontlokt bij de kinderen deze verworven competenties. De invoering is wel afhankelijk van de aanwezigheid van vreedzame scholen in de wijk.
Invoeringstraject bij de sportvereniging
De invoering van de vreedzame aanpak is voor elke vereniging maatwerk. Voor een goede verankering moeten de pedagogische principes terug te vinden zijn in de visie en missie van de club, maar ook in het aannamebeleid, en in de coaching en aansturing. Van het bestuur van de vereniging wordt een actieve en stimulerende houding verwacht. Een belangrijk onderdeel van de implementatie is het creëren van ‘eigenaarschap’.
Dat betekent dat de vereniging een stuurgroep instelt, trainingen van kaderleden organiseert, coaching bij lessen of trainingen, organisatie van informatieavonden voor bv ouders en vooral de inpassing in de visie en missie van de club. Kortom, de verankering vanuit het bestuur tot de dagelijkse activiteiten op het veld, in het bad of in de zaal. Als de begeleiding van een vreedzame trainer stopt, moet het proces doorlopen. Ook bij wisseling van bestuursleden, trainer-coaches en het binnenkomen van nieuwe ouders.
Bep Timmer is consultant bij de Stichting NSA. Zij is - opgeleid door de Stichting Vreedzaam - een van de weinige gecertificeerde trainers in Nederland die zich specifiek richten op sportverenigingen. Voor meer informatie: b.timmer@sportalliantie.nl.
Leo Pauw is directeur van de Stichting Vreedzaam, grondlegger en ontwikkelaar van De Vreedzame School en De Vreedzame Wijk.
Deel dit bericht:
0 reacties
Nog geen reacties. Wees de eerste!
Voeg je reactie toe
Wij sturen jou één keer per week een e-mail met de belangrijkste opinies en artikelen van Sport Knowhow XL.
