De leefstijlcoach in 2033

‘Vecht niet tegen ziekte, versterk je gezondheid!’

door: Clemens Vollebergh

In 2033 gaat een grote groep mensen - zonder klachten - regelmatig (digitaal) langs bij de leefstijlcoach met de vraag: ‘Wat kan ik - nog meer - doen om gezond te blijven en ziektes te vermijden?’ Ziek worden in 2033 is voor veel mensen namelijk onbetaalbaar en de gewenste zorg vaak niet -direct- beschikbaar. Het bewustzijn groeit dat gezondheid geen geschenk is: je moet er iets voor doen en soms iets voor laten. De relevantie van de leefstijlcoach laat zich raden.

Gezondheid is ons kostbaarste bezit. Daar zijn de meesten mensen het over eens. Maar een aaneenschakeling van korte geluksmomenten verkiezen velen boven een betekenisvol leven. Bovendien zien mensen de zorg als vangnet voor hun leefstijlfouten. Meer dan tien miljoen Nederlanders hebben een chronische ziekte en liefst tachtig procent van de meest voorkomende chronische aandoeningen is leefstijlgerelateerd¹. Patiënten krijgen liever - volgens hun verwachting - een pilletje dan een ‘betuttelend‘ leefstijladvies. Ook de overheid koos in coronatijd nadrukkelijk de zorgkant: je laten vaccineren had een hogere prioriteit dan gezond(er) leven. De sport ging op slot, fastfood bleef open. Terwijl vrijwel alle opgenomen coronapatiënten fors overgewicht hadden.

Doen-resultaten én denken
Kortetermijndoelen winnen het in onze samenleving vaak van een langetermijnvisie. Dit transactioneel proces bestrijdt symptomen en pakt oorzaken meestal niet aan. Polderen - politiek bedrijven met als doel de achterban tevreden te stellen - wint het van duurzame, fundamentele keuzes. Daardoor herhalen crises zich en verdiepen ze. Harder en stressvoller werken leidt tot meer burn-outs². Vrijheidsbeperkende maatregelen leiden tot verzet in de bevolking.

De leefstijlcoach draagt bij aan een meer transformationele samenleving, waarvan de contouren hopelijk in 2033 zichtbaar worden. ‘Denken’ wordt toegevoegd aan de transactionele leercyclus van ‘doen-resultaten’. Het aanpakken van oorzaken is namelijk een stuk efficiënter en goedkoper dan het vooruitschuiven van problemen en het zoeken van geitenpaadjes.

Van incident naar incident
Binnen het transactioneel denken is er nauwelijks ruimte voor reflectie en herzien van aannames. Ook in de sport verdedigen veel coaches nog steeds de stelling: ‘Wat mij niet doodt, maakt me sterker’ (F, Nietzsche). Dus een trauma mag, zolang je er maar niet dood aan gaat?! Grensoverschrijdend gedrag in de sport is onderdeel van een (top)sportcultuur waar het doel de middelen heiligt. Hockey, triatlon, vrouwenvoetbal, atletiek en turnen, kwamen recent in het nieuws. Telkens neemt de betreffende bond stevige maatregelen; het volgende ‘incident’ is alweer in de maak.

In een Studio Sport-uitzending van 12 december 2021 spraken toenmalig technisch directeur NOC*NSF Maurits Hendriks en sportfilosoof Sandra Meeuwsen over grensoverschrijdend gedrag in de topsport. Hendriks: ‘Je moet accepteren dat excelleren niet altijd leuk is. Maar dat als het niet leuk is, het ook niet direct grensoverschrijdend gedrag is.’ Dat zette mij aan het denken. In feite gaat Hendriks op de stoel van de trainer zitten die tegen zijn pupil zegt: ‘Het is niet leuk, maar het moet om de top te bereiken en ik weet wat daarvoor nodig is. Hendriks zag geen relatie tussen de toptien-ambitie van NOC*NSF en de misstanden. Meeuwsen stelde juist dat dit verdienmodel grensoverschrijdend gedrag van coaches in de hand werkt. Hendriks attribueerde extern: ‘De ambitie is van jonge sporters die zelf zo ver mogelijk willen komen’. Namens NOC*NSF kondigde Hendriks eind januari 2022 voorlichtingssessies voor topsporters aan over grensoverschrijdend gedrag. Ik viel van mijn stoel: de (potentiële) daders laten we ongemoeid… want dat is nu eenmaal ons systeem, het (potentiële) slachtoffer wordt bijgeschoold. Tot het volgende incident.

Persoonlijk leven
Mijn motto als atletiektrainer (1986-2006) richting mijn atleten was: ‘Laat atletiekbeoefening altijd iets toevoegen aan jouw persoonlijk leven en nooit andersom.’ Dat motto staat wat mij betreft nog steeds overeind en is goed te verbinden met de opkomst en groei van leefstijlcoaching: ‘Behoud of neem de regie over je eigen leven en lever je niet uit aan ziekte en zorg.’

In 2033:

• worden deskundigen als Richard de Leth (Oersterk), Hanno Pijl (leefstijlarts) en Tamara de Weijer (leefstijlhuisarts) niet langer weggezet als kwakzalver;
• is Mentale weerbaarheid een basisvak in het onderwijs;
• is er een Ministerie voor Vitaliteit;
• is er een brede maatschappelijke Beweging voor gezondheid;
• is er een leerstoel Leefstijlkunde;
• heeft elke gemeente een Wet Gezond Leven (WGL).

Clemens Vollebergh (1963) leidt sinds 1998 een redactie- en adviesbureau gespecialiseerd in sport, gezondheid en leefstijl. Hij ontwikkelt en doceert opleidingen voor coaches op het gebied van leefstijl en vitaliteit. Maar ook sportpsychologie, inspanningsfysiologie, sportbeleid, -marketing- en -management behoren tot zijn specialismen. Vollebergh sloot in 1991 de studie Nieuwste Geschiedenis af met een doctoraalscriptie over het ontstaan van de Nederlandse Sport Federatie. Hij is topsport gediplomeerd coach in de atletiek.