De Kuip: kunnen gevoel en verstand samengaan ?

Feyenoord beëindigde gisteren ‘per direct’ de gesprekken met de actie groep Reddekuip.nl. Is dat verstandig? Eén van de basisprincipes bij Oosterse gevechtsporten - zoals judo - is om een aanval van je opponent niet te blokkeren, maar met de beweging van je tegenstander mee te gaan en te trachten deze over te nemen. Een dergelijke strategie lijkt ook raadzaam voor de directie van het Stadion Feijenoord, die begin vorige maand haar plannen ontvouwde voor een geheel nieuw stadion op sportpark Varkenoord, naast de huidige Kuip. Onmiddellijk is er ook een serieuze tegenactie ontwikkeld (met eigen website) onder het motto: ‘Red de Kuip’. Alle ingrediënten zijn aanwezig om een heftige strijd te zien ontbranden tussen ratio en emotie, tussen het gevoel en het verstand. Is zo’n tegenstelling verstandig ? Een dergelijke strijd is nauwelijks te winnen, want er wordt altijd gestreden met volstrekt onvergelijkbare argumenten als wapens. Emotie is daarbij een lastig en ongrijpbaar, maar vooral ook niet te onderschatten element in de komende discussies.

Om te beginnen zijn de gehanteerde uitgangspunten van beide zijden totaal verschillend: de stadiondirectie gaat uit van een ideaalplaatje van een totaal nieuw stadion, dat optimaal moet voldoen aan de allerhoogste eisen (o.a. UEFA), welke in hun ogen nodig zijn om een gezonde exploitatie en toekomst voor Feyenoord te kunnen garanderen. En dat niet alleen voor de komende jaren, maar voor meerdere decennia na 2018, dus zeg maar tot ver in de tweede helft van deze 21e eeuw. Dat is een bedrijfseconomisch uitgangspunt, waarbij hun conclusie is (althans tot nu toe) dat de huidige Kuip - ook bij eventuele renovatie, uitbreiding en verbetering - daar nooit en te nimmer aan zal kunnen voldoen, zodat nieuwbouw de enige optie is.

De initiatiefnemers van ‘Red de Kuip’ beginnen vanuit een heel ander uitgangspunt als eerste prioriteit, namelijk het behoud van de huidige Kuip. Niet alleen als monumentaal bouwwerk (wellicht met een andere nuttige bestemming), maar wel degelijk ook als voetbalstadion, dat nog altijd ‘goed genoeg’ kan blijven functioneren. Het uitgangspunt is hier niet in de eerste plaats bedrijfseconomisch, maar nostalgisch. Ofschoon daarbij natuurlijk wel getracht wordt om er ook een bedrijfseconomische invulling aan te geven. Een belangrijke vraag is natuurlijk: voor hoe lang moet een gerenoveerde Kuip nog kunnen blijven functioneren? En hoe vergelijk je ‘optimaal’ met ‘goed genoeg’? Daarmee sluipen ook de eerste subjectieve elementen binnen, die de discussie zo ongrijpbaar gaat maken.

Uitbreiding
De initiatiefgroep probeert de (sympathieke) emotie voor het behoud van de Kuip ook te koppelen aan inhoudelijke argumenten en dat is natuurlijk ook nodig. Voor wat betreft de eisen voor de toekomst, denkt men evenals de stadiondirectie aan een uitbreiding van de toeschouwerscapaciteit (66.000) en het aantal business units (120 tot misschien zelfs 240), plus een zekere kwaliteitsslag wat betreft horeca en hospitality. Maar of dit allemaal eenzelfde eindkwaliteit oplevert, dat is nog maar de vraag. In de nieuwbouwplannen gaat men bijvoorbeeld uit van een schuifdak. In het renovatieplan niet, omdat dat volgens de initiatiefgroep ook niet nodig is. Maar met een andere horizon van meer dan een halve eeuw valt daar natuurlijk over te twisten. Het zijn in elk geval veel appels en peren, die worden vergeleken.

Het feit dat de oude constructie van de Kuip uit 1937 nog sterk genoeg is en niet versterkt zou hoeven te worden voor het dragen van een eventuele derde ring is een belangrijk gegeven. Ook de huidige dakconstructie rust nu al niet op de fundamenten van de Kuip, maar staat geheel op eigen kracht eromheen gebouwd. En dat zou ook met een van buitenaf aan te brengen derde ring mogelijk moeten zijn. Consequentie van deze benadering is dat hierdoor ook de kosten van een dergelijke renovatie aanzienlijk lager zouden kunnen zijn dan de kosten voor een compleet nieuw stadion (ca. € 120 in plaats van 300 miljoen). Dat is een interessant gegeven, want een dergelijk verschil van bijna € 200 miljoen poets je niet zomaar weg.

Een ander bijkomend voordeel van het renovatieplan is dat sportpark Varkenoord volledig beschikbaar blijft voor een breed sportief gebruik en ook dat is interessant, want een wens van de meerderheid van de Rotterdamse gemeenteraad. De gemeente Rotterdam zal natuurlijk akkoord moeten gaan met de definitieve plannen en ook bij de financiering daarvan zal zij een bijdrage moeten leveren in de vorm van een (gedeeltelijke) garantiestelling. Ofschoon er door de diverse politieke partijen wel met grote interesse naar gekeken wordt, is het opvallend is dat de gemeente zich tot nu toe nogal ‘aan de zijlijn’ opstelt.

Financiering
Nog een belangrijk verschil is de financiering van de plannen (voor zover die er al is). Bij de keuze voor nieuwbouw is nog niet veel naar buiten gekomen over de motiverende redenen. Wel werd benadrukt dat er in het plan van VolkerWessels veel minder direct geld nodig is van de Feyenoord-familie en van de gemeente Rotterdam (alleen een garantiestelling). Naast de bank(en) zal er waarschijnlijk vooral meer worden gefinancierd door de consortiumpartijen zelf, die natuurlijk willen proberen om ook nog iets moois te maken van de oude Kuip, zoals bijvoorbeeld een appartementencomplex voor sportstudenten (zoals in het oude Highbury van Arsenal). Je wilt toch graag je geld terugverdienen nietwaar?
 
In de ideeën van de groep ‘Red de Kuip’ en het grootste deel van het legioen is zoiets natuurlijk een gruwel. Voor hen is echter de belangrijkste vraag hoe zij denken hun eigen renovatieplan te gaan financieren. Ook al is het misschien goedkoper, niemand legt zo maar even € 120 miljoen op tafel als er daarnaast verder weinig ontwikkelingskansen overblijven.

Te voorzien
Wanneer je net een belangrijke stap in een lastig besluitvormingsproces hebt genomen, dan is het natuurlijk vervelend als er direct weer storing op de lijn komt. Maar we mogen er toch vanuit gaan dat Feyenoord en de stadiondirectie dit soort tegenacties wel hadden voorzien. De vraag is dan ook hoe ze hier nu verder mee omgaan. Op dit moment groeit de aanhang en sympathie voor deze nieuwe initiatieven, althans om er tenminste serieus naar te kijken (15.000 handtekeningen binnen drie weken is niet niks). En hoewel het lastig is – en misschien niet lekker getimed – zal Feyenoord ernstig rekening moeten houden met sentimenten, vooral met het risico dat deze hoog kunnen oplopen. Behendigheid is hier dus geboden en vandaar de eerdere vergelijking met de judosport.

Ook dringt zich de vergelijking op met de sloopplannen voor het Olympisch Stadion in Amsterdam en de reddingsactie van Piet Kranenberg, waarvan iedereen dacht dat zoiets nooit zou lukken. De waarschuwing is: onderschat nooit een tegenstander en een gewaarschuwd mens telt nog altijd voor twee. Het gevaar van de geest uit de fles is latent aanwezig, zeker met een Legioen zoals van Feyenoord op de nabije achtergrond.

Inhoud tonen
Hoe voorkomen we dit ? Geen blokkeringen, het vermijden van arrogantie en door open en transparant met alle betrokkenen om de tafel te zitten. Elk goed idee verdient het om terdege te worden onderzocht. Het is van groot belang dat er een objectieve beoordeling kan worden gemaakt door beide plannen alleen op de inhoud met elkaar te vergelijken op basis van hetzelfde programma van eisen. Alleen dan kan men inzien dat een renovatieplan wellicht ontoereikend is, of een nieuwbouwplan juist veel te veel van het goede. Zo’n helder programma van eisen en alle inhoudelijke afwegingen zullen dan ook aan eenieder bekend moeten zijn. Wie daarentegen gegevens onder de pet houdt kweekt wantrouwen. En wantrouwen is een negatieve en gevaarlijke emotie, die als een boemerang terugkomt.

Of de directie daar nu zin in heeft of niet, er lijkt er geen andere weg te zijn. Want als de emotie echt de overhand krijgt en de hakken gaan in het zand, dan is men nog veel verder van huis. Dan staat er straks in 2018 nog helemaal niks, behalve de huidige oude Kuip. Weliswaar dan behouden vanwege heden en verleden, maar zonder een toekomst.
En wat is nu belangrijker ?