De FIFA laat zich zien als een organisatie waar je niets mee te maken wilt hebben

Als voetballiefhebber zou ik het geweldig vinden als we het WK voetbal kunnen organiseren in Nederland. Als politicus is het nodig dat ik kritisch kijk naar de financiële consequenties en de voorwaarden waaronder die organisatie in Nederland zou kunnen.

Op dinsdag 20 april 2010 kondigde minister Klink vol trots aan dat de Nederlandse overheid samen met de Belgische overheid mee doet voor een bid om het WK te organiseren in 2018 of 2022. Deze informatie moest de Kamer krijgen via de pers en dat is natuurlijk vreemd, omdat de Kamer toch ook mee moet kunnen praten. Na lang soebatten over de stukken en de kosten, voerde de Kamer op 22 april - de laatste dag voor een twee wekenlang reces - in een uurtje het debat over het WK-bid. Het kostenplaatje liet zien dat er zo ongeveer een miljard kosten mee gemoeid waren en daarover ging wat de SP betreft het debat. Hoe gaan we voorkomen dat na alle maatschappelijke investeringen alleen het bedrijfsleven winst gaat maken? Mijn suggestie om een WK-fonds te vormen behaalde helaas geen meerderheid, alhoewel CDA en PvdA in het debat positief waren over deze suggestie.

Nu het WK in Zuid-Afrika in volle gang is, laat de FIFA zich zien als een organisatie waar je niets mee te maken wilt hebben. De neiging van de FIFA om de eigen commerciële belangen ten koste van alles te willen beschermen stoot mij als voetbalfan af. Zo schiet de FIFA het hoofddoel van het WK, promotie van het voetbal, voorbij. Die neiging van de FIFA zie je op twee manieren terug. Als eerste natuurlijk in de buitenproportionele aanpak van de ‘bierbabes’. Supporters laten oppakken omdat hun jurkje van het verkeerde merk is, dat kan echt niet. Het feit dat de FIFA heeft afgedwongen dat de Zuidafrikaanse wetten zijn aangepast om de FIFA-belangen te kunnen beschermen, maakt dit voorval alleen maar erger. Hier zou Nederland bij een eventueel WK zeker niet aan mee moeten werken. Ten tweede zie je dit terug in de veel te strenge regels voor commercie rondom de evenementen. Afrikanen wordt op alle mogelijke manieren onmogelijk gemaakt ook iets te verdienen aan het WK. Het heeft bijna iets koloniaals: de rijke blanken komen geld verdienen in Afrika, en letten er goed op dat de gewone Afrikaan er niet beter op wordt. Ondanks een paar aangelegde voetbalveldjes voor lokale jeugd kan deze beeldvorming kan het WK flink opbreken.

Deze economische neiging van de FIFA zullen we bij een eventueel WK in Nederland ook terugzien. In het bidbook heeft de Nederlandse regering al toegezegd dat in een straal van twee kilometer rondom elk aan het WK gerelateerd evenement alleen handel mag plaatsvinden die de FIFA heeft goedgekeurd. Dat geldt dus niet alleen voor wedstrijden, maar ook voor trainingen, de loting, persconferenties, en zelfs culturele en sociale activiteiten. Handel is een breed begrip. Het gaat hier niet alleen om de verkoop van shirts en toeters, maar ook om eten en drinken.

De procedure die het demissionaire kabinet heeft gehanteerd rond de bieding voor de organisatie van het WK-voetbal, is werkelijk absurd. Eén dag voor een reces, waarin het bid naar Geneve moest, kreeg de Kamer alle stukken. Het is onmogelijk om op die korte termijn de volledige strekking van zo’n bid tot je te nemen. Ik verwacht niet dat de Tweede Kamer nog terugkomt op dit besluit. Niet alleen heeft Nederland de FIFA vrij spel en belastingvrijheid toegezegd, maar ook rammelt de financiële onderbouwing van het bid aan alle kanten. De suggestie dat Duitsland in 2006 anderhalf miljard winst heeft gemaakt via de inkomstenbelasting, is omstreden. Vele economen trekken in twijfel dat de inkomsten één op één toe te schrijven zijn op de organisatie van het WK.

We moeten nu afwachten of Nederland in aanmerking komt als organiserend land (samen met België). Het zou goed zijn als Nederland en België contact zoeken met de ‘concurrenten’ voor de organisatie en met hen afspreekt om de FIFA de biedende landen niet uiteen te spelen met economische eisen. Hier doel ik op de artikelen zoals de belastingvrijheid van de sponsors en de ‘restricted street trading zone’ van twee kilometer rond elk evenement. Maar als eerste wil ik de garantie van het kabinet dat er geen wetgeving op verzoek van de FIFA wordt gemaakt. Nederland is een democratische rechtsstaat, geen bananenrepubliek die zijn wetten aanpast aan de nukken en economische belangen van de FIFA.