Cruijff c.s. versus Ten Have c.s., 2-0, naar een georganiseerde chaos

door: Pim de Vos

Op maandag 12 december heeft de voorzieningenrechter het voorgenomen besluit van de Raad van Commissarissen (RvC) van Ajax N.V. tot de benoemingen van Van Gaal en Sturkenboom tot statutair bestuurder (lid van de Hoofddirectie) geschorst voor een termijn van drie maanden of eventueel vijf maanden. Dat deed hij om de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AvA) de gelegenheid te geven om zich over die benoemingen uit te laten. De RvC mag dus de benoeming van Van Gaal tot directievoorzitter en van Sturkenboom als algemeen directeur niet doorzetten totdat de aandeelhouders hebben beslist. De AvA kan die benoemingen overigens zelf niet tegenhouden, want dat is een bevoegdheid van de RvC. Maar de AvA kan wel het vertrouwen in de commissarissen opzeggen en hen daarmee naar huis sturen. De Ondernemingskamer van het Gerechtshof te Amsterdam moet dan nieuwe commissarissen benoemen.

Met die beslissing staat het 2-0 voor Cruijff c.s. Het stond al 1-0 toen de ledenraad het vertrouwen in de RvC opzegde.

De achtergrond van de beslissing van de voorzieningenrechter is dat uit de statuten en het reglement van de RvC blijkt dat de voetbalvereniging Ajax als moeder van de N.V. Ajax waar het betaalde voetbal in is ondergebracht een grote invloed heeft op het beleid van de N.V. In het reglement staat dat gelet op de bijzondere positie van de vereniging de RvC steeds zo moet zijn samengesteld dat de kleinst mogelijk meerderheid van de RvC (drie van de vijf leden) bestaat uit personen die het bijzonder vertrouwen genieten van de vereniging ‘moeder Ajax’. De rechter stelde vast dat in de ledenraadsvergadering van 28 november 2011 de ledenraad van de vereniging het vertrouwen in de voltallige RvC had opgezegd. Verder acht hij van belang dat de vereniging 73% van de aandelen in Ajax N.V. bezit en dus de RvC naar huis kan sturen.

Dat kan echter niet in de AvA van vanmiddag, omdat het opzeggen van het vertrouwen niet op de agenda staat. Daarvoor is een nieuwe AvA nodig die pas over ruim twee maanden kan worden gehouden, omdat agendapunten uiterlijk zestig dagen voorafgaande van die vergaderingen moeten worden opgegeven.

Besluit tot voorgenomen benoemingen van Van Gaal en Sturkenboom tot statutair bestuurder geschorst
De rechter overweegt hierover dat de aandeelhouders de mogelijkheid moeten hebben om het besluit tot de benoemingen van Van Gaal en Sturkenboom tegen te gaan door het vertrouwen in de RvC op te zeggen (lees: de RvC naar huis te sturen, PdV). Daarom heeft Cruijff c.s. voldoende belang bij een vordering tot schorsing van dat besluit, vindt de voorzieningenrechter, die daartoe besliste. Dit lijkt mij een verstandige beslissing, die voorkomt dat de RvC (die toch naar huis gestuurd zal worden) over zijn graf heen kan regeren.

Benoeming van Sturkenboom en Blind tot titulair directeur wel geldig? Ja, geen strategiewijziging
De rechter vindt de benoeming van Sturkenboom en Blind tot titulair directeur wel geldig. Het is een besluit van de hoofddirectie die daartoe volgens de statuten bevoegd is. Een titulair bestuurder is niet een statutair bestuurder, maar een interim-directeur met de titel van procuratiehouder. Volgens de directie was door de langdurige ziekte van de directeur Slop versterking van de directie nodig.

Tijdens de behandeling van het kort geding heeft mr. Wakkie als advocaat van de RvC en Ajax N.V. op een soms kolderieke manier proberen uit te leggen dat de benoemingen van Sturkenboom en Blind noodzakelijk waren en dat er geen sprake was van een inbreuk op het plan Cruijff.

Dat plan kwam kortgezegd neer op meer aandacht voor de individuele ontwikkeling van de jeugdspelers en de toekomst van Ajax zou in handen komen van het ‘technische hart’. Dat zou bestaan uit Jonk, Bergkamp (als managers van De Toekomst, het opleidingsinstituut) en Frank de Boer als trainer van de eerste team.

De rechter overwoog dat vooralsnog onvoldoende aannemelijk is dat bij de benoemingen van Sturkenboom en Blind sprake is van een strategiewijziging. Dus van het afstappen van het plan Cruijff, dat door de ledenraad was geaccepteerd.

De rechter kon beslissen dat er geen strategiewijziging was, omdat de advocaat van de RvC en Ajax N.V. tijdens de behandeling zijn uiterste best had gedaan om de rechter ervan te overtuigen dat Jonk, Bergkamp en De Boer (‘het technische hart’) niets van Blind en Sturkenboom te vrezen hadden. Blind had dan wel de titel ‘technisch directeur ad-interim’ gekregen, maar hij was het eigenlijk niet, legde mr. Wakkie uit, wat hem begrijpelijk kwam te staan op hoongelach van het kamp Cruijff. Waarom noemen ze good old Danny Blind technisch directeur ad interim! Een technisch directeur is verantwoordelijk voor technisch beleid en de baas over de trainers, zou je denken, maar dus niet bij het Ajax van Cruijff c.s.
Nee, Danny was daarvoor niet verantwoordelijk, hij moest Sturkenboom ondersteunen. Hij zou het aanspreekpunt zijn voor de operationele, zakelijke en administratieve aspecten van de voetbalactiviteiten (zoals transfers, contracten, logistiek en facilitaire zaken), zo vatte de rechter de functie van Blind samen.

Cruijff c.s. mogen er dus van uitgaan dat Danny Blind het ‘technisch hart’ niet voor de voeten zal gaan lopen, zou je denken. Temeer omdat in het plan Cruijff Blind niet voorkomt. Hij is bij de invoering van dat plan zelfs als assistent van Frank de Boer vervangen door Bergkamp. In de visie van Cruijff c.s. is het onbestaanbaar dat Blind via de achterdeur als interim-directeur technische zaken de baas gaat spelen over Jonk, Bergkamp en Frank de Boer. Volgens Cruijff en zijn trainers is zowel de RvC als de directie van de zomer akkoord gegaan met het ‘plan Cruijff’ en werd dat zelfs al uitgevoerd. Tijdens de zitting werd dat door de advocaat van de RvC en de directie betwist. Volgens hem had de RvC het concept-plan uit maart ‘omarmd’, maar waren de directie en de RvC nog niet akkoord gegaan met het uiteindelijke plan dat uit juli 2011 stamt. Bizar!

Hoewel ik een ervaren advocaat ben, was ik verbijsterd toen ik tijdens de behandeling moest vaststellen dat de twee kampen (Ten Have c.s. en Cruijff c.s.) het niet eens konden worden over de vraag wat er nu precies was afgesproken over de invoering van het plan uit juli.

Hoe nu verder? Transferbeleid
Ik vraag mij af hoe dit zal uitwerken. De RvC moet zich koest houden in afwachting van de aandeelhoudersvergadering die ergens in de tweede helft van februari zal plaatsvinden en vermoedelijk zal leiden tot het ontslag van de RvC.

De (hoofd)directie is verantwoordelijk voor het financieel beleid en ongetwijfeld zullen al in de maand januari, tijdens die - overigens belachelijke tussentijdse – transfer window, belangrijke beslissingen genomen moeten worden over het aankopen en verkopen van spelers, zoals El Hamdaoui, en misschien wel Vertonghen. Wie beslist daar dan uiteindelijk over?

De directeur Henri van der Aat, de interim-directeur Sturkenboom en de net benoemde interim-directeur technische zaken Blind, die geen echte technische directeur is? Of doen Jonk, Bergkamp en Frank de Boer dat? Of de directie én het Technisch hart samen? Wie het weet mag het zeggen.

Geen duidelijke afspraken over de zeggenschap
Hier wreekt zich dat over de invoering van het rapport uit maart 2011 (‘Op weg naar een georganiseerde chaos, op weg naar succes’) en van het vervolgrapport ‘Op weg naar succes’ dat uit juli 2011 stamt, geen duidelijke afspraken zijn gemaakt en schriftelijk vastgelegd. Over de gevolgen die de invoering van die rapporten (het plan en de visie van Cruijff en de jeugdtrainers) voor de organisatie en de verhouding met de directie zou hebben, bestaat daardoor ook na dit vonnis nog heel veel onduidelijkheid. Een georganiseerde chaos zou de cynicus zeggen.

De RvC zou de eer aan zich zelf moeten laten door op te stappen. Er moet zo snel mogelijk een nieuwe RvC komen die het vertrouwen van de Ledenraad geniet. Al dat juridische wapengekletter hoort niet bij een sportvereniging. Maar ja, Ajax is geen vereniging meer, maar een beursgenoteerde onderneming. Hoe eerder Ajax van de beurs af gaat, des te beter, heb ik al eerder gezegd.

Mr. Pim de Vos (1950)  is werkzaam bij De Vos & Partners Advocaten te Amsterdam waar hij ondernemingsrecht ‘doet’. Hij is al meer dan 30 jaar in het sportrecht gespecialiseerd. Hij was één van de drie auteurs van het eerste boek over sportrecht ‘Sport en recht’ en publiceert veel over sportrecht. Hij behandelde als advocaat onder meer de beroemde ontbindingszaak Oscar Moens versus AZ bij de Arbitragecommissie van de KNVB en de bekende zaak Alves. Hij voert de testcase tegen de clubs en de KNVB over het spelersaandeel in de televisierechten. Verder werkt hij voor het pensioenfonds voor voetballers, de VVCS en de FIFpro. Hij adviseerde ook clubs, over bijvoorbeeld licentieproblemen en tuchtzaken. Pim de Vos is jarenlang lid geweest van de beroepscommissie van NOC*NSF waarin hij zich bezighield met de verdeling van Lotto-gelden onder de sportbonden. Hij is vast lid van het sportpanel van BNR Nieuwsradio. Inmiddels heeft Pim de Vos zes boeken op zijn naam staan, onder andere ‘De klant is koning’, ‘Advocaat of maffiamaat’ en ‘Fairplay, ik wil niet winnen door een schwalbe’. Hij is de huisadviseur van TROS Radar.