Commentaar van... Rob de Leede

Rob de Leede is bij het grote publiek vooral bekend als perschef van het Nederlands voetbalelftal (1995-2004) en van zijn werk bij KNVB Communicatie (1988-2013). Momenteel is hij media officer bij FIFA (sinds 2002) en bij UEFA (sinds 2010). In 2013 richtte hij de eenmanszaak Rob de Leede Consultancy op. Hij studeerde Engelse Taal en Letterkunde (1987), Corporate Communications (1995) en MBA Sportmanagement bij de Wagner Group (2018). Sinds juli 2023 is De Leede docent Sportkunde en international sport management (ISPM aan de Haagse Hogeschool. Daarvoor was hij twee jaar docent Communicatie en Creative Business aan de Hogeschool van Amsterdam. Voor Sport Knowhow XL becommentarieert hij met enige regelmaat wat hem opviel in de berichtgeving over sport.

Mixed Zone

In 2019 werkte ik tijdens de FIFA Women’s World Cup in speelplaats Nice als media officer voor FIFA. Net als bij eerdere WK’s en EK’s moest ik ervoor zorgen dat de media hun werk goed konden doen en dat de deelnemende teams hun verplichtingen richting de media nakwamen. Teams moesten bijvoorbeeld een minimaal aantal tv-interviews doen op de dag vóór de wedstrijd en op de wedstrijddag zelf, zowel kort vóór als meteen na de wedstrijd. Ook persconferenties op de dag vóór de wedstrijd en kort na de wedstrijd hoorden bij die verplichtingen.

Bij wijze van proef had FIFA bij dit toernooi voor een andere opzet van de mixed zone gekozen. De mixed zone is de ruimte waar de media sporters kort na de wedstrijd een paar vragen kunnen stellen. Tijdens een WK-voetbal zijn alle spelers verplicht na de wedstrijd van de kleedkamer via de mixed zone naar de bus te lopen. In 2019 was het idee de mixed zone meteen na de wedstrijd in de spelerstunnel te organiseren. Na het laatste fluitsignaal eerst door de mixed zone en daarna pas de kleedkamer in. Een aanzienlijke verandering, die FIFA eerst op de vrouwen wilde loslaten, alvorens de mannen ermee te confronteren.

In de praktijk was het op die manier voor media officers veel eenvoudiger om verkeersagent te spelen. Alle speelsters kwamen tegelijk van het veld en konden maar één kant op. Media kregen bovendien heet van de naald een reactie van de speelsters. Het nadeel voor de sporters was dat ze soms zó vol van de adrenaline waren, dat er dingen werden gezegd waarvan ze later spijt kregen. Om dat laatste te voorkomen hadden ploegen al snel in de gaten dat ze maar wat langer op het veld moesten blijven om stoom af te blazen. Coaches deden hun evaluerende praatje op het veld in plaats van in de beslotenheid van de kleedkamer. Als gevolg van bezwaren van de nationale bonden ging het experiment uit als een nachtkaars en bleef voetballende mannen de mixed zone in de spelerstunnel bespaard.

Ik heb afgelopen jaar in mijn lessen Sport & Media aan studenten International Sportmanagement aan de Haagse Hogeschool het slechte voorbeeld van Juventus gebruikt. In april 2019 speelde Ajax tegen de Italianen in de kwartfinale van de UEFA Champions League. De eerste wedstrijd in Amsterdam eindigde in 1-1 en dat viel de sterren uit Turijn, inclusief Cristiano Ronaldo, zwaar op de maag. Als dienstdoende media officer kon ik praten wat ik wilde, maar er kwam geen speler van Juventus de kleedkamer uit om de wachtende media te woord te staan. Wél ging er een uur na afloop van de wedstrijd een rolcontainer pizza’s de kleedkamer in, waarschijnlijk als troostvoer. Pas na middernacht kwam het fris gedouchte gezelschap tevoorschijn, zich quasi verbazend over zoveel media die al vertrokken waren. Zes dagen later won Ajax in Turijn met 2-1 en daarmee werd de Italiaanse arrogantie passend afgestraft.

Deze herinneringen uit 2019 kwamen boven tijdens het kijken naar de Olympische Spelen. In Parijs werden sporters vrijwel meteen na hun optreden richting de camera’s geleid om terug te blikken op hun prestatie. In het positieve geval leverde zo’n interview prachtige plaatjes op van uitgelaten en ongelovige sporters. In het negatieve geval zagen we tranen en emotioneel gesnotter, waar de kijker dan weer van alles van mocht vinden. De Nederlandse olympische ploeg tekende voor voldoende medailles én teleurstellingen om het hele palet van emoties voorbij te zien komen.

Hoogtepunt was voor mij het duo-interview met baanwielrensters Lisa van Belle en Maike van der Duin. Tegen alle verwachtingen in haalden de prille twintigers brons op de madison en hun verbazing en verbijstering leverden een heerlijk schouwspel op van twee Hollandse meiden die nog steeds niet konden bevatten wat er allemaal was gebeurd. De rensters waren onbevangen en puur en hadden geen seconde nagedacht over wat ze wilden gaan zeggen. Ze waren zichzelf en dat is precies wat ik mensen door de jaren heen heb geadviseerd wanneer ze voor de camera een paar vragen moesten beantwoorden. Helaas is dat veel moeilijker dan het lijkt.

Ik moet bekennen dat ik na de Olympische Spelen nog geen voetbal heb durven kijken, bang dat veel voetballers het voorbeeld van Lisa en Maike niet hebben begrepen.  

Rob de Leede