door: Marian ter Haar & Hans HeimansDe overeenkomsten tussen de amateurkunstbeoefening en recreatieve sportbeoefening zijn legio en laten zien dat topsport net als hoogwaardige kunstbeoefening vraagt om talent, grote inzet en toewijding. Gemeenten, sport- en beweegaanbieders en cultuurinitiatieven kunnen aan de slag. Minister Bussemaker nodigt hen uit en komt niet met lege handen: 1,7 miljoen euro voor de komende vier jaar kan breed worden benut voor verbindingen tussen cultuur met welzijn, sport en de zorg.Op verzoek van de Kamer heeft Bussemaker haar visie op cultuur als onderdeel van de brede maatschappelijke agenda toegelicht in een brief van 8 juli naar de Kamer met als titel: ‘
Cultuur verbindt: een ruime blik op cultuurbeleid’. De minister maakt daarin haar visie concreet door voorbeelden die laten zien dat de cultuursector initiatieven ontplooit die bijdragen aan maatschappelijke vraagstukken en dat cultuur andere sectoren inspireert.
Cultuur en sport herbergen een verhaal, het verhaal dat mensen helpt de tijd en het leven betekenis te geven. Zowel sport als cultuur dragen bij aan de ontwikkeling van identiteit en de interactie en de relatie met de omgeving. Een actieve beoefening gebeurt vaak samen met anderen wat een belangrijke sociale en verbindende waarde heeft. Zowel sport als cultuur zijn een bron van emotie en beleving. Beide vervullen een belangrijke rol bij het opdoen en verwerken van ervaringen en het leren omgaan met vragen en onzekerheden over onszelf en het leven. Het is prachtig wanneer alle kinderen vroeg in hun ontwikkeling kennis kunnen maken met Sport en Cultuur.
Juist omdat lichamelijke oefening of gym en muziekles, toneel en handenarbeid niet vanzelfsprekend en structureel onderdeel uit maken van het onderwijsaanbod en de vrije tijdsbesteding is de uitnodiging van de minister interessant en belangrijk.
De brief van Bussemaker kan sport- en cultuuraanbieders inspireren om lokaal samen te werken omdat het hen iets extra’s biedt. Argumenten voor gemeentelijke samenwerking zijn van inhoudelijke, praktische en financiële aard.
Sport en cultuur bieden een constructieve vrijetijdsbesteding en zorgen voor onderlinge binding tussen de actieve en passieve beoefenaren ervan: ze vormen een gemeenschap. Mensen die lid zijn van een sportieve of culturele gemeenschap zijn veerkrachtiger en kunnen zich beter redden en zijn van betekenis in het sociale domein.
Gezond eten, bewegen, denken, dansen en muziek zijn de manieren om mensen en hun hersenen te stimuleren tot vitaliteit, zo benadrukte professor Eric Scherder nog onlangs tijdens het WK hockey. Sport en cultuur dragen bij aan de kwaliteit van de leefomgeving en vormen een basis voor een bruisende gemeente.
Zeker in kleinere gemeenten kunnen initiatieven elkaar versterken door slim gebruik te maken van accommodaties en vrijwilligers en door nieuwe inspirerende combinaties aan te gaan. In Azewijn maakt de schutterij gebruik van de voetbalkantine om te oefenen en in Den Haag is het nieuwe buurthuis een plek waar je naast creatieve en sportieve activiteiten terecht kunt als je om een praatje verlegen bent. Dat geldt ook voor Athena: een hockeyclub in Amsterdam die haar deur open zet voor ouderen uit de Watergraafsmeer die daar koffie drinken na een wandeling. Net als in de Indische buurt waar een Marokkaanse vader kinderen leert schaken maar hen ook stimuleert tot hockey en kookles geeft aan ouders van deze kinderen die thuis te weinig geld hebben om naar sport of muziek te gaan.
Dit komt niet allemaal vanzelf tot stand. Het belangrijkste is dat gemeenten het gesprek op gang brengen tussen krachtige verenigingen en invloedrijke, initiatiefrijke, creatieve burgers. Samen kunnen ze er voor zorgen dat sport en cultuur initiatieven beter in stelling gebracht worden in de gemeentelijke netwerken. Juist op dit moment nu de voorbereidingen voor veranderingen in het sociale domein gaande zijn kunnen zij wel een duwtje gebruiken om de zijlijn te verlaten en actief mee te spelen. Het gemeentelijk beleid, de coalitieakkoorden, de transities en de concrete gezamenlijke plannen kunnen inspiratie vinden in de voorbeelden van Bussemaker.
Kortom, aan de slag!
Klik hier voor de inhoud van de Kamerbrief ‘Cultuur verbindt: een ruime blik op cultuurbeleid’Dr. Marian ter Haar werkt als staffunctionaris kwaliteit bij het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB). Zij promoveerde in maart met haar proefschrift ‘Communicatie en Improvisatie; omgaan met dynamiek en complexiteit bij de ontwikkeling en implementatie van een gezondheidsinterventie’. Als bestuurslid van Stichting Nieuw-Welgelegen in Utrecht is ze nauw betrokken bij het reilen en zeilen van de sportverenigingen die in deze multifunctionele sportaccommodatie onderdak hebben gevonden. Voor meer informatie: marian.terhaar@nisb.nl
Hans Heimans is Senior projectleider bij het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA) in Utrecht.
