Beleid judobond druist in tegen principes van topsport

door: Trinko Keen

‘Judobond zet Juul Franssen buitenspel’ kopte de NOS op 13 januari j.l. De judobond bleek judoka Juul Franssen te hebben uitgesloten van deelname aan internationale wedstrijden en trainingsstages met de nationale topsportselectie. Daarnaast raakt ze vanaf 1 februari de A-status van NOC*NSF kwijt. Hoewel ik zelf uit de tafeltenniswereld kom, herken ik deze situatie uit mijn eigen tijd als topsporter en daarna ook bij andere sporten. Wanneer een topsporter een eigen koers wil varen, volgt nogal eens als reactie van de betrokken bond ‘Als je niet het bondsprogramma volgt, dan … word je uit de selectie gezet, niet ingeschreven voor toernooien', enzovoorts. Dat is het uitspelen van de machtskaart en dat zou toch anders moeten kunnen.

Bonden en topsporters hebben hetzelfde doel: het behalen van het beste resultaat. Een bond heeft daarbij vanzelfsprekend een breder perspectief, namelijk sport in volle breedte en de ontwikkeling van talenten. Een topsporter focust zich vooral op de eigen prestatie. 

Het is de taak van een bond om een visie over topsport en ontwikkeling neer te leggen in een bondsprogramma en daarin te investeren. Dat een topsporter die niet voor dat programma kiest minder ondersteuning vanuit de bond krijgt kan ik goed begrijpen. Wat echter haaks staat op topsport is dat die vervolgens niet meer in aanmerking komt voor deelname aan internationale wedstrijden. Het uitgangspunt van topsport is toch dat in principe alleen prestaties tellen? 

Levensduur
Wat bonden zich onvoldoende lijken te realiseren is dat een topsportcarrière een korte levensduur heeft. Prestaties moeten snel worden geleverd. Een bond kan zich permitteren om een bepaalde visie een aantal jaren te volgen en bij uitblijven van succes de plannen te wijzigen. Wanneer zoals in deze zaak het beleid van de judobond om de topsport op Papendal te centraliseren niet succesvol is, is dat voor de topsporter desastreus, geen succes, einde carrière. 

Ik oordeel niet over de plannen van de judobond om te gaan centraliseren, ik ken de argumenten en die zijn plausibel. Mijn punt is dat wanneer een gerespecteerd topsporter wil vasthouden aan hetgeen haar ver heeft gebracht en niet het risico wil nemen ergens in te stappen waar ze niet in gelooft, de betrokken bond dit zou moeten respecteren. 

Tafeltennisbond vs Vriesekoop en Hooman
Mocht het toch tot een rechtszaak komen, een scenario met alleen maar verliezers (!), dan is een heel belangrijk argument dat Juul Franssen judoka van beroep is. Al in 1994 deed de rechter in het tafeltennis een uitspraak over de NTTB die Vriesekoop en Hooman wilde uitsluiten van deelname aan de Europese kampioenschappen, omdat ze een eigen coach mee wilden nemen en hun eigen voorbereiding wilden invullen. De rechter oordeelde dat de beide dames weliswaar voor de landenwedstrijden konden worden uitgesloten, maar niet voor het individuele toernooi. De bond moest de twee dames daarvoor inschrijven. Zij waren aantoonbaar de beste speelsters. Hun uitsluiten van deelname aan het individuele toernooi betekende broodroof van twee beroepssporters. 

Tegen de judobond zou ik willen zeggen: laat maar zien dat de training op Papendal beter is. Hetzelfde geldt voor Juul Franssen: laat maar zien dat de manier waarop je nu traint naar de absolute top leidt. Als de training op Papendal echt beter is, dan komt Juul vast wel naar Papendal, of legt ze het af tegen betere judoka’s, al dan niet trainend op Papendal. Het gebruiken van een machtsmiddel (zoals het uitsluiten van internationale wedstrijden) om topsporters in het bondsprogramma te dwingen is contraproductief. Het getuigt ook niet van inlevingsvermogen en respect voor de voorzichtigheid waarmee een topsporter keuzes maakt voor de beperkte levensduur van een carrière. De situatie rond Juul Franssen zal zeker niet meegenomen zijn in de plannen naar 2020, maar is het niet juist een kans? Niks werkt beter voor topprestaties dan rivaliteit, bewijsdrang en concurrentie. 

Trinko Keen was lange tijd professioneel tafeltennisser. Hij nam deel aan drie Olympische Spelen, won driemaal een medaille tijdens een EK en was zesvoudig nationaal kampioen. Als bestuurder was Keen in de periode 2006-2010 voorzitter van de Atletencommissie en q.q. bestuurslid van NOC*NSF. Trinko werkt als consultant en AFAS-expert aan optimalisaties van bedrijfsprocessen.