“Wat wij doen, is heel open benoemen wat er misgaat"

door: Emilie Maclaine Pont | 5 juni 2025

Toen het rapport Schaduwdansen in mei 2023 verscheen, ging er een schok door de danswereld. Niet vanwege nieuwe feiten – grensoverschrijdend gedrag, machtsmisbruik en onveilige leeromgevingen waren allang bekend – maar omdat het voor het eerst hardop werd uitgesproken. Zichtbaar gemaakt. Erkend.

Nu, twee jaar later, is die erkenning omgezet in actie. In het jaarverslag 2024–2025 blikt de Alliantie Dans Veilig terug op wat er sindsdien is opgebouwd. “We staan nu aan de start van de cultuurverandering die de komende jaren plaats zal moeten vinden in de danssector”, zegt Nienke Eilander, projectleider van de Alliantie. “En het mooie is: dat gebeurt in de volle breedte van het veld.”

De danswereld is allesbehalve homogeen. Hij strekt zich uit van professionele gezelschappen tot amateurverenigingen, van stijldans tot urban, van mbo tot hbo-opleidingen. Precies die versnippering maakte gezamenlijke verandering lange tijd zo lastig. De Alliantie Dans Veilig werd in het leven geroepen om daar een antwoord op te bieden.

Inmiddels zijn er expertgroepen actief, is er een stuurgroep met vertegenwoordigers uit alle delen van de sector, en is er met de Ethische Commissie en Opvolgingscommissie een onafhankelijke structuur gebouwd voor toezicht en reflectie. “We zijn verbinders”, zegt Eilander. “We brengen mensen bij elkaar, zorgen dat niet iedereen opnieuw het wiel hoeft uit te vinden. Juist in die samenwerking zit de kracht.”

Van zwijgen naar spreken
Of de aanpak ook effect heeft? Dat is lastig hard te maken. Eilander: “We zijn geen onderzoeksbureau en hebben daar ook niet de middelen voor. Maar er zijn wel duidelijke signalen. Postercampagnes op dansscholen en in scholen maken de weg naar hulp zichtbaar. We hebben een gratis e-learning gelanceerd over het herkennen en voorkomen van grensoverschrijdend gedrag en dansscholen gaan zelf aan de slag met de handreiking sociale veiligheid. En belangrijker nog: er wordt gesproken. Waar vroeger werd gezwegen, is nu ruimte voor dialoog. We horen dat studenten elkaar aanspreken, dat welzijn van de danser serieuzer genomen wordt. Dat is winst. Maar het is pas het begin.”

Niet alle aanbevelingen uit Schaduwdansen zijn al opgevolgd. Sommige vragen simpelweg meer tijd. Zo wordt er nu gewerkt aan een gezamenlijke dag voor het volledige dansvakonderwijs, vooropleidingen, mbo én hbo. En er loopt een behoefteonderzoek onder dansers: wat missen zij nog? Wat moet beter?

Kennisuitwisseling
Een opvallende ontwikkeling: steeds vaker klinkt de roep om een beroepsvereniging voor dansers. Nu is de sector nog sterk gefragmenteerd, waardoor collectieve belangenbehartiging ontbreekt. De Alliantie Dans Veilig kan daarin faciliteren, maar niet zelf die rol vervullen. “We kunnen de sector ondersteunen, maar we zijn niet de stem van de danser”, legt Eilander uit. “Die moet echt uit het veld komen.”

Opvallend is dat de danssector in korte tijd een stevige infrastructuur heeft neergezet, inclusief handreikingen, e-learnings en een kennisbank op de vernieuwde website. Zou de georganiseerde sport daar iets van kunnen leren? Eilander denkt van wel. “Wat wij doen, is heel open benoemen wat er misgaat. Dat kan confronterend zijn, maar het is ook de enige weg vooruit. Je moet accepteren dat grensoverschrijdend gedrag voorkomt, anders kun je het niet bestrijden.”

Tegelijkertijd benadrukt ze dat de danssector ook meekijkt bij de sport. “We werken samen met het Platform Ondernemers Sportaanbieders, we hebben gekeken naar het Sportakkoord, naar de aanpak van de KNGU en de Vechtsportautoriteit. Er is veel uitwisseling. Waar wij ons in ieder geval van doordrongen zijn, is om de mensen in het veld te betrekken. In onze expertgroepen zitten dansers, docenten, ouders én bestuurders. Iedereen praat mee.”

Lange adem
Dat een cultuurverandering niet in één of twee jaar voltooid is, beseft de Alliantie Dans Veilig als geen ander. De oude cultuur – die van zwijgen, van ‘zo gaat dat nu eenmaal in de dans’ – zit diep. Zeker in een context waar machtsverhoudingen scheef zijn, competitie hoog is, en de afhankelijkheid van artistiek leiders groot.

“Toch zien we verandering”, besluit Eilander. “Nieuwe omgangsvormen ontstaan. Het gesprek komt op gang. En zolang we dat gesprek blijven voeren, samen met de hele sector, kunnen we echt verschil maken.”

Voor meer informatie: de huidige stand van zaken in de opvolging van de aanbevelingen uit het rapport Schaduwdansen