Waarom Diarra (vooralsnog) geen Bosman is

door: Leo Aquina | 28 augustus 2025

Toen het Europese Hof van Justitie vorig jaar in een rechtszaak omtrent voetballer Lassana Diarra oordeelde dat een aantal belangrijke transferregels van de FIFA in strijd was met Europese wetgeving, werd in veel krantenkoppen verwezen naar het roemruchte Bosman-arrest uit 1995, dat een revolutie ontketende in de voetbalwereld. Ditmaal bleef die revolutie vooralsnog uit. “Sterker nog, met een totaal van 2,7 miljard euro aan transfervergoedingen is in Engeland deze zomer weer een nieuw transferrecord gebroken, dus de bedragen gaan in ieder geval niet omlaag”, constateert sportrechtadvocaat Frans de Weger een klein jaar na de uitspraak. De impact van de Diarra-uitspraak is een van de thema’s op het jaarlijkse sportrechtcongres van de Vereniging Sport & Recht op 11 september in Den Haag.

Het Bosman-arrest leidde er in 1995 toe dat clubs geen transfervergoedingen meer mochten vragen voor spelers met een aflopend contract. De impact was enorm. Het kapitaal waarover clubs op basis van transferwaardes dachten te beschikken, ging plotseling in rook op. De transferinkomsten van clubs kelderden en spelers wiens contract afliep, waren vrij om zelf een nieuwe werkgever te kiezen zonder dat daar een (transfer)vergoeding voor betaald moest worden. De markt veranderde en clubs legden spelers daarna voor een langere periode vast, om via die weg toch transfervergoedingen te kunnen vragen als een speler tussentijds wilde van club wilde wisselen. Feitelijk was dat geen transfervergoeding, maar ging het – strikt juridisch gezien – om het afkopen en tussentijds beëindigen van een lopend arbeidscontract.

Verschillen met Bosman
Waarom heeft de uitspraak-Diarra vooralsnog niet zulke verstrekkende gevolgen voor de transfermarkt? Frans de Weger: “Bij het Bosman-arrest oordeelde het Hof dat het gehele transferreglement van de FIFA in strijd was met Europese regelgeving. In de zaak-Diarra zegt het Hof dat de transferregels van de FIFA slechts op enkele (overigens wel belangrijke) punten niet stroken met het Europees recht. Het Bosman-arrest leidde tot een geheel nieuw transferreglement in 2001, maar nu hoefde het reglement slechts op onderdelen te worden aangepast. De FIFA heeft na de Diarra-uitspraak zelf ook al tijdelijke wijzigingen doorgevoerd in het transferreglement.”

Waarom ging het precies in de zaak-Diarra? De Weger: “In 2014 werd het contract van Lassana Diarra door zijn toenmalige Russische club Lokomotiv Moskou eenzijdig opgezegd, omdat de club vond dat de speler niet aan zijn contractuele verplichtingen had voldaan. De speler was onder meer bijna twee maanden afwezig zonder toestemming van de club. De club vond dat zij recht had op schadevergoeding vanwege deze contractbreuk. Destijds kon dat onder het oude reglement ook nog verhaald worden bij de nieuwe club. Die nieuwe club betaalde dan als het ware die schadevergoeding namens de speler. In de volksmond noemen we dat de transfervergoeding, maar eigenlijk gaat het zoals gezegd dus om de schadevergoeding die de werknemer moet betalen voor de tussentijdse beëindiging van zijn arbeidsovereenkomst.”

Diarra werd in zijn zaak bij de FIFA Dispute Resolution Chamber (FIFA DRC) – de instantie die vanuit de FIFA over de internationale arbeidsrechtelijke geschillen tussen spelers en clubs gaat – veroordeeld tot het betalen van ruim tien miljoen euro aan schadevergoeding. De Weger: “Dat was natuurlijk een enorm bedrag, maar aan de andere kant was het ook weer niet zo gek. Kijkend naar de restwaarde van zijn nog lopende contract (dat Diarra nog had bij zijn voormalige club Lokomotiv Moskou), zou je ingeval van ‘restwaarde contract’ zelfs op ruim 20 miljoen euro kunnen uitkomen. Dat vond de FIFA DRC echter te veel en de vergoeding werd gematigd tot bijna de helft van de restwaarde van het contract.”

Omdat Diarra destijds voor een voetballer al op leeftijd was en clubs niet bereid waren om die ruim tien miljoen euro op tafel te leggen, had de speler moeite om een nieuwe club te vinden. Die nieuwe club kon immers aansprakelijk worden gesteld voor de betaling van die schadevergoeding. De Weger: “Daardoor kon Diarra geen nieuwe werkgever vinden en kwam hij bijna een jaar niet meer aan spelen toe. Dat is de reden waarom Diarra nu een schadevergoeding eist bij de Belgische rechter. Hij liep inkomsten mis omdat hij door de oude FIFA-reglementen bemoeilijkt werd in het maken van een transfer.”

Wat zegt het Hof?
Wat zijn nu precies de bepalingen die het Europese Hof in strijd achtte met het FIFA reglement? De Weger: “Als een speler zijn contract opzegt, moet hij daar een vergoeding voor betalen. Dat gegeven is met de uitspraak van het Hof als uitgangspunt niet veranderd, maar het Hof heeft wel gezegd dat spelers in de oude situatie te veel bemoeilijkt werden om een transfer te maken. In het oude FIFA-reglement was immers onduidelijk welke factoren allemaal meespeelden om de hoogte van die schadevergoeding te bepalen, waardoor onduidelijk was hoe die vergoeding nu precies moest worden berekend. In het reglement stond bijvoorbeeld ook een bepaling over de specificity of sport, waarvan eigenlijk niet geheel duidelijk was wat dat nu exact inhield. Daarnaast bood het oude reglement de mogelijkheid voor clubs om de transfersom die zij eerder zelf hadden betaald toen zij de speler aantrokken, te betrekken bij de vaststelling van de nieuwe vergoeding. Dat mocht niet van het Hof. Ook heeft het Hof bepaald dat de club en de nationale bond, als een speler weg wil, altijd meteen een International Transfer Certificate moeten afgeven. Dat is een administratief bewijs dat nodig is om de speler bij een nieuwe club in te schrijven. In het geval van Diarra werd dat certificaat door de club en de bond niet direct afgegeven, waardoor hij niet direct weg kon en ook daarmee werd belemmerd in zijn overgang.”

De vraag rijst nu: zou Diarra na de uitspraak van het Hof en de aanpassing van het transferreglement wel zonder vergoeding hebben weg gekund bij Lokomotiv Moskou? “Nee, dat lijkt mij niet”, zegt De Weger: “Uiteindelijk zul je als uitgangspunt gewoon altijd een bedrag moeten betalen als er geen gerechtvaardigde reden is om het contract te beëindigen. Dat lijkt me ook redelijk: je gaat niet voor niets met elkaar een contract aan. Dat houdt in dat je jegens elkaar verplichtingen hebt die beide partijen moeten nakomen. In het nieuwe artikel staat inderdaad niet op voorhand vast wat het schadebedrag is, omdat dit altijd afhankelijk zal zijn van de specifieke omstandigheden van het geval, zoals het Hof dat ook van belang achtte. In de praktijk blijkt vooralsnog dat clubs nog altijd heel hoge transfersommen betalen.”

Justice for Players
Inmiddels is Diarra dus een nieuwe rechtszaak begonnen om schadevergoeding te eisen en in zijn kielzog heeft de Nederlandse stichting Justice for Players aangekondigd een massaclaim in te dienen om een vergoeding te eisen voor alle spelers die in de periode van 2002 tot 2024 zijn getransfereerd. De redenering daarachter is dat er in het verleden, onder het oude onrechtmatige FIFA-reglement, te hoge transfersommen zijn betaald. Dat zou hebben geleid tot inkomstenderving van gemiddeld zo’n zeven à acht procent van het salaris voor de spelers. Als de indieners van deze claim in het gelijk worden gesteld, kost dat de FIFA en de betrokken voetbalbonden, waaronder de KNVB, vele miljarden.

De Weger denkt niet dat het zo’n vaart zal lopen: “Spelers kunnen zich bij de claim aansluiten en ik kan me voorstellen dat ze dat doen nu er geen kosten aan verbonden zijn. Niet geschoten is altijd mis, maar of het een haalbare kaart is? Er zijn wat mij betreft echt een heleboel obstakels. Ten eerste moet je kunnen aantonen dat het ook echt aan de oude transferregels lag dat je die zeven à acht procent bent misgelopen. Dat hangt volgens mij van zoveel andere factoren af. Dat alleen al is een enorme drempel. Daarnaast is het transferreglement van 2001 als uitvloeisel van het Bosman-arrest tot stand gekomen met hulp van de Europese Commissie en zat ook de spelersvakbond FIFPro destijds namens de spelers aan tafel. Ik kan me voorstellen dat de rechter dit zal meenemen bij de vraag of nu meer dan twintig jaar later – nog los van verjaringstermijnen – alsnog schadevergoeding moet worden betaald op basis van een reglement dat in ieder geval destijds nog door iedereen werd gedragen. Het feit dat destijds de Europese Commissie goedkeuring heeft verleend, wetende dat dit tegelijkertijd volledig los staat van het eindoordeel van het Europese Hof van Justitie, zegt natuurlijk ook wel wat.”

Ook als de massaclaim in de rechtszaal geen succes heeft, kan er nog steeds een effect vanuit gaan. De Weger: “Het kan door de spelersvakbond worden gebruikt als instrument om druk te leggen op de onderhandelingen voor een nieuw transferreglement. Dat is in het verleden ook gebeurd. In 2015 diende de FIFPro ook een klacht in over het transferreglement. Voordat die zaak werd doorgezet, sloten de FIFPro en de FIFA een akkoord over nieuwe gunstigere bepalingen voor de spelers in het transferreglement. Onder druk wordt alles vloeibaar.”