Vervroegd met pensioen na ruim 40 jaar in sport en onderwijs

door: Emilie Maclaine Pont | 3 juli 2025

Van leraar lichamelijke opvoeding tot opleidingsmanager Sportkunde en Ad Sport aan hogeschool Windesheim in Zwolle: Jaap Haanschoten kijkt terug op een ruim veertigjarige loopbaan waarin hij zich in tal van rollen inzette voor zijn passies: sport, bewegen en onderwijs. Hij gaat nu vervroegd met pensioen. “Ook al zijn er soms dingen anders gelopen dan verwacht, ik heb nergens spijt van.”

Als vwo-leerling was Jaap Haanschoten er al snel uit wat hij na de middelbare school wilde. “Dirk van Dijk, mijn leraar lichamelijke opvoeding op het Ichthus College in Enschede, was een rolmodel voor mij”, vertelt Haanschoten. “Hij lééfde voor wat hij ons vroeg. Bewegen op je eigen niveau, grenzen opzoeken, niet opgeven en tegelijkertijd plezier houden. Hij legde de lat hoog op een positieve manier en dat sprak mij enorm aan.” Geen plan B of C dus na zijn vwo, want Haanschoten wilde maar één ding: naar de Academie voor Lichamelijke Opvoeding (ALO).

Wie Haanschoten hoort praten, merkt meteen: dit is iemand met hart voor zijn werk. Tien jaar stond hij voor de klas als docent lichamelijke opvoeding (“een kwart van mijn werkzame leven”). Maar ook de andere driekwart zat hij niet stil. “Ik kreeg op een gegeven moment een coördinatiefunctie. Dat triggerde mij: ik dacht, ik kan misschien meer dan lesgeven. Ik wilde het onderwijs niet alleen uitvoeren, maar ook verbeteren. Dat werd mijn drijfveer.”

Na een master Onderwijsmanagement aan de UvA stortte hij zich volledig op die ambitie: leidinggeven aan docenten en werken aan vernieuwing en verbetering, altijd in de context van sport en bewegen. “Zodra het om een functie buiten de sport- en beweegcontext ging, haakte ik na enige tijd af.”

Het verschil maken
Wat maakt het onderwijs dan zo aantrekkelijk voor iemand die ook had kunnen kiezen voor bijvoorbeeld de sportpraktijk of de bondswereld? Haanschoten hoeft er niet lang over na te denken. “Je kunt echt het verschil maken. Door contact met studenten en collega’s, door de juiste snaar te raken. Als je een leerling of student benadert als mens, heeft diegene daar hopelijk een leven lang plezier van. Niet alleen als het gaat om het bewegen zelf, maar ook met betrekking tot aspecten als zelfvertrouwen en je serieus genomen voelen.”

Of hij het lesgeven of leidinggeven leuker vindt? “Doceren was mooi; en dat is het nog steeds, ik ben bijvoorbeeld ook volleybaltrainer. Maar als leidinggevende kon ik nog meer mensen inspireren. Die inspiratie verspreidt zich dan weer verder.”

Haanschoten volgde zelf de ALO in Groningen en werkte de laatste jaren als opleidingsmanager bij de Calo in Zwolle. “Alle ALO’s in Nederland, dus ook die in Groningen en Zwolle, leiden op tot leerkracht lichamelijke opvoeding. Inhoudelijk zijn deze wel verschillend en hebben ze eigen waarden, zoals de christelijke bij de Calo.”

Sinds hij zelf afstudeerde, is de sportopleidingswereld flink veranderd. “Destijds was er nog geen Sportkunde. Nu wel en dat is maar goed ook. We hebben professionals nodig om Nederland in beweging te krijgen en houden. Sportkunde en ook de Associate Degree Sport verbreden het werkveld. Terwijl degenen die de hbo niveau 6-opleiding Sportkunde gevolgd hebben vervolgens bijvoorbeeld aan de slag gaan als projectleider of bewegingscoördinator, zie je mensen met een AD Sport-diploma (tweejarig en hbo niveau 5) op zak terug als clubkadercoach of ondernemer in de sport. Dat is in mijn ogen een verrijking.”

Trots is Haanschoten op het vanaf de basis opbouwen van drie nieuwe opleidingen. “Vanaf nul. Van curriculum tot aan wie er les gaan geven. Dat gaf mij veel energie. Ook vind ik het mooi dat ik in het vmbo, mbo en hbo heb gewerkt. Het maakte mijn werkzame leven spannend en boeiend. Spijt heb ik nergens van, al vind ik achteraf dat ik in sommige functies iets langer had kunnen blijven hangen. Als directeur van een middelbare school bijvoorbeeld gingen de beoogde veranderingen mij niet snel genoeg. Na twee jaar stapte ik op. Ik zou nu langer blijven zitten om te kijken of we een en ander alsnog voor elkaar konden krijgen.”

Opnieuw achttien? “Weer de ALO”
Stel, hij zou nu als achttienjarige opnieuw voor een studiekeuze staan. Wat zou hij doen? Het antwoord komt resoluut: “Weer de ALO. Daar leer je stevig in je schoenen te staan. Je ziet mensen van de ALO overal terug: ze zijn breed inzetbaar. Die basis is zó waardevol.”

Nu stopt hij dus, officieel met vervroegd pensioen. De aanleiding was een mogelijke functie bij de Nevobo, de volleybalbond, als manager van het Nederlands damesteam. “Dat ging uiteindelijk niet door, maar het zaadje was geplant: ik wil ruimte maken. Ik ben nu nog kermgezond, fit en heb de luxe dat ik het kan doen. Wat er daarna komt? We gaan het zien.”

Eerst wacht er een vijf weken lange wandeltocht met zijn vrouw, de Camino de Santiago de la Compastello. “Daarna sta ik open voor alles. Niks ligt nog vast. Misschien ga ik af en toe auto’s van A naar B rijden voor een autobedrijf of word ik dopingcontroleur voor één of twee dagen in de week. Fulltime in het onderwijs werken, wordt het in ieder geval niet meer. Maar dat ik in beweging ben en wil blijven, is een zekerheid.”