Taal- en cultuurles voor NOC*NSF'ers op weg naar Rio

door: Leo Aquina | 4 november 2015

“Nederlanders werken hun zaken graag stuk-voor-stuk af en Brazilianen werken in een wolk van activiteiten, waarin meerdere dingen tegelijkertijd gebeuren.” Aan het woord is Huub van Rooij van Language Institute Regina Coeli. Van Rooij en twee collega-taaltrainers uit Brazilië verzorgden met het oog op de Olympische Spelen van 2016 in Rio de Janeiro onlangs een tweedaagse workshop Braziliaanse Taal & Cultuur voor een aantal medewerkers van NOC*NSF. Woordvoerder Geert Slot van NOC*NSF was tijdens de tweede dag van de workshop zelf in Rio de Janeiro. “En ik was blij dat ik er die eerste dag bij was geweest. Dat heeft me de nodige ergernis bespaard”, vertelt hij.

De speciaal voor NOC*NSF ingerichte workshop Braziliaanse Taal en Cultuur was er voor communicatiemedewerkers en mensen van Olympic Operations. “Dat zijn de mensen die zich bezighouden met allerlei organisatorische zaken: de draaiboeken, hoe ziet het olympisch dorp eruit, wat moet er gebeuren rond het Holland Heineken House, dat soort dingen”, vertelt Slot. Sporters en hun begeleiders hebben niet meegedaan aan de workshop. Slot:

“Zij reizen gedurende het seizoen vaak al veel en zijn meer aan andere culturen gewend dan de medewerkers van NOC*NSF, die eens in de twee jaar naar de Spelen gaan. Bovendien komen de sporters en hun directe begeleiders vaak kort tevoren aan en zitten ze een paar weken in een bubbel. De mensen eromheen, die van alles organiseren, komen toch iets directer in contact met de cultuur van het land.”

Niet wat, maar waarom
Wat zijn nu die culturele verschillen waar de medewerkers van NOC*NSF straks in Rio mee te maken krijgen? Van Rooij begint met een herformulering van de vraag. “Iedereen heeft de neiging om het meteen heel praktisch te maken, maar het belangrijkste van werken in een andere cultuur is niet begrijpen wát er anders is, maar waaróm het anders is. Je kunt wel weten wat een klompendans is of een salsa, maar daar schiet je niet zoveel mee op. Als je weet waarom mensen doen wat ze doen en waarom situaties zijn zoals ze zijn, begrijp je wat er gebeurt en kun je er beter mee omgaan. Je moet leren begrijpen dat mensen anders geprogrammeerd zijn.”

Wolk van activiteiten
Van Rooij noemt twee belangrijke verschillen in de programmering van Nederlanders en Brazilianen: “Wij doen dingen achter elkaar in een bepaalde volgorde. Tijdens een vergadering werken we alles punt voor punt af. Wij denken in een lijn en Brazilianen denken per definitie niet in een lijn. Zij denken altijd in meerdere activiteiten tegelijk en dat is ontzettend wennen voor een Nederlander.” Slot bevestigt dit naar aanleiding van zijn bezoek aan Rio:

“Ik stond ergens in de rij en toen ik aan de beurt was, ging degene die mij zou helpen toch eerst even een ander probleem oplossen. Als ik niet had geweten dat dit volkomen normaal is in Brazilië, had ik me waarschijnlijk geërgerd aan het onbeleefde gedrag. Nu kon ik het plaatsen. Zo gaat dat nu eenmaal hier.”

Niet resultaat- maar relatiegericht
Het tweede grote verschil tussen Brazilianen en Nederlanders is het feit dat Nederlanders resultaatgericht zijn. “Wij denken misschien wel eens dat de hele wereld zo werkt, maar dat is helemaal niet waar. In de meeste andere landen werken mensen relatiegericht. De relatie met zakenpartners, vrienden of familie is vele malen belangrijker dan de deal waar ze op dat moment toevallig mee bezig zijn. Het onderhouden van die relaties kost ontzettend veel tijd. We hebben de mensen van NOC*NSF dan ook geadviseerd om heel veel tijd te steken in het onderhouden van die relaties. Betrek ze bij de dingen die je aan het doen bent. Roep niet de hele tijd: ’doe eens dit of dat’, want dan krijg je op een gegeven moment te horen: ‘zoek het lekker uit.’ Maar als je een relatie hebt, krijg je dingen voor elkaar. En vergeet niet: het zijn de beste improvisatoren ter wereld.”

Schipperen tussen culturen
Slot neemt de lessen ter harte. “Wij Nederlanders willen vaak harde toezeggingen dat iets wordt gedaan en dan willen we graag ook tussentijdse rapportages, terwijl Brazilianen dingen in hun eigen tijd en op hun eigen manier realiseren zonder te vertellen wat ze al hebben gedaan tot het daadwerkelijk is gebeurd. Dat is voor ons moeilijk omdat wij ook weer voor mensen werken die we moeilijk kunnen vertellen: 'wacht maar tot het laatste moment.’ Dan moeten wij dus toch met die Brazilianen gaan praten. Maar dat kun je alleen doen op basis van een goede relatie en als je dan duidelijk kan maken dat het voor jouzelf belangrijk is om een tussentijds rapport te hebben omdat je anders een probleem hebt, zal een Braziliaan wellicht sneller geneigd zijn jou die informatie te geven omdat hij jou daarmee kan helpen.”

Do’s en don’ts
Hoewel Van Rooij bij de workshop de nadruk legt op begrip van situaties en andere culturen, heeft hij ook nog wel een paar praktische tips in huis. “Vergelijk Brazilië nooit met Argentinië, daar houden ze niet van. Vergelijk het met Nederland-Duitsland, daar moet je je niet aan wagen als buitenlander. Een ander simpel voorbeeld: wij maken een ok-gebaar met een duim omhoog, of ook wel door een rondje te maken met duim en wijsvingers en de andere drie vingers omhoog. Dat laatste gebaar moet je in Brazilië niet maken, dat is vergelijkbaar met een middelvinger bij ons.”

Voor meer informatie: www.reginacoeli.nl