Structurele geldproblemen voor de basketbalmannen

door: Marc Hoeben | 11 september 2014

Een historische prestatie. De Nederlandse basketbalmannen kwalificeerden zich onlangs voor het eerst in 25 jaar voor het Europees kampioenschap. Maar Oranje dreigt zich nu terug te trekken voor het evenement van volgend jaar, omdat er geen budget is om de kosten van de EK-deelname te dekken. Wat is hier aan de hand?

Pijn in de buik krijgt Bob van Oosterhout er van. De sportmarketeer van het bureau Triple Double was midden jaren negentig manager van basketbalclub Den Bosch. Hij volgt de sport nog steeds op de voet en ziet het beeld van de laatste jaren helder voor de geest. De spelers van Oranje speelden in de EK-kwalificatiereeks voor nop en lieten zich voor de wedstrijden op zo goedkoop mogelijke wijze van hot naar her sturen. Met weinig fantasie zie je zo voor je hoe de overwegend lange mannen zich in het vliegtuig in de economy class moesten opvouwen.

“Ha, ik kan me voorstellen dat het op die manier zelfs wat heeft losgemaakt bij die jongens,” denkt Van Oosterhout. “Ze zullen er nog even extra de schouders onder hebben gezet.” Van Oosterhout heeft ‘diep respect’ voor de onbezoldigde bondscoach Toon van Helfteren en zijn technische staf. Veel minder is hij te spreken over de bijna vicieuze cirkel waarin het Nederlandse basketbal ronddraait.

“Je moet dit in een breder perspectief zien. De bottomline is: in twintig jaar is er niks veranderd. Maar dan ook werkelijk niks. Je hebt in het basketbal te maken met twee organisaties: basketbalbond NBB en de Federatie Eredivisie Baksetballclubs (FEB). De bond heeft een historie van financiële en organisatorische ellende, bij de FEB zitten nog steeds dezelfde mensen. Ondertussen is het topbasketbal uit verschillende grote studentensteden verdwenen. Dat is allemaal terug te voeren op drie dingen: een gebrek aan een plan, een gebrek aan beleid en een gebrek aan goede mensen.”

Vlaggenschip
Collega-sportmarketeer Patrick Wouters van den Oudenweijer - directeur van House of Sports - voelt de pijn met Van Oosterhout mee. “Ik ben zelf ook basketballer. Kijk, het is allemaal begonnen toen de bond besloot een paar jaar geleden het mannenteam op te heffen. Ik dacht: dat kan toch niet waar zijn. Zo’n team hoort het vlaggenschip te zijn, waar jonge talenten van dromen. Het is bewonderenswaardig dat de mannen de handschoen evengoed hebben opgepakt.”

Van Oosterhout heeft basketbal zien afglijden in financieel opzicht. “Alleen Groningen en Den Bosch zijn prima clubs gebleven, de rest is hooguit semiprofessioneel. Bestuursleden zijn het hele jaar bezig om van min drie naar nul te komen en de begroting dicht te fietsen. Dan zijn ze al happy. Maar het is natuurlijk mooier als je naar plus drie kunt werken. Daarvoor heb je een ambitieus plan nodig en de goede mensen om het uit te voeren. Maar op dit moment is er sprake van kwalitatieve armoede en mist de sport de aansluiting bij het bedrijfsleven. Je kunt je afvragen waar de A-merken als sponsors zijn gebleven. Voorheen had je Ricoh, had je Libertel. Geen groot bedrijf kiest meer voor basketbal.”

Dat ligt dan niet aan de aard van de sport zelf, weet Wouters van den Oudenweijer. “Echt, deze sport heeft in Nederland wel potentie. Het is belangrijk om niet alleen naar het Nederlands team te kijken, maar in een plan voor bijvoorbeeld tien jaar ook aan de jeugd te werken. Zo’n visie op de lange termijn ontbreekt in Nederland en dat is zonde. Ik merk het aan mijn eigen cluppie in Amstelveen. Dat is de snelst groeiende club in de omgeving. Het staat of valt met mensen die er energie in willen steken.”

De NBB zegt geen geld te hebben voor de EK-campagne van Oranje van volgend jaar. “Ik vind het moeilijk om wat dat betreft in de keuken te kijken,” zegt Wouters van den Oudenweijer. “Maar ik begreep wel dat het team anderhalve tot twee ton nodig heeft voor een fatsoenlijke campagne. Dat is nog steeds geen vetpot. Maar ik ben geneigd te zeggen dat het ook wel te doen moet zijn.”

Druk is opgevoerd
De spelers hebben met het dreigement van terugtrekking de druk opgevoerd. Van Oosterhout snapt het wel, maar gelooft nooit dat de woorden in daden worden omgezet. “Natuurlijk niet. Spelers willen altijd meedoen. De bond heeft met Frank Berteling nu een goede directeur met een enorm basketbalhart. Hij kent deze wereld, zeker internationaal, en kan groter denken. Ik heb er vertrouwen in dat hij voor het geld gaat zorgen. Maar het gaat niet alleen om hem. Er moet op meer fronten kwalitatief een slag worden gemaakt.”

De bond hoeft dus het dreigement van de spelers niet heel serieus te nemen. Het kan echter tot een patstelling leiden, zoals de stellingen in het basketbal toch al lijken betrokken. Het roept de vraag op of een frisse kijk van buitenaf - door bijvoorbeeld het aanstellen van een crisismanager van sportkoepel NOC*NSF - de zaak in beweging kan brengen. Wouters van den Oudenweijer:

“Het draait toch in de eerste plaats om mensen met een hart voor basketbal. Ik geloof echt dat die mensen er zijn. Voor het basketbal is het nu cruciaal dat er geen ruzie wordt gemaakt. De sport moet niet een speelbal worden van discussies over beleid of bestuurlijke zaken. Je hebt door die EK-kwalificatie het momentum, dan moet je er ook gebruik van maken. In de aanloop naar het EK - nog veel meer dan tijdens het evenement zelf - kun je de nationale ploeg als promotietool zien. Je kunt in het land trainen en spelen, clinics geven, noem maar op. Daarnaast moet je voor de langere termijn goede mensen gaan zoeken. Pak een lijst met oud-internationals of voormalige spelers uit de eredivisie en kijk waar ze werkzaam zijn. Onder hen zijn er genoeg met een goede job in het bedrijfsleven, samen kun je tot volwassen inzichten komen.”

Tot meedenken bereid
Zowel Van Oosterhout als Wouters van den Oudenweijer spelen nu geen rol van betekenis in het Nederlandse basketbal. “Dit is geen eenvoudig klusje, hoor,” geeft de laatste aan. “Maar ik ben wel bereid om mee te denken, als er de ruimte is om een goede groep bij elkaar te krijgen.” En Van Oosterhout: “Wat ik heel gek vind: ze hebben mij nooit benaderd. Kijk, ik heb het druk zat, ik zit niet te wachten op zo’n ondankbare klus. Maar ik blijf me hierover wel verwonderen. Ik heb contacten bij zo’n tachtig bedrijven en heb nog steeds een hart voor basketbal. Bij een goed plan met de goede mensen zou ik er vertrouwen in hebben.”

Basketbal is in Nederland een kleine sport, weten de twee. Maar het is ook een sport met historie en vol bekende namen. Wouters van den Oudenweijer ziet wel een rol weggelegd voor figuren als voormalige NBA-spelers Francesco Elson en Rik Smits. “Je hebt ambassadeurs nodig. Dat geldt ook voor mensen als Ton Boot en Mart Smeets. Het is belangrijk om ze achter plannen voor de lange termijn te krijgen. En als dat lukt, ben ik er van overtuigd dat je de problemen kunt oplossen.” Van Oosterhout schat de ’commerciële waarde’ van de sport in op een bedrag ‘tussen de vier en zes ton.’ “En dan schat ik het nog redelijk defensief in.”

Kanonnenvoer
Dat bedrag zal er volgend jaar nog niet zijn. De sportmarketeers zullen nieuwsgierig zijn naar het EK van Oranje. Maar, waarschuwt Wouters van den Oudenweijer: “Landen als Frankrijk en Spanje hebben vier of vijf NBA-spelers in de ploeg. Het gaat heel pittig worden.” Van Oosterhout: “Het is al fantastisch dat ze meedoen. Ik ben gelukkig als ze niet als kanonnenvoer dienen. Want het EK halen is één ding. Maar meedoen met de Europese top totaal iets anders.”

Eerder gepubliceerd op Sport Knowhow XL: ‘Vernieuwing nodig in Nederlandse basketbalwereld’ (29 november 2012)