Sportpsychologisch spreekuur in het Olympisch Stadion

“Wij zijn heel vaak de ‘last resort’ en dat wil ik veranderen”, vertelt sportpsychologe Vana Hutter. Er zitten veel psychologische componenten aan sportbeoefening, maar sporters en coaches denken daar vaak pas aan als zij alle andere mogelijke oplossingen voor een probleem al hebben geprobeerd. Hutter startte begin oktober het eerste sportpsychologisch inloopspreekuur in Nederland. Op donderdagmiddag tussen drie en vier kunnen sporters, coaches en begeleiders van alle niveaus bij haar terecht in het Olympisch Stadion, loge 14. Op die manier kunnen zij op een laagdrempelige manier nagaan wat sportpsychologie voor hen kan betekenen.

Het sportpsychologisch spreekuur is een initiatief van EXPOSZ en TEAM Amsterdam, een samenwerkingsverband van de gemeente Amsterdam, Stichting Topsport Amsterdam en de Vrije Universiteit. TEAM Amsterdam houdt kantoor in het Olympisch Stadion met uitzicht op de atletiekbaan en het veld. Hutter heeft er een eigen spreekkamer en daar kwamen in de afgelopen weken een sporter en een coach op het spreekuur. “Zij kwamen met specifieke problemen en met de vraag of die te behandelen waren met sportpsychologie. Dat was het geval en dan kan ik die mensen doorverwijzen”, aldus Hutter. “Met het spreekuur wil ik vooral de drempel verlagen, laten zien dat sportpsychologen geen enge mensen zijn en dat je zelf ook niet gek hoeft te zijn om er gebruik van te maken.”

Uiteenlopende vragen
De vragen waarmee sporters komen, kunnen heel divers zijn. “Iedereen die een vraag heeft, is welkom. Je kunt denken aan topsporters met gespecialiseerde vragen, maar ook aan clubtrainers of combinatiefunctionarissen die iets willen weten. Mensen kunnen ook heel algemene vragen stellen, bijvoorbeeld welke boeken zij zouden kunnen lezen over een bepaald aspect in de sportpsychologie”, vertelt Hutter. “Ik heb te maken gehad met een sporter die een bepaalde vaste beweging in haar sport perfect onder de knie had, tot het moment dat er druk op kwam te staan, dan blokkeerde ze en lukte het haar niet meer haar taak goed uit te voeren. Over dergelijke problemen is heel veel bekend in de sportpsychologie en het is prima te behandelen.”

Op zoek naar de echte oorzaak
Hutter krijgt vaak vragen van journalisten. Tijdens het EK-baanwielrennen in Apeldoorn twee weken geleden vielen de prestaties van de Nederlandse ploeg tegen. “Zoiets kan te maken hebben met een thuisvoordeel dat verandert in een thuisnadeel, maar als ik zo’n vraag van een journalist krijg en niet van de sporter zelf, is het toch een beetje koffiedik kijken”, vertelt zij. “Als een sporter mij zelf een vraag stelt, ligt het probleem vaak al in zijn verhaal besloten. De zoektocht naar de echte oorzaak, daar gaat het om. Sporters kunnen een fysiek probleem wijten aan de psyche of andersom. Doordat ik verstand heb van sportpsychologische zaken, kan ik gericht bevragen in welke hoek het probleem zou kunnen liggen. Of nagaan zo’n sporter überhaupt wel iets aan een sportpsycholoog heeft. Ik heb ook wel eens een sporter meegemaakt die bij mij kwam met een motivatieprobleem. De achterliggende oorzaak bleek uiteindelijk fysieke overtraindheid te zijn.”

Zwart gat
Een sporter of coach hoeft geen concreet psychisch probleem te hebben om zich tot een sportpsycholoog te wenden. “Ik heb ook wel eens de vraag van een coach gekregen hoe hij de blessureperiode van een sporter goed kon benutten. Een geblesseerde sporter heeft vaak niet de mogelijkheid om fysiek te trainen, maar op het mentale vlak kan hij wel doortrainen. Dat is iets waar de sportpsychologie bij kan helpen”, aldus Hutter. Een ander voorbeeld is het beruchte ‘zwarte gat’, waar topsporters in kunnen belanden als zij hun actieve carrière beëindigen. “Eigenlijk moet je denken aan alle grote veranderingen die een sporter in zijn carrière kan doormaken. Bijvoorbeeld de keus om met een studie te stoppen en zich volledig op de sport te richten. Over dat soort processen is in de sportpsychologie veel bekend en voor iemand die zo’n transitie doormaakt, is het goed om te weten wat hij kan verwachten, wat er normaal gesproken met mensen gebeurt in zo’n proces.”

Geen intakegesprek
Hutter gebruikt het inloopspreekuur om sportpsychologie onder de aandacht te brengen, maar ook om zelf te leren van de praktijkverhalen. Naast het inloopspreekuur, is zij druk met de coördinatie van de praktijkopleiding voor sportpsychologen aan de VU en onlangs is zij begonnen aan een onderzoek naar de effecten van sportpsychologie. Het inloopspreekuur is dan ook niet de bedoeld als intakegesprek voor begeleiding, maar als de vraag daar aanleiding toe geeft, kan Hutter mensen altijd aan informatie helpen voor een begeleidingstraject. Het spreekuur is er om mensen op weg te helpen in hun zoektocht naar informatie over het onderwerp.