Sportpsychologisch spreekuur in het Olympisch Stadion

“Je hoeft niet per se een mentaal wrak te zijn om de hulp in te roepen van een sportpsycholoog”, aldus Vana Hutter. Als sportpsychologe zag zij haar vakgebied de afgelopen tien jaar volwassen worden. “Sportpsychologie is uit de taboesfeer getrokken. Steeds meer mensen onderkennen het belang van mentale begeleiding op weg naar prestaties.” Vanaf september houdt Hutter op donderdagmiddag een sportpsychologisch spreekuur in het Olympisch Stadion. Mensen uit de topsport en de breedtesport kunnen bij haar terecht met vragen.

Het sportpsychologisch spreekuur is een initiatief van TEAM Amsterdam, een samenwerkingsverband van de gemeente Amsterdam, Stichting Topsport Amsterdam en de Vrije Universiteit. TEAM Amsterdam houdt kantoor in het Olympisch Stadion met uitzicht op de atletiekbaan en het veld. Hutter heeft er een eigen spreekkamer. Terwijl de jeugd van atletiekvereniging Phanos zich op de historische grond bekwaamt in het hoogspringen, vertelt zij over het spreekuur. “Als ik mensen uit de sportwereld spreek en ik vertel dat ik sportpsycholoog ben, merk ik altijd dat er interesse is in het onderwerp. Het spreekuur is bedoeld om in de behoefte aan informatie over de mentale aspecten van presteren te voorzien en zelf vinden wij het belangrijk om te weten wat er leeft in de sportwereld. Dan is het goed om met je voeten in de klei te staan. Bovendien past het spreekuur goed bij de maatschappelijke functie die de VU wil vervullen. Op deze manier dient wetenschappelijke kennis een concreet doel.”

Iedereen is welkom
Als het gaat om bewegingswetenschappen heeft de VU een speciaal expertisecentrum dat invulling geeft aan die maatschappelijke functie: EXPOSZ, een derde geldstroominstituut dat mensen opleidt in sport en zorg. Vanuit haar werk voor EXPOSZ komt Hutter veel in aanraking met de praktijk. “We verzorgen opleidingen voor mensen uit de sport en uit de zorg, we leiden sportpsychologen op en we verzorgen intervisiebijeenkomsten voor coaches.” Het sportpsychologisch spreekuur is een nieuwe loot aan de stam en Hutter weet nog niet direct wat zij ervan moet verwachten. “Iedereen die een vraag heeft, is welkom. Je kunt denken aan topsporters met gespecialiseerde vragen, maar ook aan clubtrainers of combinatiefunctionarissen die iets willen weten. Mensen kunnen ook heel algemene vragen stellen, bijvoorbeeld welke boeken zij zouden kunnen lezen over een bepaald aspect in de sportpsychologie.”

Rolmodellen
Hutter is zelf al ruim tien jaar werkzaam in de sportpsychologie en zij heeft haar vakgebied zien groeien. “Het klassieke beeld van tien jaar geleden dat er iets mis met je is als je naar een sportpsycholoog gaat, is veranderd. De meeste mensen zijn er tegenwoordig van overtuigd dat het mentale aspect gewoon een onderdeel uitmaakt van het presteren. Dat hebben we voor een deel te danken aan rolmodellen als de waterpolodames en de hockeydames. Het Olympische succes van die ploegen is vaak gekoppeld aan het feit dat zij werkten met een sportpsycholoog. Bovendien waren die sporters geen tere poppetjes of mentale wrakken. Zij waren juist sterke, mentaal harde topsporters.” Ondanks de grotere acceptatie van de sportpsychologie is er volgens Hutter nog een wereld te winnen. “Onbekend maakt onbemind. Eén van de redenen om het sportpsychologisch spreekuur te starten is om het onder de aandacht te brengen.” Mentale begeleiding is in de ene sport verder ontwikkeld dan in de andere. “Ik denk dat de traditionele en conservatieve sporten zoals voetbal en wielrennen het minst ver zijn, hoewel er in het voetbal veel onderzoek is gedaan, dus er is wel veel evidence-based informatie. Een sport als golf is heel ver. Dat is natuurlijk een superpsychologisch spelletje, bovendien is er veel geld beschikbaar.”

Welke sporten meer of minder baat hebben bij mentale begeleiding, kan Hutter niet zeggen. “Iedere sport is anders, maar het mentale aspect speelt altijd een rol. In teamsporten heb je te maken met een gezamenlijke prestatie. Dan liggen conflicten op de loer en dat werkt door in wedstrijden, maar ook in trainingen. In individuele sporten heb je bijvoorbeeld te maken met stress, faalangst, maar ook met motivatieproblemen. Je moet altijd goed kijken wat er in een specifieke sport wordt gevraagd om tot een optimale prestatie te komen en welke schakels daarin verbeterd kunnen worden.” Mentale begeleiding is niet alleen weggelegd voor de topsport. “Je ziet dat er in de subtop veel vraag naar is. In de subtop grijpen mensen alles aan om dat laatste stapje te maken, mentale begeleiding is een van die aspecten. In de breedtesport hebben we het vaak over exercise-psychologie. Hoe blijven mensen gemotiveerd om te bewegen? Hoe houden ze plezier in hun sport? Hoe zorg je ervoor dat mensen zich competent voelen? Ook met dat soort vragen kunnen de mensen op het spreekuur terecht.”

Mond-tot-mondreclame
Met het sportpsychologisch spreekuur wil Hutter mensen op weg helpen in hun zoektocht naar informatie. Het is niet de bedoeld als intakegesprek voor begeleiding, maar als de vraag daar aanleiding toe geeft, kan Hutter mensen altijd aan informatie helpen voor een begeleidingstraject. Het spreekuur is op donderdagmiddag vanaf twee uur en het start met een proefperiode van drie maanden. Wat wil Hutter in die periode bereiken? “Ik hoop dat er over drie maanden mensen het spreekuur binnenstappen, omdat ze van anderen hebben gehoord dat die er wat aan hebben gehad.”