Sportiviteit en respect voorwaarde bij subsidie voetbalclubs

“Als Ajax meedoet, geeft dat altijd extra aandacht”, aldus Ed Degenkamp van de gemeente Amsterdam. De landskampioen sloot zich op 22 april jl. aan bij het ‘Convenant Samen werken aan Sportiviteit en Respect’ dat in november 2011 door de gemeente Amsterdam, de KNVB en destijds 45 van de 65 Amsterdamse amateurclubs werd ondertekend. Inmiddels hebben 57 clubs hun handtekening gezet. In november werd de ondertekening van het convenant overschaduwd door een geweldsincident bij Sporting Noord. Een half jaar later kijkt Sport Knowhow XL met Ed Degenkamp van de gemeente Amsterdam en Marc Nipius van de KNVB hoe het ervoor staat. Zowel de KNVB als de gemeente laten weten dat meewerken aan het convenant een voorwaarde is voor verenigingsondersteuning en subsidie.

Het Amsterdamse convenant is niet het enige in Nederland. Alleen al in district West I van de KNVB zijn er soortgelijke convenanten gesloten in Alkmaar, Almere, Amersfoort, Hoorn en Utrecht. Deze convenanten sluiten aan bij het overheidsprogramma ‘Naar een veiliger sportklimaat’ dat als doel heeft dat iedereen met plezier kan sporten zonder last te hebben van intimidatie of geweld. “Minister Schippers vraagt ook aandacht voor dit onderwerp en dat is hartstikke belangrijk”, aldus Degenkamp. Als concreet uitvloeisel van het convenant hield de KNVB basisbijeenkomsten met de clubs. Nipius: “We willen vooral van de verenigingen horen waar zij behoefte aan hebben en er kwamen eigenlijk twee zaken naar voren. Ten eerste moet de verenigingscheidsrechter beter worden opgeleid. In september gaan we daarom op ieder sportpark in Amsterdam bijeenkomsten organiseren om de verengingscheidsrechters meer bagage mee te geven. Dat doen we met behulp van beeldmateriaal uit Zeist en we willen ook rolmodellen inzetten zoals scheidsrechters uit het betaalde voetbal. Daarover is al gesproken met onder anderen Kevin Blom. Het tweede waar verenigingen behoefte aan hebben is communicatie. Zij hebben ondersteuning nodig bij het uitdragen van de boodschap. Dan kun je denken aan posters in de kantine, kaarten met uitleg aan jeugdleden. Op dat gebied willen we de clubs steunen met allerlei ideeën.”

Meldsysteem
Naast de bijeenkomsten is er in het convenant afgesproken dat clubs onregelmatigheden die buiten het wedstrijdformulier vallen aan elkaar melden. Daarbij moeten we denken aan een slechte ontvangst, niet transparant omgaan met spelerspassen, stampij in de bestuurskamer, enzovoorts. Nipius: “We hebben een systeem gemaakt waarbij verenigingen dit soort zaken bij elkaar melden met een cc aan de KNVB. In eerste instantie blijft de bond aan de zijlijn. Pas als er geen actie wordt ondernomen komt het bij de monitorcommissie van de KNVB terecht. Die commissie heeft vervolgens allerlei middelen om in te grijpen. Dat kan zijn door te straffen, maar het kan ook in de preventieve sfeer door een gesprek aan te gaan met het bestuur en afspraken te maken, bijvoorbeeld over het opleiden van kader.” De monitorcommissie staat overigens los van het convenant. Het is een commissie van de KNVB voor het hele district die bijhoudt hoeveel tuchtzaken er zijn geweest.

Vier meldingen
“Er zijn de afgelopen maanden in totaal vier meldingen geweest zoals we het in het kader van het convenant hadden afgesproken. Het betrof drie incidenten rondom jeugdwedstrijden. In één geval ging het om het niet doorgeven van een afgelaste wedstrijd, in een ander geval om een opstootje in de kleedkamer na een jeugdwedstrijd en tot slot was er een leider van een D-elftal die ontzettend stond te schreeuwen. In alle drie de gevallen hebben de verenigingen het tot onderlinge tevredenheid besproken en hebben de verenigingen intern maatregelen genomen. Bij één melding was er sprake van een seniorenwedstrijd die volledig uit de hand was gelopen. Dat komt ook voor de tuchtcommissie, maar daarnaast is het prettig dat de verenigingen dankzij het meldingssysteem met elkaar communiceren om ervoor te zorgen dat het niet meer kan gebeuren.” Vier meldingen is niet veel. Gebeurt er zo weinig, of worden niet alle incidenten gemeld? “Ik denk het laatste”, aldus Nipius. “Ik benadruk op de bijeenkomsten het belang van de meldingen en verenigingen zeggen dan ook altijd dat ze het zullen doen, maar uiteindelijk gebeurt het slechts sporadisch. Waar dat aan ligt? Het kan zijn dat we nog in de beginfase zitten en dat clubs nog moeten wennen. Wellicht moeten we ook meer met de laag onder het bestuur van de vereniging communiceren, zodat het meldsysteem binnen meer geledingen van de club bekend is.”

Drukmiddelen
Hoewel sinds november meer clubs zich bij het convenant hebben aangesloten, hebben nog altijd niet alle clubs hun handtekening gezet, waarom? “Ik denk dat het gemakzucht is”, zegt Nipius. “Er is eigenlijk maar één club geweest die heeft laten weten er niet achter te staan.” Dat was Sporting Noord, die in een eerder artikel op Sport Knowhow XL liet weten dat ze het een wassen neus vonden. “Voor de rest hebben de verenigingen die niet hebben getekend simpelweg niet gereageerd. Dat vinden we jammer en we hebben aan die verenigingen ook aangegeven dat er consequenties aan zijn verbonden. Verenigingen die hun handtekening niet hebben gezet, krijgen geen verenigingsondersteuning van de KNVB.”

Ook de gemeente gebruikt verenigingsondersteuning en subsidiegeld als drukmiddel. Degenkamp: “Als wij een subsidieaanvraag krijgen van een voetbalvereniging vertellen wij er zeker bij dat bij eventuele toekenning zeker meeweegt of ze het convenant hebben ondertekend. Het is geen harde voorwaarde want het staat (nog) nergens zwart op wit maar de wethouder (Eric van der Burg, red.) heeft wel gezegd dat hij het op deze manier wil doen. Dat kan ertoe leiden dat de wethouder een club ter verantwoording roept en samen met het stadsdeel kijkt welke stappen er moeten worden genomen. Het stadsdeel is in Amsterdam altijd de eigenaar van de velden en derhalve het orgaan dat over de accommodatiekosten gaat.” De wethouder heeft het afgelopen jaar één club op het matje geroepen, of zoals Degenkamp het uitdrukt: “Ze hebben gesproken over het toekomstperspectief van de club.” Niet geheel toevallig was dat Sporting Noord naar aanleiding van het geweldsincident vorig jaar. Concrete maatregelen zijn er vooralsnog niet genomen. Gezien de leegloop bij de club is het echter nog maar zeer de vraag of Sporting Noord volgend seizoen nog bestaat.

Onderzoek naar de effecten
Of het convenant effect sorteert, durft Nipius in dit stadium nog niet te zeggen. “We weten het nog niet. Vanaf volgend seizoen willen we het gaan meten. Het liefst willen we een WO-student inzetten om hier onderzoek naar te doen, zodat we over twee jaar echt kunnen zeggen of het ons ook iets heeft opgeleverd. We moeten daarbij wel goed nadenken wat we precies willen meten. De focus ligt vaak op de excessen, maar het is ook interessant wat je bereikt met preventie.”