Sporten écht voor iedereen? Impactgerichte clubondersteuning in Amsterdam

Na haar loopbaan als topsporter heeft Loukili zich op allerlei manieren beziggehouden met inclusieve sport. Zij begint met de definitie: "In een inclusieve sport- en leefomgeving worden verschillen tussen mensen gezien en begrepen zonder individuen te reduceren tot een sociale categorie, en kunnen verschillende groepen mensen gelijkwaardig deelnemen aan sport…" Loukili onderbreekt zichzelf: "Daarmee ben je de helft van de mensen al kwijt. Plat gezegd komt het hierop neer: iedereen mag er zijn en iedereen kan deelnemen zoals diegene dat zelf wil. Dat is belangrijk om mee te beginnen."

Vanuit haar eigen achtergrond maakt Loukili dat meteen concreet: "Ik ben opgegroeid in Houten en daar was het heel traditioneel: meisjes konden korfballen, volleyballen of hockeyen. We waren niet welkom op de voetbalclub, maar wel bij het kickboksen dus daar ging ik heen met mijn zusje en later ook mijn andere zusje. Er waren alleen mannen, maar onze trainer, Peter Jellema, was heel inclusief, zonder dat woord te gebruiken. Hij zorgde ervoor dat iedereen mee kon doen, degene die contributie konden betalen of niet, iedereen was welkom. Hij zorgde dat iedereen gezien werd. Hij had bijvoorbeeld een dochter die hij inzette wanneer een meisje bijvoorbeeld ongesteld werd. Zij begeleidde die meisjes. Dat gebeurde daar twintig jaar geleden al." 

Tijdens haar opleiding sportkunde kwam Loukili in de praktijk een minder inclusieve sportomgeving tegen. Zij nam het initiatief om op de playgrounds in de Utrechtse wijk  Kanaleneiland meidenaanbod op te zetten. Daar deden meisjes destijds niet of nauwelijks aan sport. "Binnen de kortste keren waren er 50 meisjes aan het sporten, omdat ze iemand zagen in wie ze zich konden herkennen", vertelt ze. Dat laatste merkte zij ook in Amsterdam Osdorp: "Het is niet dat die meisjes niet willen sporten, maar het is er gewoon niet voor iedereen."

Jorrit Smit en zijn broer Gersom ontwikkelden een aanpak om meer maatschappelijke impact te maken met sport. Daarmee mikken zij er ook op sport voor iedereen toegankelijk te maken. Als adviseur van NMC Bright brengt Jorrit dit samen met Shanna Kulik en Marianne Verkade sinds een paar maanden in de praktijk in Amsterdam. Smit noemt het impactgestuurde clubondersteuning: "We starten bij deze aanpak altijd vanuit een specifieke doelgroep, die wordt bepaald vanuit maatschappelijke opgaves. Hierdoor ontstaat gemeenschappelijkheid tussen verschillende domeinen. Vanuit een bepaalde doelgroep kan je er integraal naar kijken en zo verschillende mensen betrekken."

Volgens Smit is de impactgestuurde aanpak een aanvulling op de al bestaande vraaggestuurde en aanbodgestuurde clubondersteuning: "Het is intensiever en meer betrokken. De impactgestuurde aanpak werkt met drie impactboosters. De benadering gaat van reactief naar pro-actief, het aanbod moet veranderen van behouden naar vernieuwen en de ondersteuning moet van coachen naar co-creatie. Het uiteindelijke doel is om de beweging te maken van inactieve bewoners naar actieve leden."

De aanpak gaat uit van acht pijlers. Smit: "Om blijvende impact te maken is het belangrijk om in alle pijlers te investeren. Per project verschilt welke pijler de meeste aandacht nodig heeft. Hoe meer pijlers 'op groen', hoe groter de kans op blijvende impact."

Shanna Kulik brengt de aanpak sinds twee maanden in praktijk in Amsterdam en zij geeft
voorbeelden: "Het is vooral een heel praktische aanpak met intensieve, hands-on ondersteuning. We ondersteunen bijvoorbeeld een atletiekvereniging die al sportaanbod heeft voor senioren maar waar nog niet veel deelnemers zijn. Samen hebben we als eerste stap een flyer gemaakt, waarmee we nu met lokale partners gericht kunnen gaan aanhaken.”

Dergelijke ondersteuning is niet radicaal anders dan al bestaande clubondersteuning, maar Marianne Verkade, programmacoördinator vitale clubs in Amsterdam, ziet wel verschil: "Het voortraject is anders. In dit geval is de club niet naar ons toegekomen, maar wij zijn naar de club gegaan want we hadden in die wijk een enorme opgave als het ging om senioren, dus wij zijn op zoek gegaan naar coalitiepartners, in dit geval dus clubs. Die clubs stonden daar over het algemeen positief tegenover. Verschil met reguliere clubondersteuning is dat vitale clubs ons meestal wel weten te vinden, maar zwakkere clubs niet. Als wij vanuit onze data weten dat een club in een wijk relevant is, banaderen wij de club. We gaan op zoek naar potentie. Wij wisten bijvoorbeeld dat er in een bepaalde wijk behoefte was aan dans, terwijl er eigenlijk geen aanbod was. Dan gaan wij dus op zoek."