Overwint de sportwereld de gevolgen van de kredietcrisis? (DEEL 2)

Evert-Jan Hulshof, directeur van de KNLTB
“Het lijkt onontkoombaar dat ook de sportwereld de gevolgen zal ondervinden van de kredietcrisis en de daarop volgende economische recessie. Over hoe zwaar we getroffen worden, lopen de meningen van de ‘deskundigen’ uiteen. Het is dan ook een complex onderwerp, waarover de meningen nog dagelijks worden bijgesteld. Ik wil de mogelijke impact van de kredietcrisis op de sportwereld concretiseren door nader in te gaan op de inkomstenkant van de tennisbond. Onze inkomsten bestaan hoofdzakelijk uit ledengelden (contributies en retributies), sponsorgelden en subsidies.
 
1. Ledengelden (contributies en retributies)
Circa zestig procent van onze inkomsten komt van onze 1.750 verenigingen en 700.000 leden/tennissers. De dienstverlening van de KNLTB is erop gericht om het leuker en gemakkelijker te maken om te tennissen, zowel voor de individuele leden (de afnemers) als voor onze verenigingen als aanbieders van tennis. Belangrijk uitgangspunt voor ons is het creëren van optimale betrokkenheid bij, en ook binding in, de tennissport. In onzekere tijden biedt het sociaal actief samen zijn kansen voor de sport. Bij een tennisvereniging kun je op laagdrempelige wijze 365 dagen per jaar sporten, op momenten die je zelf kiest. Dit zullen wij nadrukkelijk voor het voetlicht brengen. De kosten van het verenigingslid-maatschap zijn in vergelijking met andere vormen van vrijetijdsbesteding relatief laag. Dit biedt kansen.
 
Eén van de grootste zorgen van tennisverenigingen is het tekort aan vrijwilligers, met name voor het uitvoeren van bestuurs- en commissietaken. 65% van onze verenigingen geeft aan zich hierover zorgen te maken. Er liggen nu kansen voor verenigingen en de KNLTB om hierop in te spelen.

Een ander zorgpunt blijft natuurlijk de onzekerheid of mensen hun geld willen uitgeven aan het verenigingslidmaatschap of dat zij andere consumptiekeuzes gaan maken.
 
2. Commercieel / sponsorgelden
Circa tien procent van onze inkomsten komt voort uit sponsoring. Op dit gebied hebben we de afgelopen jaren terughoudend geopereerd. Er werd alleen tot langdurig partnerschap overgegaan indien een bedrijf van voldoende betekenis was voor de tennissport, en omgekeerd. De verschuiving van ‘traditionele’ reclame en marketingbudgetten richting sportsponsoring biedt kansen. Het betekent dat een bedrijf zich op relatief ‘goedkope wijze’ met en via een sport kan onderscheiden. In de evenementenmarkt zien we dat niet zozeer het behoud, maar wel de werving van nieuwe sponsoren lastiger is geworden. Dat is zeker een zorg.
 
3. Subsidies
Circa vijf procent van onze inkomsten komt uit subsidies. Kortom: het is belangrijk dat de overheid vanuit een meerjarenperspectief de (sport)bonden steunt/blijft steunen, zowel in geld als in randvoorwaardelijke zaken als wet- en regelgeving. Juist in deze tijden is een betrouwbare overheid als partner die ver vooruit kijkt en anticyclisch denkt voor de sport van groot belang.
 
Tenslotte
Iedere (sport)organisatie heeft een eigen verantwoordelijkheid in het voeren van een goed financieel beleid. De veranderde situatie verplicht tot het inschatten van gewijzigde kansen en risico's en aldus op basis van een risico-inventarisatie inschatten van de gewenste omvang van het eigen vermogen (weerstandsvermogen). Dit is noodzakelijk om vanuit eigen kracht te kunnen blijven opereren en voldoende in te kunnen spelen op veranderende omstandigheden. ” 

Arie Kauffman, directeur Judo Bond Nederland
“De Judo Bond Nederland heeft zijn meerjarenbeleid - inclusief begroting 2009–2012 - in de loop van 2008 voorbereid en in het najaar vastgesteld. De kredietcrisis was in zicht, maar de ernst ervan, laat staan een visie op mogelijke gevolgen voor onze sport, was toen nog geen onderwerp met duidelijke invloed op te maken keuzes.

Contributie-inkomsten, ruim 55% van het totaal, zijn de basis van het financiële beleid van de JBN. De tweede belangrijke bron wordt gevormd door subsidies van Lotto, VWS en lokale overheden. Sponsoring, tv-inkomsten en andere derde geldstromen vormen samen minder dan tien procent van het totaal. Het vermogen is belegd in het eigen, nagenoeg hypotheekvrije, nationaal trainingscentrum inclusief bondsbureau.

Per 1 januari jl. is de contributiestructuur van de JBN gewijzigd. Gelijktijdig is er een eenmalige substantiële verhoging doorgevoerd. Daarbij is nadrukkelijk de verwachting uitgesproken dat aanpassing van bondscontributie zich de komende jaren tot maximaal de inflatiecorrectie, die naar verwachting laag zal zijn, kan beperken. Deze beleidskeuze werd niet direct gemaakt vanuit een visie op de gevolgen van de kredietcrisis, maar vanuit een visie op een stabielere binding met de leden. Overigens wordt er geen rekening mee gehouden dat de crisis aanmerkelijke invloed heeft op het lidmaatschap van onze verenigingen en sportscholen.

Een krimp van (lokale) overheidsubsidies voor de sport wordt niet verwacht. Juist in een tijd als deze mag de aandacht van de overheid voor de volksgezondheid en de rol die de actieve en passieve (sportieve) recreatie daarin spelen, niet verslappen. Bovendien heeft ook de overheid zich nadrukkelijk gecommitteerd aan ‘Nederland Sportland’ en de plannen voor 2028. Investeren in sportaccommodaties, waar de bouw grote klappen krijgt te verwerken, doet het mes aan twee kanten snijden.

Of de kansspelen te lijden zullen hebben onder de gevolgen van de crisis, is niet te voorspellen. Maar het op peil blijven van de Lotto-bijdrage aan de sport is essentieel, gezien de substantiële bijdrage van deze geldschieter aan de sport. De georganiseerde sport moet daarbij nog meer zijn verantwoording nemen door zich hiervoor extra in te zetten. De JBN is daartoe bereid.

Judo is nog altijd geen sport waarvan de sponsoring zich laat vergelijken met die van sporten die gelijkwaardig presteren op Olympisch en wereldniveau. Er wordt hard aan gewerkt om dat te verbeteren. Er is, ook in deze onzekere tijd, veel vertrouwen in de loyaliteit van het bescheiden aantal huidige partners, maar ook in de potentiële partners waarmee op dit moment wordt onderhandeld.

Met de jongste Olympische successen nog op het netvlies - het WK Judo 2009 van 26–30 augustus in Rotterdam en jaarlijks een Grand Prix toernooi in Rotterdam, als onderdeel van de kwalificatiereeks voor Londen - is er veel potentie. Judo is daarmee niet alleen een sport die een belangrijke rol in het maatschappelijke en onderwijsveld speelt, maar ook een prestatiesport die meer zichtbaar wordt.

De JBN is kort na de eeuwwisseling uit een diep financieel dal gekropen. Een strak en redelijk conservatief financieel beleid, met erkenning, aandacht en waardering voor het kapitaal dat wordt gevormd door de grote schare vrijwilligers op alle niveaus, vormt een gezond fundament. Een grote ommezwaai is dus niet direct nodig, omdat het financiële beleid, ook voor de nabije toekomst, robuust en realistisch is.”

Henk Heyster, directeur Nederlandse Golf Federatie
"Er zijn in Nederland nu ruim 330.000 geregistreerde golfers. Daarvan zijn er 180.000 lid van een vereniging en 150.000 zijn rechtstreeks aangesloten bij de Federatie. Gezien de verwachte groei van het aantal golfers met ongeveer 20.000 per jaar, verwacht ik niet dat de 'omzet' van de bond dit jaar zal dalen. Maar de kredietcrisis zal denk ik wel gevolgen hebben voor de exploitanten van commerciële golfbanen. Het ligt namelijk voor de hand dat bedrijven zullen gaan bezuinigen op bedrijfsuitjes en dergelijke. Verder acht ik niet uitgesloten dat een verschuiving gaat plaatsvinden van een aantal clubleden naar een aantal verkochte 'losse kaarten'. Dat zou ongunstig zijn voor de golfverenigingen. Deze mogelijke verschuiving was overigens per 1 januari 2009 – per welke datum de meeste lidmaatschappen zijn afgesloten – nog niet waarneembaar. Als directeur van de Nederlandse Golf Federatie ben ik verder niet pessimistisch. Wij hebben langlopende sponsorcontracten en bovendien maken de inkomsten uit sponsoring maar vijf procent deel uit van onze totale omzet. Verreweg het grootste deel van onze financiering halen we uit contributies. Ook over ons eigen vermogen maak ik mij geen zorgen. Het bestaat vrijwel alleen uit obligaties die weliswaar vorig jaar zijn afgewaardeerd, maar inmiddels zijn ze weer wat meer waard; over een jaar zal het oorspronkelijke niveau wel weer bereikt zijn, neem ik aan. Al met al houdt de golfsport de wind mee. Mensen worden steeds ouder, er komen meer gepensioneerden en bovendien is 'meer bewegen' populair. En recreatief golfen kan je dat kader beschouwen als een combinatie van wandelen en een spel spelen. Overigens zijn we natuurlijk wel actief om de bij ons aangesloten verenigingen op mogelijke effecten van economische veranderingen te wijzen en ze desgevraagd van advies te dienen.”

Huub Stammes, directeur van de KNSB
“Afgelopen winterperiode heeft Nederland laten zien dat als er geschaatst kan worden er geschaatst wordt, wat voor soort crisis dan ook. Er zijn circa één miljoen schaatsen van eigenaar verwisseld en er zijn duizenden nieuwe leden bij de schaatsverenigingen gekomen. Dit alles onder een enorme media-impuls op het moment dat de vorst zich voor een langere periode aankondigde. De betekenis hierachter vind ik boeiend, omdat de crisis in ieder geval in dit traject zich niet heeft laten beperken tot het gedrag van mensen om geen geld voor het schaatsen beschikbaar te stellen. Integendeel, de Nederlander ontdooide compleet en heeft zich laten onderdompelen in het laven van alle schaatsgeneugten. Miljoenen mensen hebben geschaatst en honderdduizenden deelgenomen aan toertochten. Wij hebben op geen enkel niveau kunnen ontdekken dat er door de Nederlander bezuinigd is op het schaatsen. Mensen kwamen rechtstreeks uit de winkel met nieuwe schaatsen in de doos onder de arm naar de schaatsbanen of toertochten. Daarnaast hebben zij massaal de Nederlandse en Europese kampioenschappen bezocht in Groningen en Thialf/Heerenveen.

Waar de kredietcrisis serieus is (of laten we de economische crisis door de media aanpraten, zie dagelijks bijvoorbeeld de rubriek in de Volkskrant: crisis dagnummer xxx) is het gedrag van de mensen een van de kudde. Dus worden juist grotere aankopen uitgesteld waardoor deze sectoren met de aanleverende partners in deze productieketen het nu erg lastig hebben. Anderzijds draaien de grootgrutters recordomzetten omdat het dicht bij huis 'gezellig' dient te zijn en er daar meer geld aan wordt besteed. Het nettoloon is er per januari op vooruitgegaan. De werkeloosheid neemt nauwelijks toe in % van de beroepsbevolking. Ik geloof dan ook dat het nu de tijd is voor de sport om mensen sterker aan zich te binden door de grote maatschappelijk, sociale waarde van sport. Hier liggen kansen. Het schaatsen heeft een goede rugwind gehad en heeft hier actief op ingespeeld.

De KNSB heeft een solide financiering met beperkte risico's en met een meer dan voldoende eigen vermogen. Met de sponsors hebben wij contracten tot en met 2010. In dit traject zijn er wel risico's omdat een aantal sponsors in een kritische financieel/economische omgeving fungeert. Hierdoor hebben wij afgelopen periode enkele sponsorproposities niet ingevuld kunnen krijgen omdat bedrijven de hand op de portemonnee hebben gehouden. Wij volgen de voorspellingen van diverse deskundigen over de lengte van de kredietcrisis met grote aandacht. Aangezien het schaatsen een ijzersterk portfolio heeft met zeer aantrekkelijke sponsorwaarden, verwachten wij dat voor een volgende sponsorperiode dit verder verzilverd wordt. Een goed voorbeeld is dat TVM onlangs het contract met Sven Kramer tot en met 2012 heeft verlengd.”

Klik hier voor de visie op de kredietcrisis van de voetbalbond, de turnbond, de zwembond, de toerfietsunie, de bowlingfederatie en de onderwatersportbond