NOC*NSF en bonden lijken kans op extra financiële middelen te negeren

De sport loopt veel geld van particulieren mis, omdat de mogelijkheid van fondsen op naam in de sportsector niet wordt gebruikt. Dat is de conclusie van Marlo de Kat in haar afstudeerscriptie ‘Ego’s voor sport’  ter afsluiting van haar MBA-studie Sportmanagement in Groningen. Toch liggen daar grote kansen voor de sport, vooral nu sportorganisaties door de overheid nadrukkelijk gevraagd worden om een bredere maatschappelijke rol te spelen.

Particuliere sportfondsen ontbreken
In de culturele wereld zijn fondsen op naam een succesvolle financieringsvorm. Bekijk eens de voorbeelden op www.cultuurmecenaat.nl. Menig Nederlander met veel geld en met passie voor kunst, heeft een eigen fonds waarmee heel concrete cultuur- of kunstprojecten worden ondersteund. “Dat geeft mensen met geld het bevredigende gevoel dat hun bijdrage tot iets wezenlijks leidt”, vertelt Marlo de Kat.
Zij constateert dat er twee belangrijke redenen zijn waarom er nauwelijks particuliere sportfondsen bestaan: een ‘luie’ reden en een fiscale reden. “Volgens filantropieprofessor Theo Schuyt heeft de sport last van de wet van de remmende voorsprong”, vertelt De Kat. “De sport heeft zich vanaf eind jaren tachtig met succes gericht op het bedrijfsleven. De noodzaak om andere geldbronnen aan te boren was er niet. Binnen de sport wordt dus niet aan rijke mensen gevraagd om te geven.”
Daar lijkt verandering in te komen. De bijdrage van de overheid aan de sport neemt weliswaar toe, maar dat geld komt slechts indirect ten goede aan sportorganisaties, onder meer omdat de sport inmiddels voor maatschappelijke karretjes wordt gespannen (integratie allochtonen, terugdringen van bewegingsarmoede). De Kat merkt bovendien op dat ook de derde geldstroom (sponsoring) opdroogt. “Sinds 2003 geven Nederlanders - particulieren en bedrijven - minder aan sport; van €930 miljoen in 2003, naar €686 miljoen in 2005”, meldt zij.
Volgens De Kat wordt het dus tijd dat de sport de vierde geldstroom (particuliere fondsen) aanboort. “Ik begrijp niet waarom van VWS geen enkele impuls uitgaat. OCW doet dat wel, met het programma Cultuurmecenaat. In de cultuursector zijn fondsen op naam een succesvolle financieringsvorm geworden.”
De Kat ondervraagt in haar scriptie deskundigen uit de wereld van de filantropie, sport en het vermogensbeheer. “Die melden allemaal dat we op de drempel van de Gouden Eeuw voor filantropie staan. Nederlanders zijn rijker dan ooit, velen beëindigen hun bedrijf, er komen steeds meer ouderen, erfenissen zijn talrijker en groter, rijkdom mag worden getoond. Ex-sporters richten ‘foundations’ op voor een goed doel. Vermogende Nederlanders kiezen vaker voor een fonds op naam om iets na te laten. De afgelopen zeven jaar is het aantal cultuurfondsen op naam verdubbeld tot meer dan 200.”

Fiscale beperking
Gezien deze ontwikkeling is het raadselachtig dat fondsen op naam in de sport niet bestaan. “De sportwereld trekt daar niet aan”, zegt De Kat, “maar er is ook een fiscale reden, namelijk dat giften aan sportverenigingen fiscaal niet aftrekbaar zijn. De fiscus redeneert namelijk dat een sportvereniging aan belangenbehartiging doet: zij dient immers alleen de eigen leden en niet het algemeen nut. Giften aan een fonds als de Johan Cruyff Foundation zijn wél fiscaal aftrekbaar, want die gebruikt sport als middel om maatschappelijke doelen te bereiken, zoals verbeteren van de leefbaarheid van wijken”, legt De Kat uit. Overigens speelt volgens experts de eventuele aftrekbaarheid van giften voor mensen met geld nauwelijks een rol bij hun overwegingen om bijdragen te leveren. Niets weerhoudt de sport er dan ook van om een beheerorganisatie voor particuliere fondsen op te richten. “Inderdaad, NOC*NSF zou dat kunnen doen”, aldus De Kat, “want zij staat op de zogenaamde ANBI-lijst (Algemeen Nut Beogende Instellingen). Giften aan organisaties op deze lijst zijn voor de gevers wél fiscaal aftrekbaar. Ook verschillende sportbonden zouden dat kunnen doen en samen een brede doelstelling kunnen kiezen. Ook kan ik me voorstellen dat de Rabobank dit naar zich toetrekt.”

Maatschappelijk nut sportverenigingen
Maar waarom niet lokaal, want nu van sportverenigingen in toenemende mate maatschappelijke inspanningen wordt gevraagd, behartigen zij toch niet alleen meer de belangen van hun eigen leden? Op initiatief van VWS spelen veel sportverenigingen immers een rol bij de integratie van allochtonen (project Meedoen Allochtone Jongeren door Sport), bij het bestrijden van bewegingsarmoede en bij het invullen van de buitenschoolse opvang.
Daar is De Kat even stil van. “Dat is waar. Ik ben erg benieuwd hoe de fiscus reageert als sportverenigingen op grond daarvan op de ANBI-lijst willen komen.”

Voor meer informatie: Marlo de Kat, marlo@degelaarsdekat.info, 0182-538601 / 06-5101 7189. Zie ook: www.cultuurmecenaat.nl en www.geveninnederland.nl