Nationale Beweegweek voor Ouderen: samen een <em>tikkie sterker</em>

door: Bas Kammenga | 23 mei 2024

De Nationale Beweegweek voor Ouderen wordt in de week van maandag 27 tot en met vrijdag 31 mei voor de derde keer georganiseerd door het Nationaal Ouderenfonds. De week staat dit jaar in het teken van seniorisme. De ondertitel ‘Tikkie sterker’ refereert aan de wijze waarop de maatschappij aankijkt tegen senioren en het beeld dat de doelgroep van zichzelf heeft.

Anne Bulsink is programmaleider van het programma vitaal van het Ouderenfonds en daaronder vallen reguliere sport- en beweegprojecten zoals Old Stars, De Derde Helft en Golden Sport. “In die rol probeer ik ervoor te zorgen dat er voor elke senior passend aanbod is”, verklaart Bulsink, die de Nationale Beweegweek voor Ouderen ook in 2022 en 2023 organiseerde.

Dit initiatief komt voort uit de Nationale Balkon Beweegdag die in 2020 tijdens de coronapandemie werd gehouden. “Toen kwam iedereen op lokaal niveau in actie om mensen in beweging te krijgen. Het bleek ook een mooie mogelijkheid om aandacht te vragen voor het belang van bewegen bij senioren. Zo is er in 2022 voor het eerst een week georganiseerd door lokale professionals en vrijwilligers.”

Beweegrichtlijnen
Deze keer verzorgt een groep van 150 tot 200 lokale professionals één of meerdere beweegactiviteiten. “Daarnaast zijn er vele vrijwilligers uit ons reguliere aanbod van bijvoorbeeld Old Stars of Derde Helft, die speciale activiteiten organiseren. Beide groepen krijgen een toolkit met onder meer tips en inspiratie voor beweegactiviteiten, social-mediaposts, een poster en een persbericht. Zo kunnen ze lokaal aan de slag en deelnemers laten aansluiten bij de Nationale Beweegweek. Tot slot wordt er lokaal nog veel op eigen initiatief georganiseerd, wat ook een heel mooi effect is van zo’n week. Het wordt steeds iets meer van het hele land.”

Het belang van de beweegweek is groot, want momenteel voldoet zo’n zestig procent van de senioren niet aan de beweegrichtlijnen. “Binnen die groep is er bovendien een heel groot verschil tussen bijvoorbeeld hoog opgeleide vitale 65-plussers en mensen met een niet-westerse migrantenherkomst, een beperking of een lagere economische status. In deze week is er een gevarieerd aanbod dat die hele brede en diverse doelgroep kan aanspreken.”

Seniorisme
De afgelopen jaren is er steeds meer aandacht gekomen voor het vraagstuk, maar het in beweging krijgen van de senioren lukt nog onvoldoende. “Dit jaar is het thema 'seniorisme', kort gezegd de blik waarmee de maatschappij naar senioren kijkt . Zien we de groep van 65-plussers als afgeschreven of juist als mensen met veel levenservaring en nog vele jaren voor zich? Maken we ons schuldig aan leeftijdsdiscriminatie, vooroordelen en stereotypering?”

Uit onderzoek onder het Ouderenpanel van het Ouderenfonds blijkt dat de helft van de senioren vindt dat ze negatief in het nieuws komen. Een kwart vindt dat er op een kinderlijke toon tegen hen wordt gesproken. Ook ziet de helft dat ze als last worden gezien. “Dat zijn toch schrikbarende cijfers. Driekwart van de mensen vindt juist dat hun ervaring beter benut kan worden.”

Programma
In het land worden tal van mooie activiteiten georganiseerd. Zo wordt de beweegweek dit jaar op maandag in Schiedam geopend met een triatlon voor 55-plussers. “Dat kan iedereen in zijn eigen tempo doen. In Steenwijk wordt vanuit een woon-/zorgcentrum een buren-beweegdag georganiseerd. En op dinsdag 28 mei organiseert het Nationaal Ouderenfonds een symposium voor beweegprofessionals, gekoppeld aan een wereldrecordpoging boksen met 65-plussers. Dit wordt geleid door voormalig olympisch bokser Arnold Vanderlyde, in het Olympisch Stadion in Amsterdam.”

“Op donderdag 30 mei zijn er de Haagse Vitaliteitsspelen", vervolgt Bulsink. Op vrijdag gaat Olga Commandeur op beweegvisite bij een breiclub. Er zijn fiets- en wandelvierdaagsen en beweegfestivals. Onze Old Stars-ambassadeurs, zoals Bettine Vriesekoop, sluiten aan bij diverse activiteiten. Zij staan voor veelzijdig bewegen, dus niet alleen de eigen sport, maar er is ook aandacht voor coördinatie, vallen en bewegen. Kortom, een divers aanbod aan activiteiten waar alle 65-plussers aan mee kunnen doen.

Diversiteit
In sport- en beweegland is er nog best een eenzijdig aanbod. Er wordt in het werven vaak gekozen voor het sociale aspect. “Maar er is juist heel erg veel diversiteit binnen de doelgroep 65-plussers. Er zijn ook nog genoeg mensen die gaan voor een prestatie. Of senioren die juist graag zelf of in meer ongeorganiseerd verband aan de slag gaan. We vragen aandacht om niet alleen te blijven hangen in voetbal en wandelgroepen, maar veel meer diversiteit te bieden en daarbij ook echt te luisteren naar de vraag vanuit de doelgroep zelf.”

De week wordt georganiseerd in samenwerking met onder meer de Vereniging voor senioren sportleiders (VML) en Landelijke Academie voor Buurtsportcoaches en kennispartners . “Het thema seniorisme is tevens een onderwerp dat binnen onze activiteiten voor de Beweegalliantie naar voren is gekomen. Naast de Beweegalliantie sluiten ook kennispartners Kenniscentrum Sport en Bewegen en NOC*NSF aan.”

Voordelen
Marnik Gommers - werkzaam als specialist beweeggedrag senioren bij Kenniscentrum Sport & Bewegen - houdt zich bezig met het vertalen van kennis uit wetenschap en praktijk richting professionals in beleid en praktijk. "Zo help ik ze op weg om meer mensen in beweging te brengen. Dat doe ik voor de doelgroep senioren, van vitaal tot kwetsbaar.”

Er zijn vrijwel alleen maar positieve voordelen van bewegen. Gommers: “Fysiek, mentaal, cognitief en sociaal hebben mensen er baat bij. Het enige nadeel is de eventuele kans op blessures als men meer gaat bewegen. Alle eerder genoemde factoren verkleinen de kans op chronische aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten, kanker en dementie, of kunnen de negatieve effecten van ziektelast of aandoeningen afzwakken. En dat is hard nodig, aangezien ongeveer 40% van de 45-plussers een of meer chronische aandoeningen heeft. Bij 75-plussers gaat dat al richting 100%. Sporten en bewegen maken het lichaam sterker en bieden veel kansen om maatschappelijke vraagstukken als eenzaamheid aan te pakken.”

Levensloop
De doelgroep senioren blijft heel erg achter in de aandacht en de uitvoering. “Vanuit verenigingen, bonden en commerciële aanbieders is er amper structureel aanbod voor hogere leeftijden, de focus ligt vaak erg op kinderen in de leeftijd van 4 tot en met 18 jaar. Het zou mooi zijn als je echt van 4 tot 80+ op dezelfde vereniging of locatie kan sporten of bewegen. Hoe ouder je wordt, hoe honkvaster.”

De eerste stap om dit voor elkaar te krijgen, is de doelgroep senioren niet als één geheel te zien. “Sommige 65-plussers lopen nog een marathon, maar er zijn ook genoeg mensen van dezelfde leeftijd niet meer zelfredzaam. Het is belangrijk om te kijken naar de behoefte van de mensen zelf en van daaruit te werk gaan. We moeten inspelen op de capaciteit, de drijfveren, eerdere sportervaringen en de draagkracht van deelnemers en tot slot vooral ook de nuance in dit alles. We kunnen van de huidige generatie 65-plussers ook niet verwachten dat ze zelf alle initiatieven nemen.”

Aangezwengeld
De subtitel van de week - een ‘Tikkie Sterker’ - refereert ook aan het besef bij de senioren zelf. “Mensen kennen vaak de mogelijkheden niet of weten niet wat ze zelf allemaal nog kunnen. Naarmate men ouder wordt nemen de chronische aandoeningen toe, terwijl ze dan vaak juist minder bewegen. Momenteel weet 50% van de senioren zelf voldoende aanbod te vinden. Dan is er nog 15% die niet wil sporten. Maar die resterende 35% willen we heel graag in beweging krijgen, dit moet wel aangezwengeld worden.”

“Er gebeuren lokaal best mooie dingen om mensen in beweging te brengen, maar je moet ze na interventies ook in beweging houden met structureel aanbod.” Het samenbrengen geeft een steuntje in de rug. Sportverenigingen, -organisaties en senioren moeten passend bij elkaar worden gebracht. De samenwerking binnen een buurt of wijk is daarbij van groot belang. het is nodig om buiten de eigen kaders te durven kijken om meer senioren in beweging te kunnen brengen.”

Voor meer informatie: www.ouderenfonds.nl/beweegweek