Naar meer bereik, beleving en draagvlak voor topsportevenementen

door: Leo Aquina | 7 november 2024

“Doel is uiteindelijk de maatschappelijke waarde te vergroten”, zegt Jelle Schoemaker. De onderzoeker aan de Hogeschool Arnhem Nijmegen werkt mee aan het door ZonMw gefinancierde Maatschappelijke Onderzoeksprogramma Voor Evenementen in Sport (MOVES). Door meer kennis te vergaren, hopen de onderzoekers handvatten te kunnen leveren waarmee (internationale) topsportevenementen in Nederland hun maatschappelijke waarde kunnen vergroten. Het programma bestaat uit vier werkpakketten en is inmiddels een jaar onderweg en moet in augustus 2027 zijn afgerond. Met Jelle Schoemaker kijken we hoe het ervoor staat met het werkpakket ‘bereik, beleving en draagvlak’.

MOVES wordt uitgevoerd door zes onderzoekers van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, de Universiteit Utrecht, The Hague University of Applied Sciences en het Mulier Instituut. Er zijn vier werkpakketten. Naast ‘bereik, beleving en draagvlak’, zijn dat ‘publiek-private samenwerking’, ‘economische effecten’ en ‘maatschappelijke effecten. “We kijken met zijn allen aan de voorkant wat je moet doen om de taart zo groot mogelijk te maken”, aldus Jelle Schoemaker over de maatschappelijke impact van topsportevenementen. Samen met de HAN-onderzoeker zoomen we in op het eerste werkpakket, waarvan hij projectleider is.

“In het vierde werkpakket luidt de vraag expliciet: hoe vergroot je de maatschappelijke waarde?”, aldus Schoemaker. “Daar gingen we er eigenlijk altijd vanuit dat betrokkenheid een soort gegeven is. Als mensen naar het stadion komen, voelen zij zich ook betrokken bij het evenement. Maar is dat eigenlijk wel zo? Misschien gaan mensen wel naar het stadion voor een gezellig dagje uit zonder zich echt betrokken te voelen bij het specifieke evenement. Dan is het ook lastiger om maatschappelijk effect te sorteren. In ons werkpakket kijken we voor het eerst naar die input en uiteindelijk ook naar de factoren om die te vergroten.” Als het om betrokkenheid gaat, nemen de onderzoekers niet het evenement, maar de bevolking als uitgangspunt. Schoenmaker: “Eigenlijk draaien we het een klein beetje om. Evenementen zijn er op initiatief van de gemeente of van een sportbond, maar eigenlijk wordt de vraag waar de bevolking zelf behoefte aan heeft weinig gesteld.”

Meetinstrument
Schoemaker en zijn mede-onderzoekers begonnen met het ontwikkelen van een meetinstrument. “Dat baseerden we op de PCM-schaal (Psychological Continuous Model) die veel wordt gebruikt voor fan-onderzoek. Bij ons ging het er dus niet om welke rol een club speelt in iemands leven, maar welke rol een specifiek sportevenement heeft. Het grote verschil met fan-onderzoek is dat je daar een populatie onderzoekt die al fan is van een club, terwijl wij inwoners van een gaststad bevragen die misschien zelfs nog nooit van het evenement hebben gehoord. Daarom hebben we deze schaal uitgebreid met nog drie fases die eraan vooraf gaan. Zo kunnen we evenementorganisatoren adviseren hoe ze de betrokkenheid bij inwoners een stapje kunnen laten opschuiven.”

Schoemaker onderzoekt met zijn team in totaal zes topsportevenementen op dezelfde manier. Het eerste evenement is inmiddels achter de rug: het EK beachvolleybal afgelopen zomer in Apeldoorn, Arnhem en Den Haag. Hoewel Schoemaker nog weinig kan zeggen over de uitkomsten van het onderzoek, was hij wel verrast: “Het evenement neemt bij een grote groep mensen in de betrokken gemeenten een belangrijke plek in, maar wat mij vooral verraste, was dat dit vaak ook het geval bleek te zijn bij mensen die niet naar het evenement zelf toegaan. Ook voor mensen die het evenement alleen via de media volgen, kan een toernooi in de eigen gemeente dus grote betekenis hebben.”

Betrokkenheid
Schoemaker en zijn collega’s gaan bij nog vijf andere evenementen onderzoek doen: het EK schaatsen in januari in Thialf, de jaarlijkse Wereldbeker BMX op Papendal, het WK handbal in 2025, het WK hockey in 2026 en een nog nader te bepalen vechtsportevenement. Schoenmaker: “Het is nu nog te vroeg om conclusies te trekken. Bij het EK beachvolleybal zagen we een grote betrokkenheid en dus veel potentie om maatschappelijk impact te hebben, maar dat kan bij andere evenementen natuurlijk ook anders uitpakken. Door meerdere evenementen naast elkaar te leggen, kunnen we uiteindelijk een evenwichtig beeld schetsen. Aan het eind van MOVES willen we ook de verschillen in betrokkenheid van inwoners tussen de diverse evenementen kunnen verklaren.”

MOVES gaat ook in kaart brengen aan welke topsportevenementen behoefte is. Schoemaker: “Willen we meer multi-sporten, integratie met parasporten, combinaties met breedtesporten, verdeeld over het land en/of aansluitend bij bepaalde beleidsthema’s?” Bovendien moet het programma een beleidsinstrument opleveren met concrete handvatten voor het vergroten van betrokkenheid en draagvlak. Inmiddels heeft het onderzoek binnen het eerste werkpakket al een White Paper opgeleverd met de kennis en stand van zaken op dit moment, en aanbevelingen voor vervolgonderzoek.

Voor meer informatie: Onderzoeksprogramma MOVES