Mijlpaal zonder felicitatie voor Volwassenenfonds

door: Leo Aquina | 3 oktober 2024

Leeuwarden heeft zich als honderdste gemeente aangesloten bij het Volwassenenfonds Sport & Cultuur. “Een mijlpaal, maar dat is geen reden tot felicitatie want het is een indicatie dat het hard nodig is”, zegt voorzitter Rita van Driel, die liever zou zien dat er dankzij gedegen armoedebeleid geen behoefte meer is aan een dergelijke instantie. Het Volwassenenfonds Sport & Cultuur werd in 2020 opgericht. Analoog aan het Jeugdfonds Sport & Cultuur verzorgt het fonds via gemeenten subsidie voor mensen die rond moeten komen van een laag inkomen. Het Volwassenenfonds richt zich daarbij op mensen boven de achttien jaar. Van Driel vertelt over de ontstaansgeschiedenis, de noodzaak en de doelstellingen.

“Eigenlijk is het Volwassenenfonds een direct gevolg van Sportakkoord I”, aldus Rita van Driel. “Toen werd de ‘Alliantie Sport en bewegen voor iedereen’ opgericht, waar ik voorzitter van was. Het doel van de Alliantie was het wegnemen van drempels om sport en bewegen voor iedere Nederlander beschikbaar te maken. Een van die drempels was financieel. Het Jeugdfonds Sport & Cultuur bestaat natuurlijk al heel lang (sinds 1999, red.) en eigenlijk was het heel gek dat die subsidie stopt als je achttien wordt, terwijl er in de meeste gevallen helemaal niets aan de situatie van een persoon verandert.”

De partijen die aangesloten waren bij de ‘Alliantie Sport en bewegen voor iedereen’ sloegen de handen ineen. Van Driel: “Sportkracht12 (het landelijke samenwerkingsverband van de twaalf provinciale sportorganisaties, red.) nam het voortouw en we hebben ook veel medewerking gekregen van het Jeugdfonds om de organisatie begin 2020 op te tuigen.”

Erkenning
Hoewel de (sport)wereld direct na de oprichting werd getroffen door de coronapandemie, lieten Van Driel en haar medebestuursleden er geen gras over groeien. “Er was best een aantal gemeenten dat kansen zag”, vertelt zij. “We hadden natuurlijk nog geen cent te makken, maar we hebben een meerjarenbeleidsplan opgesteld en we kregen meteen veel vertrouwen van het ministerie van VWS. Op dat moment hadden we echter niet kunnen denken dat vier jaar later alweer de honderdste gemeente zou aanhaken. Ik zie dat wel als een erkenning voor wat we met het Volwassenenfonds hebben uitgerold.”

Het Volwassenenfonds Sport & Cultuur werkt in grote lijnen hetzelfde als het Jeugdfonds, maar er zijn ook verschillen, legt Van Driel uit: “Het jeugdfonds is ontstaan in Amsterdam en je hebt bij het jeugdfonds verschillende gemeenten die een eigen fonds hebben. Om het behapbaar te houden wilden wij het vanaf het begin af aan centraal uitrollen en niet van onderaf. Het is dankzij de landelijke infrastructuur van Sportkracht 12 en de inzet van hun provinciale coördinatoren, dat we zo snel hebben kunnen doorpakken. Lokaal werken we hetzelfde als het jeugdfonds. Via intermediairs bereiken we de doelgroep. Als iemand in aanmerking komt, gaan we samen een formulier invullen. Die aanvraag wordt bekeken en goedgekeurd. De aangesloten gemeenten financieren het, maar het geld staat bij ons geparkeerd. De kosten om één volwassene voor één jaar aan het sporten te helpen zijn ongeveer 250 euro per jaar voor contributie en dan is er ook nog een bedrag voor materialen, zoals een zwembril of iets dergelijks. Voor cultuur ligt dat bedrag rond de 450 euro, maar we zien dat er over de hele linie minder gebruik gemaakt wordt van het fonds voor culturele activiteiten. Het is bij cultuuraanbieders vooralsnog minder bekend.”

Voedselbanken en kringloopwinkels
Een verschil met het Jeugdfonds is wel de manier waarop intermediairs te werk gaan. Via scholen is de jeugd een makkelijker te bereiken doelgroep. Van Driel: “En daar komt bij dat er bij kinderen een hogere gunfactor is en bij volwassenen vaak sprake is van schaamte en vooroordelen. Mensen redeneren vaak kort door de bocht dat als mensen in armoede leven, het hun eigen schuld is, maar dat is meestal niet zo. Het gaat vaak ook van generatie op generatie. Je moet creatief zijn om de doelgroep te bereiken. Intermediairs doen dat bijvoorbeeld via voedselbanken of kringloopwinkels.”
 
Aan welke voorwaarden moeten sport- of cultuuraanbieders voldoen om in aanmerking te komen voor mensen die gebruik maken van het Volwassenenfond Sport & Cultuur? Van Driel: “Dat is heel breed. Het gaat niet alleen om sportverenigingen. Als mensen willen sporten via commerciële sportaanbieders kan dat ook, maar we kijken wel of het om een structureel aanbod gaat. Is er sprake van continuïteit? Een aanbieder moet zichzelf wel al bewezen hebben. Als het gaat om cultuur, geldt datzelfde. Je kunt daarbij denken aan schilderlessen, muzieklessen of toneelclubs.”

Landelijke dekking
Met Leeuwarden sluit zich nu de honderdste gemeente aan, maar er zijn in Nederland 342 gemeenten. Wat zegt dat over de landelijke dekking? Van Driel: “Wij zouden natuurlijk willen dat we in alle gemeenten aan de slag kunnen, maar er zijn ook gemeenten die zelf allerlei regelingen hebben op dit gebied. Den Haag heeft bijvoorbeeld een Ooievaarspas en Amsterdam heeft ook een stadspas. Het Mulier Instituut doet op dit moment onderzoek om te kijken welke gemeenten nog geen regelingen hebben, zodat we ons daar in eerste instantie op kunnen richten, maar vooralsnog komen er ook al veel uit zichzelf naar ons toe. Ons doel is uiteindelijk om ervoor te zorgen dat er in het hele land regelingen zijn voor volwassenen die het zelf niet kunnen financieren om aan sport of cultuur te doen.”

Daarbij wil Van Driel graag de samenwerking met het Jeugdfonds versterken: “We kijken samen hoe we ons kunnen richten op het gezin. Als volwassenen via ons fonds sporten, kan een intermediair ook kijken naar de kinderen in zo’n gezin en andersom. Op die manier kunnen het Jeugdfonds en het Volwassenenfonds elkaar nog verder versterken.”

Voor meer informatie: www.volwassenenfonds.nl