Huurcontract loopt af, Huis van de Sport valt uit elkaar

door: Leo Aquina | 2 maart 2017

Zoveel mogelijk sportbonden onder één dak, naar Deens model. In 2006 opende toenmalig kroonprins Willem-Alexander het Huis van de Sport in Nieuwegein. Elf jaar later komt er een eind aan de samenwerking. Het huurcontract voor het huidige pand liep af en de bonden moesten op zoek naar iets nieuws. De gezamenlijke zoektocht liep stuk op individuele belangen. “Dat proces verdient geen schoonheidsprijs”, zegt Jan Kossen, die als directeur van de zwembond KNZB op zoek moet naar een nieuw kantoor. Kossen was samen met toenmalig directeur van de hockeybond KNHB Johan Wakkie initiatiefnemer van het Huis van de Sport. Mislukt is het experiment volgens hen niet. “Er ontstaan nieuwe samenwerkingsverbanden”, aldus Wakkie, die er als oud-directeur tegenwoordig met meer afstand naar kijkt.

Wakkie en Kossen deden in 2004 inspiratie op in Brøndby, waar bijna alle Deense sportbonden en het Deens Olympisch comité op dezelfde plek zijn gehuisvest. “Wij vonden dat een ideaal model”, zegt Wakkie. “Het functioneerde goed, de kleine bonden waren dolblij dat ze allerlei voorzieningen hadden en de middelgrote bonden vonden het prettig dat het Olympisch Comité er ook zat. Wij zaten in Nederland op dat moment met een aantal bonden in een tijdelijke huisvesting in Utrecht en we zagen dat Deense model als voorbeeld.” 

Tussenoplossing
Het Deense model kwam in Nederland niet helemaal van de grond. “Het werd uiteindelijk een tussenoplossing”, vertelt Wakkie. Verhuizen naar Papendal was voor de bonden geen optie. “NOC*NSF zei destijds: ‘kom maar hierheen met je kantoor.’ Dat wilden we niet. Zo’n bos in het oosten van het land lijkt heel mooi, maar daar zitten niet de bedrijven, daar zit niet de politiek en ook als het gaat om het werven van personeel is het lastiger. Het is prima voor de topsportaccommodaties, maar voor de bondskantoren is het niet ideaal.”

Het Huis van de Sport in Nieuwegein voldeed niet volledig aan het ideaalplaatje van Kossen en Wakkie, maar er zaten veel bonden onder één dak en er werd op verschillende vlakken nauw samengewerkt. “Zestien bonden hadden allemaal hun eigen automatiseringspakketje”, vertelt Kossen. “Wij zijn hier begonnen met standaardisering. Op dat gebied zijn we inmiddels ingehaald door de techniek. Destijds was het handig als iedereen op één netwerk zat, maar met de cloud is dat tegenwoordig helemaal niet meer belangrijk. We hebben een andere grote slag gemaakt in Human Recources in de sport, collectieve arbeidsvoorwaarden en personeelsbeleid. Die activiteit vervalt straks en dat is zorgelijk.” 

Cultuurverschillen
Ondanks de samenwerking bleven er grote cultuurverschillen tussen de verschillende bonden. “Mensen gingen bijna altijd per bond lunchen”, vertelt Wakkie. Van de idealen waarmee Kossen en Wakkie het Huis van de Sport elf jaar geleden initieerden, bleef steeds minder over. “We hadden een idee en dat heeft ook wel gewerkt, maar je merkt dat zo’n collectieve huisvesting ook beknellend werkt, met name voor nieuwe directeuren die hun eigen identiteit willen neerzetten”, aldus Kossen. “Van de bondsdirecteuren van het eerste uur, zijn er nog maar twee over. Toen - de begin 2016 overleden - Huib Kloosterhuis directeur werd van de wielerbond, zei hij meteen dat hij zo snel mogelijk uit het Huis van de Sport wilde vertrekken. Als je dat vijf, zes jaar achter elkaar zegt, komt het de samenwerking niet ten goede.”

Einde huurcontract
Toch waren die cultuurverschillen niet voldoende reden om het Huis van de Sport vaarwel te zeggen. Directe aanleiding was uiteindelijk het aflopende huurcontract. Aanvankelijk hadden de bonden het gebouw in een gezamenlijke stichting met externe financiering gekocht, maar als snel werd het via een sale & lease back-constructie met miljoenenwinst verkocht aan Triodos, waarmee een tienjarig huurcontract werd afgesloten. Inmiddels is het pand opnieuw aan een forse renovatie toe en daarmee was verlening van het huurcontract met Triodos geen optie meer.

De bonden moesten op zoek naar nieuwe kantoorruimte. “We hebben gezamenlijk een partij ingeroepen om ons daarbij te helpen”, zegt Kossen “We waren als bonden allemaal onderdeel van de stichting en hadden een gezamenlijk belang, maar er werd niet gedacht vanuit een gezamenlijke visie en daar zijn we hier wel ooit mee begonnen. Tijdens het zoekproces naar nieuwe kantoorruimte zijn niet alle bonden open en eerlijk geweest. De hockeybond en het watersportverbond wisten al eerder dat ze helemaal niet mee wilden en daar heeft de volleybalbond zich later bij aangesloten.”

Nieuwe coalities
Op het moment dat duidelijk werd dat de bonden apart op zoek gingen naar nieuwe kantoorruimte, ontstonden er nieuwe coalities. “Je ziet dat sommige bonden meer bij elkaar passen als het gaat om strategie en cultuur en ook omdat de directeuren het onderling soms beter met elkaar kunnen vinden”, vertelt Wakkie. De triatlonbond NTB en de wielrenunie KNWU verhuizen waarschijnlijk naar Papendal. Het Watersportverbond, de hockeybond KNHB, de volleybalbond NeVoBo en de Nederlandse Ski Vereniging NSkiV betrekken waarschijnlijk samen een kantoor in Papendorp bij Utrecht, en de zwembond denkt na over een samenwerkingsverband met de Basketbalbond NBB, de Soft- en Honkbalbond KNBSB en een aantal anderen. 

De bonden moeten het huidige pand in Nieuwegein contractueel uiterlijk half november verlaten. “Als zwembond willen we aan het eind van het eerste kwartaal weten waar we aan toen zijn. Papendorp is voor ons geen voor de hand liggende optie vanwege het schaarse aantal parkeerplekken, maar we blijven wel in deze omgeving. Onze voorkeur gaat uit naar een gezamenlijke locatie met een aantal andere bonden”, aldus Kossen.