Hogeschool van Amsterdam doet zaken met Brazilië

door: Leo Aquina | 25 april 2013

De kans is groot dat er tijdens het WK voetbal van 2014 in Rio de Janeiro Nederlandse studenten aan het werk zijn. De Hogeschool van Amsterdam (HvA) werkt onder de vlag van het programma ‘Doing business with Brazil’ onder meer samen met de Braziliaanse universiteit IBMec. “We zetten gezamenlijke lesprogramma’s op en Nederlandse studenten onderzoeken Braziliaanse businesscases”, vertelt Rob Spierings, die aan de HvA internationale samenwerkingsverbanden ontwikkelt op het gebied van sportbusiness. “Dat is in Brazilië eigenlijk nog niet ontwikkeld. Daar zijn nog maar weinig sportmarketing- of sportmanagementopleidingen.” Spierings was onlangs zelf in Brazilië om de samenwerking vorm te geven. Hij kijkt met vertrouwen uit naar het WK van 2014 en de Olympische Spelen van 2016 in Rio.

Cees Vervoorn - lector Topsport en Onderwijs (Universiteit van Amsterdam/Hogeschool van Amsterdam) - legde tijdens een Nederlandse handelsmissie naar Brazilië de contacten met de IBMec universiteit. Met de twee grootste sportevenementen ter wereld in het verschiet ziet Vervoorn Brazilië als een proeftuin voor alles wat er in sportopleidingen aan bod komt. In maart 2013 reisde Rob Spierings met zijn collega’s Anjo Veenstra, Sabrina Oudkerk-Pool en Rutger Siebenga naar Brazilië. Zij spraken naast mensen van de universiteit onder anderen met voormalig minister Marcio Fortes van de Authoridade Publico Olympico APO en met voormalig FIFA-advocaat Bruno Lewicki. “Indrukwekkende gesprekken”, zegt Spierings. “Het is prachtig om te zien hoe een man als Fortes - een oud-minister van inmiddels zeventig jaar oud - met enorm veel enthousiasme en energie vertelt over Rio 2016. De Brazilianen waren heel open in hun communicatie en ze straalden enorm veel trots uit.”

Nederlandse studenten aan de slag tijdens WK voetbal in Rio?
Waaruit bestaat de samenwerking van de HvA en IBMec? “We hebben een overeenkomst over de uitwisseling van studenten. Daarbij helpen de Brazilianen met faciliteiten in Brazilië en wij faciliteren de Braziliaanse studenten in Nederland. Maar de samenwerking gaat verder. Met de HvA werken we aan een onderwijsprogramma dat zich richt op het WK voetbal van 2014 en later Rio2016. We hebben de Braziliaanse instellingen nodig als ingang. Saint-Clair Milesi van de WK-organisatie vertelde dat bijna alle functies in de operationele sfeer al zijn ingevuld, maar er zijn nog wel rollen voor Nederlandse studenten denkbaar in bijvoorbeeld hospitality en evenementen rondom het WK voetbal", aldus Spierings. Ook voor de Olympische Spelen denkt hij aan dergelijke mogelijkheden: "We hebben in Rio de Janeiro al gesproken met Agemar Sanctos van Rio2016, het organisatiecomité van de Spelen. Daarnaast zetten we met IBMec gezamenlijk international classroom concepten op. Je moet je voorstellen dat een Nederlandse groep studenten samen met een Braziliaanse groep studenten werkt aan een gezamenlijke opdracht, waarbij de communicatie onder meer via skype verloopt.”

Waarom zijn de Brazilianen geïnteresseerd in samenwerking met de HvA? “Vakgebieden als sportmarketing en sportmanagement bestaan eigenlijk nog niet echt in Brazilië”, zegt Spierings. “In Nederland zijn we daarin veel verder en in Brazilië is er toenemende vraag naar. Onze grootste bijdrage ligt op dat gebied.” Spierings noemt het Braziliaanse voetbal als specifiek voorbeeld: “Financieel staan de meeste voetbalclubs in Brazilië er niet goed voor. Door het aannemen van de zogenaamde ‘Pele Law’ - de wetgeving omtrent de arbeidspositie en rechten van voetballers - zijn de kosten voor salarisbetalingen van spelers gestegen. Samen met de belastingschulden van de voetbalclubs uit de hoogste divisies zorgt dat ervoor dat tachtig procent van de clubs uit de Campeonato Brasileiro in de schulden zitten. De onevenredige verdeling van media-inkomsten speelt hierin ook een rol. De voorzitters van de voetbalclubs zijn meestal directeuren van bedrijven die geen ervaring hebben binnen het sportmanagement.”

Ook op het gebied van recreatieve sport is er volgens Spierings nog een enorme slag te maken: “De sportcultuur in Brazilië is met name sterk in de gepassioneerde aanhang van de clubs. Sportbeoefening in vrije tijd is echter nog op een kleine schaal beschikbaar en dan enkel voor de meer dan gemiddeld bedeelde Braziliaan.”

Grote verschillen
Spierings ziet grote verschillen tussen de Braziliaanse en de Nederlandse cultuur. “Natuurlijk maken veel mensen zich zorgen of alles wel op tijd af komt voor de Olympische spelen, maar veel van die zorg komt voort uit onze Europese manier van denken. In Rio hebben ze een gevleugelde uitspraak: ‘Het wordt vanzelf augustus 2016’. Het werkt daar gewoon anders. Dat zag je ook aan onze trip naar Brazilië. Op maandag kregen we een schema met werkbezoeken, maar dat schema is op het laatste moment nog zeker drie keer gewijzigd. Veel last minute werk, maar uiteindelijk komt het wel op zijn pootjes terecht.”

Die andere cultuur kan leerzaam zijn, maar ook de Braziliaanse fanbeleving zal volgens Spierings indruk maken op de Nederlandse studenten. “De beleving van sport is zo intens. Bruno Lewicki is fan van voetbalclub Fluminense. In ons gesprek noemde hij die club om de drie zinnen. Ik zie in Nederland niet gebeuren dat iemand in een zakelijk gesprek om de drie zinnen het woord Ajax laat vallen.” Ondanks die fanbeleving zag Spierings ook dat de voetbalstadions in Brazilië niet vol zitten. Daar ligt een taak voor de HvA. “Dat is bijvoorbeeld iets waar studenten van ons uitstekend onderzoek naar kunnen doen. Op die manier kunnen we daar echt iets bijdragen. Op dit moment werk ik binnen een minor aan een concrete onderzoeksopdracht voor Fluminense. Het gaat om een financiële analyse op basis waarvan we een businessmodel kunnen ontwikkelen.”

Barcelona als voorbeeld
Rio de Janeiro streeft met de Olympische Spelen naar Barcelona 2.0. De Spelen van 1992 hebben de Catalaanse hoofdstad een enorme boost gegeven op het gebied van infrastructuur en toerisme. Vooral die infrastructuur heeft prioriteit in Rio en daar ligt volgens Spierings
ook de grootste uitdaging voor de organisatie van zowel het WK 2014 als de Olympische Spelen van 2016. “Brazilië is een enorm groot land en de afstanden zijn gigantisch. Binnen Rio zelf kost het al tweeënhalf uur om van de ene kant van de stad naar de andere te reizen.” Ondanks de grote uitdagingen waar de Brazilianen voor staan, kijkt Spierings met veel vertrouwen uit naar het WK 2014 en de Olympische Spelen 2016. “Ik denk dat de organisatie bij Brazilië in goede handen is. Dat maak ik op uit de sfeer tijdens onze gesprekken daar. Iedereen is heel open over de organisatie en zijn vol vertrouwen dat ze fantastische evenementen gaan neerzetten.”