Handvatten voor onderzoek naar opkomende <em>esports</em>

door: Emilie Maclaine Pont | 24 augustus 2023

Wereldwijd zijn esports bezig aan een flinke opmars. Ook in Nederland is het georganiseerd en competitief videogamen op (semi-)professioneel niveau steeds meer in trek. Voor Kenniscentrum Sport & Bewegen vormde dit een reden om een zogenoemde kennisagenda op te stellen. Dit document moet dienen als uitgangspunt voor onderzoek naar presteren in esports. Begin juni van dit jaar verscheen de Kennisagenda esports: prestatieverbetering. Auteur Dion Bulkens praat ons bij.

“Naar esports is nog maar weinig onderzoek gedaan”, steekt Bulkens van wal. “(Semi)-professioneel gamen groeit aan populariteit en langzaam buigen in het buitenland steeds meer onderzoekers zich over deze tak van sport. Als Nederland willen we niet achterblijven. Het triggerde ons om eerst maar eens in kaart te brengen aan wat voor onderzoek er überhaupt behoefte is. Dat leidde tot het samenstellen van de kennisagenda.”

De agenda kwam tot stand in samenwerking met 21 Nederlandse esportcoaches en stafleden en diverse onderzoekers en specialisten uit de (top)sportwetenschap van onder meer de Rijksuniversiteit Groningen, de Technische Universiteit Twente en de Hogeschool Arnhem-Nijmegen. Deze coaches kozen een top vijf van voor hen belangrijkste indicatoren die van invloed zijn op de prestaties van esporters, uit een door Kenniscentrum Sport & Bewegen en Topsport Topics opgestelde lijst. Vervolgens gingen de onderzoekers en specialisten hierover in gesprek met de coaches en stafleden om de meest relevante vragen in kaart te brengen.

Input vanuit de praktijk
Bulkens: “De coaches hebben nadrukkelijk een belangrijke stem gehad in de totstandkoming van de agenda. Zij werken met de esporters en weten als geen ander welke thema’s leven. De vijf meest gekozen indicatoren werkten we stuk voor stuk uit. Van coachingsstijlen, trainingsmethoden en talentontwikkeling tot presteren onder druk, slaap-waakritme en herstel.”

De kennisagenda benoemt per indicator het belang ervan en bevat meerdere onderzoeksvragen. Denk aan Welke behoeften hebben esportscoaches in het verbeteren van coachvaardigheden? en Welke voordelen en uitdagingen heeft het coachen in een digitale omgeving? Bulkens: “Bij het opstellen van het document combineerden we steeds vraagstukken die ook bij reguliere sporten leven met specifiek aan esports gerelateerde onderwerpen, zoals het feit dat de coaching vaak digitaal plaatsvindt. Je kan je voorstellen dat dat van invloed is op de manier van coachen en de sociale interactie.”

Voorop (blijven) lopen
Waar esporters in sommige landen al (royaal) kunnen leven van het in competitieverband gamen, is er in Nederland volgens Bulkens vooralsnog alleen sprake van esports op semiprofessioneel en amateur niveau. “Mede daarom richt deze agenda zich niet in het bijzonder op top- of breedtesport. Het alleen al organiseren van esports staat hier nog in de kinderschoenen. Je richt niet zomaar even een professionele esportsorganisatie op. Het vraagt om investeringen in deelname aan meerdere games. Achter iedere game zit een eigenaar. Als die besluit de stekker uit het spel te trekken, ben je de pineut als je je als organisatie volledig op die game richt.”

Een van de organisaties in Nederland die wél over een professioneel team beschikt is Team Liquid, dat overigens alleen maar uit niet-Nederlandse spelers bestaat. Deze deels in Utrecht gepositioneerde organisatie staat bekend als de meest succesvolle ter wereld. Bulkens: “Ook voor hen heeft meer onderzoek een meerwaarde. Het team behoort tot de absolute wereldtop en dat houden ze graag zo. Onderzoek kan hen helpen voorop te blijven lopen.”

Maatschappelijke kansen
Niet alleen op professioneel niveau, maar ook maatschappelijk ziet Bulkens kansen voor esports. “Daarom houden we nadrukkelijk ook contact met sociale initiatieven, zoals dat van het Dynamo Esports Center uit Eindhoven. Dit centrum combineert jongerenwerk met het in team- en competitieverband spelen van videogames. Voor hen gaat het niet zozeer om de prestaties, maar vooral om het via esports leren in een team bezig te zijn en om te gaan met bijvoorbeeld tegenslagen. De kennisagenda is daar niet specifiek op gericht, maar dat wil niet zeggen dat maatschappelijke thema’s in onze ogen niet relevant zijn. Op 4 oktober organiseren we ook een deep dive over de maatschappelijke waarde van esports. Iedereen is welkom om tijdens het kennisevent esports, gaming en gamification mee te denken en praten over dit onderwerp.”

Met de gepubliceerde kennisagenda is volgens Bulkens de weg vrij voor meer verdiepend onderzoek dan tot dusverre het geval was. “Dit document is echt een verkenning, maar bevat nog geen data, laat staan conclusies. Er zijn al wel meerdere partijen die een volgende stap zetten.   Zo houdt de Hogeschool Arnhem-Nijmegen zich bezig met talentherkenning op het gebied van esports in het Esports Talentcenter Gelderland. Hopelijk doen anderen hun voorbeeld volgen, want er valt nog zoveel te ontdekken en ontwikkelen als het om esports gaat.”

Voor meer informatie: Kennisagenda esports: prestatieverbetering