‘Georganiseerd jeugdvoetbal druist in tegen rechten van kind’

door: Leo Aquina | 9 maart 2023

“Het belangrijkste dat we in het voetbal negeren, is de stem van het kind,” zegt Debbie Sayers, Oxford-historica, mensenrechtenadvocaat, maar misschien wel boven alles voetballiefhebber. Toen Sayers als voetbalmoeder zag hoe de spelvreugde van haar zoon bij de plaatselijke voetbalclub verdween onder het juk van veeleisende coaches, besloot zij dat het ook anders kon en richtte zelf een club op. Salisbury Rovers FC doet het anders. Zelfontplooiing staat voorop. De manier waarop vrijwel alle traditionele voetbalclubs omgaan met kinderen, druist volgens Sayers in tegen het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind van de Verenigde Naties.

Op de dag van ons interview, 3 maart 2023, is het exact zeven jaar geleden dat Debbie Sayers de club Salisbury Rovers FC oprichtte. “Mijn zoontje speelde veel voetbal op straat en rond zijn negende wilde hij samen met een vriendje bij een club”, vertelt Sayers. “Dat was een wereld van verschil. Op straat maken de kinderen hun eigen spel, bij een club komen ze terecht in een rigide systeem, met een vaste teamgrootte, spelsystemen, veel geschreeuw van volwassenen langs de lijn en heel veel instructies van coaches. Weg is de autonomie, weg het plezier.”

Volgens Sayers leidt dat traditionele model niet per se tot betere voetballers. De Messi’s van deze wereld ontwikkelen zich eerder ondanks, dan dankzij dit soort strakke coaching. Sayers: “Hoe krijg je ooit een creatieve voetballer als je kinderen niet zelf laat nadenken?” Sayers’ zoon Keir zei een keer tegen de coach dat hij wilde keepen en werd prompt gebombardeerd tot doelman voor het leven. “Ik stond langs de lijn en zag hoe de coach hem continu aanwijzingen gaf, wanneer hij uit moest komen en wanneer niet. Dat jongetje op doel zag er steeds verdrietiger uit. Tijdens de rust maakte ik zijn schoenveters vast en heb ik hem gezegd: luister niet naar je coach, doe wat je zelf wil en maak plezier. Na die wedstrijd zijn we nooit meer naar die club teruggegaan. Ik heb om mij heen gekeken voor andere clubs, maar het was overal hetzelfde. Er zijn echt wel vrijwilligers met goede bedoelingen, maar nergens stond de stem van het kind voorop. Daarom zijn we zelf een club gestart.”

Recht om gehoord te worden
Welke rechten van het kind worden volgens Sayers geweld aan gedaan bij reguliere clubs? “Artikel 12 van het Verdrag voor de Rechten van het Kind garandeert kinderen het recht om gehoord te worden. Volwassenen worden geacht dat recht te respecteren en we hebben de verplichting om naar kinderen te luisteren. Dat gebeurt niet echt in het voetbal, in de meeste sporten niet.”

Bij Salisbury Rovers FC is dat recht het uitgangspunt. De club begon met een kleine groep kinderen van gelijkgestemde ouders en groeide van daaruit naar een club met inmiddels meer dan honderd leden. “We hebben een eigen filosofie ontwikkeld op basis van de rechten van het kind”, vertelt Sayers. Op de website wordt dat uitgelegd bondig uitgelegd. Alles draait om een veilige omgeving voor alle kinderen, ongeacht hun niveau of ervaring, om de autonomie van het kind en de vrijheid om zelf beslissingen te nemen, en tenslotte om de ontwikkeling van het kind. Daarbij staat een waarschuwing in dikke letters: ‘Wij bewaken onze filosofie strak en we willen autonomie in kinderen bevorderen, dus als u op zoek bent naar voetbal dat wordt geleid en gestuurd door coaches, verwijzen we u graag door naar andere clubs.’

Cultuurclash
In het begin speelde Salisbury Rovers FC mee in de reguliere jeugdcompetities van de FA, maar dat bleek niet goed te werken. “Individueel waren onze spelers niet minder dan de spelers van de tegenstanders, maar als je niet werkt met selectieteams, als je kinderen niet drilt en in een systeem perst om wedstrijden te winnen, loop je het risico dat ze klop krijgen van clubs waar dat wel gebeurt. Onze teams verloren iedere week. Dat was niet leuk voor de spelers en voor de ouders, dus we hebben besloten niet meer aan de reguliere competities mee te doen. De cultuurclash was te groot”, vertelt Sayers. “Sinds 2017 trekken we ons eigen plan. We spelen vriendschappelijke wedstijden en toernooien. We variëren met de teams en de spelvormen en we laten de kinderen altijd zelf meebeslissen wat ze willen doen.”

Dat alles wil niet zeggen dat er geen sprake mag zijn van competitie. “Plezier en competitie sluiten elkaar niet uit”, aldus Sayers. “Kinderen zijn competitief op het moment dat je ze een bal geeft. Maar het gaat erom dat kinderen voor zichzelf spelen en niet voor volwassenen. Sommige kinderen zijn fanatieker dan andere. Daar is helemaal niets mis mee.” Binnen de club zijn er ook kinderen die zo rond 14-15 jaar graag competitie willen spelen. De kinderen organiseren dat zelf met hulp van de coaches. Sayers’ zoon, inmiddels 17, heeft met een aantal anderen binnen Salisbury Rovers een team opgezet dat meedoet in de reguliere competitie en een groep veertienjarigen wil volgend jaar diezelfde stap zetten. “Maar er is natuurlijk ook niets mis met kinderen van 15-16 die niet per se alles ervoor over hebben om de beste te worden in voetbal, die het gewoon leuk vinden om op zaterdag met hun vrienden een balletje te trappen. Het is onze verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat alle kinderen aan hun trekken komen.”
Selectie onder kleuters
Hoewel de jeugdteams van Salisbury Rovers FC niet uitkomen in de FA-jeugdcompeties, is de club wel lid van de bond. Op lokaal niveau kreeg de club veel erkenning met onder meer FA-prijzen voor inclusie en vrijwilligers van het jaar. John Folwell, hoofd jeugdvoetbal bij de FA, kwam in 2019 zelfs naar Salisbury om zijn licht op te steken bij Sayers. Veel is daar vooralsnog echter niet meer gedaan: “Mijn contact met de FA draaide vooral om het recht om te spelen en om de tendens van profclubs om op steeds jongere leeftijd talentjes te rekruteren. Premier League-clubs doen dat al op vijfjarige leeftijd. Op dat gebied zie ik geen verandering ten goede, integendeel. Het systeem wordt in stand gehouden door mensen die er deel van uitmaken. Het komt hun goed uit, dus ze gaan het niet veranderen. Maar als je naar ons model kijkt en naar de kwaliteit van onze spelers als voetballers en als mensen, dan komen er op die manier wel belangrijke ambassadeurs bij voor ons model. Die spelers worden zelf ook coaches en op die manier breidt het zich uit.”

De ideeën van Sayers raken ook internationaal een snaar. Op donderdag 9 maart is zij gastspreker tijdens het ‘FIFA Safeguarding in Sport educational programme’ ten burele van de FA, home of England Football. Sayers belangrijkste argument om ook traditionele voetbalmensen te overtuigen, is dat je door het stimuleren van de autonomie van het kind uiteindelijk betere voetballers opleidt. “Daar zijn allerlei vormen van wetenschappelijk bewijs voor”, besluit ze.

Voor meer informatie: www.salisburyroversfc.co.uk