Gemeentelijke sportuitgaven afgelopen jaren omhoog, wel angst voor toekomst

In februari 2026 bracht het Mulier Instituut de cijfers uit de Monitor sportuitgaven gemeenten over 2024 naar buiten. Daaruit bleek dat de netto-uitgaven aan sport van Nederlandse gemeenten in 2024 uitkwamen op 1,4 miljard euro (dit is netto met aftrek van 0,6 miljard aan inkomsten). Dat was 9 procent meer dan een jaar eerder. Na verrekening van de inflatie was het verschil 6 procent. "Daarbij baseren we ons op cijfers van het CBS en met name de cijfers uit jaarrekeningen, dus realisaties", legt Van Eldert uit. "We zien daarin dat de gemeentelijke uitgaven aan sport jaarlijks stijgen en de inkosten fluctueren altijd een klein beetje, maar met uitzondering van één jaar in coronatijd stijgen ook de netto-uitgaven steeds."

Geurink vult aan: "Daarbij is het belangrijk om aan te geven dat de gemeentelijke uitgaven aan sportverenigingen echt fors zijn. De grootste steun die verenigingen krijgen, komt van de gemeenten, niet door directe subsidies, maar via de sportaccommodaties die gemeenten vaak voor een schijntje van de daadwerkelijke kosten aan sportverenigingen verhuren."

Toch komen huurverhogingen bij verenigingen vaak hard aan. Van Eldert: "Vaak gaat het om inflatiecorrectie en we zien aan de andere kant dat verenigingen contributie niet altijd corrigeren voor inflatie." Geurink: "Verenigingen zijn vaak terughoudend om hogere kosten door inflatie door te rekenen in contributie. Dat heeft natuurlijk wel impact op de financiën van verenigingen."  Van Eldert wijst daarbij nog op het verschil tussen binnensport en buitensportverenigingen: "Als een huurverhoging wordt doorgevoerd, is de grootste knop om aan de draaien voor de vereniging de contributie. Met name binnensport heeft daar weinig mogelijkheden omheen. Buitensport heeft nog wat meer mogelijkheden als ze hun eigen kantine hebben."

De cijfers uit de monitor van het Mulier Instituut lopen tot en met 2024. Gezien de vooruitzichten vanwege de aangekondigde bezuiniging vanuit het Rijk op het gemeentefonds werd 2026 gezien als het ravijnjaar, waarin gemeenten structureel minder geld tot hun beschikking zouden hebben. Welke impact heeft dat op de gemeentelijke uitgaven aan sportverenigingen? Geurink: "We kunnen nog niet vertellen wat dat concreet betekent voor de uitgaven, maar we kunnen natuurlijk wel uitvragen wat mensen in de toekomst verwachten. We hebben bijvoorbeeld in september 2024 aan beleidsmedewerkers sport gevraagd wat zij als de grootste uitdaging voor het sportbeleid zagen in de komende jaren? Daar kwam financiën wel echt met afstand als hoogste uit. Die angst is er ook omdat sport niet tot de officiële wettelijke verplichtingen van de gemeente behoort. De vrees is dus dat het bij krappere gemeentelijke budgetten kind van de rekening wordt omdat gemeenten nu eenmaal eerst moeten voldoen aan hun wettelijke taken. Beleidsmedewerkers zien dus wel dat er een druk op het sportbudget komt te liggen, maar of die druk daadwerkelijk leidt tot bezuinigingen, is moeilijk te zeggen."

Geurink plaatst overigens zelf een kanttekening bij die vrees: "We hebben in eerdere jaren dat er bezuinigd werd, gezien dat sport juist toen ook ontzien werd. Dat hoeft natuurlijk niet te betekenen dat nu ook zo is. Sport is geen wettelijke taak, dus die 2 miljard in totaal hoeft niet te worden uitgegeven aan sport, maar je kan het natuurlijk wel verantwoorden omdat het belangrijk is voor de lokale gemeenschappen en het bijdraagt aan de gezondheid van mensen."

In 2026 loopt ook het sportakkoord af. In hoeverre heeft dat effect op de gemeentelijke uitgaven aan sport? Geurink: "Dat zal effect hebben, maar puur financieel bekeken is het voor gemeenten een klein potje. Het sportakkoord is vaak opgezet als iets wat van de lokale sportsector is. Dan hebben gemeenten een klein potje waarmee ze lokale organisaties (bijvoorbeeld een fysiotherapeut of vereniging) kunnen prikkelen om initiatieven op te zetten die bijdragen aan de doelen van het lokale sportakkoord, maar als je kijkt naar de totale uitgaven van gemeenten aan sport gaat het echt om een heel klein deel. Natuurlijk zullen verenigingen dit wel voelen. Als een vereniging erop rekende een sportakkoordaanvraag te kunnen doen bij een gemeente, is dat potje er opeens niet meer." Van Eldert vult de cijfers in: "Het Rijk gaf in 2023 ongeveer 13 miljoen euro uit aan lokale sportakkoorden ten opzichte van de 2 miljard aan gemeentelijke sportuitgaven is dat relatief weinig."

Een andere maatregel die pijn doet bij sportverenigingen is het terugschroeven van de BOSA-subsidie (Stimulering bouw en onderhoud sportaccommodaties). Van Eldert: "Je ziet dat die BOSA-subsidie overvraagd is en nu wordt de toezegging ook nog eens onder de aanvragers verloot. Dat zorgt dat ook voor veel onzekerheid bij verenigingen, zeker omdat er ook vaak investeringseisen aan vastzitten. Dit is iets dat verenigingen die een eigen accommodaties hebben het hardste zal raken, maar dat gaat niet over sportuitgaven van de gemeenten, want de BOSA is een subsidie vanuit het Rijk."