Duurzaamheid inzet bij nieuwe sporthal in Amsterdam

door: Leo Aquina | 24 maart 2016

“Sportgebouwen kosten nu eenmaal bakken energie”, zegt Andrea Aquina. Zij is als beleidsmedewerker bij de gemeente Amsterdam onder meer verantwoordelijk voor de nieuwe sporthal op het Zeeburgereiland. De hal voorziet in een behoefte omdat er in dat stadsdeel veel nieuwe woningen worden gebouwd. Eind februari tekende de gemeente een contract met architectenbureau RAU. Het bureau voldeed het best aan de drie criteria die de gemeente in de aanbestedingsprocedure had gesteld. Duurzaamheid was een van die criteria en op dat gebied heeft RAU een goede naam. “Amsterdam heeft een hoge duurzaamheidsambitie en als je ergens energie kan besparen, zijn het wel sportvoorzieningen”, zegt Aquina. Garanderen dat het gebouw volledig energieneutraal wordt, kan de gemeente niet, maar dat is wel het streven.

De drie criteria op basis waarvan de gemeente de plannen van de vijf architectenbureaus die meedongen beoordeelde waren onder meer verschijningsvorm en gebouwlogistiek. “Hoe het gebouw eruit ziet, bepaalt het beeld van de stad”, aldus Aquina.

“Gebouwlogistiek is belangrijk omdat het pand op een krappe kavel komt. Je moet de beschikbare ruimte optimaal benutten. De kleedkamers komen waarschijnlijk niet op hetzelfde vloerniveau als de zalen. Dat heeft allellei implicaties voor het beheer. Neem bijvoorbeeld de logistieke stroom van gebruikers in het gebouw. Er zullen veel schoolklassen van de hal gebruik gaan maken en een docent heeft het liefst overzicht waar zijn leerlingen zijn.”

Grondstoffenpaspoort
Het derde criterium was duurzaamheid. Aquina benadrukt dat alle bureaus die meedongen naar de opdracht een goede visie hadden op duurzaamheid, maar RAU had op dit punt toch een streepje voor. “Zij hebben daar de afgelopen jaren echt naam mee gemaakt. Thomas Rau past het begrip ‘circulair bouwen’ toe in zijn ontwerpen. Vroeger werden gebouwen neergezet en over een periode van pakweg veertig jaar afgeschreven. Dat is eigenlijk raar, want zo’n gebouw heeft nog veel materialen die herbruikbaar zijn. Bij circulair bouwen geeft je het gebouw op het moment dat je het neerzet een grondstoffenpaspoort mee. Je houdt dus al rekening met de herbruikbaarheid van allerlei zaken.”

Naast de bouwmaterialen heeft RAU ook een visie op de duurzame exploitatie van een gebouw. Aquina: “Denk aan het onderscheid tussen iemand die iets levert en iemand die iets gebruikt. Als Philips de lampen levert, zijn zij er niet bij gebaat om duurzame lampen te leveren. Bij een kapotte lamp mogen zij immers een nieuwe leveren. Je kunt met Philips ook afspreken dat zij de dienst ‘licht’ leveren. Dan is het voor hen wel voordelig om het op een duurzame manier aan te pakken.”

Extra geld
De sporthal op het Zeeburgereiland wordt gebouwd vanuit deze principes, maar concrete voorbeelden van de uitwerking kan de gemeente op dit moment nog niet geven. Dat heeft voor een groot deel te maken met geld.. “We beschikken over een beperkt bouwbudget. Daarmee is het moeilijk om het ambitieniveau waar te maken. De lat ligt wat dat betreft hoog, en dat beseffen we ook.”, zegt Aquina.

De sporthal op het Zeeburgereiland wordt mede gefinancierd vanuit de twintig miljoen euro die de gemeente twee jaar geleden in het coalitieakkoord had opgenomen voor nieuwe sportaccommodaties in de stad. Dat geld is inmiddels op en sportwethouder Eric van der Burg maakt eerder deze maand bekend dat de coalitie tien miljoen extra uittrekt voor sportaccommodaties. Aquina:

“Van dat geld worden vele andere nieuwe sportvoorzieningen ontwikkeld, maar mochten we er met het toegekende budget echt niet uitkomen dan moeten we ofwel gaan schrappen in het ambitieniveau of bezien of er uit deze extra middelen budget toegevoegd kan worden. Maar we gaan nu met het ontwerpteam de uitdaging aan om een en ander zo optimaal mogelijk te ontwikkelen.

Samenwerking met scholen
De sporthal op Zeeburgereiland wordt gebouwd in nauwe samenwerking met IJburg College 2 en het Stelle College, die nieuwe schoolgebouwen neerzetten op het Zeeburgereiland. Deze scholen worden samen met nog nader aan te wijzen sportverenigingen vaste gebruikers van de accommodatie. Scholen hebben bij nieuwbouw budget voor de bouw van een eigen gymaccommodatie.

“Deze twee scholen hadden samen recht op vier gymzalen”, vertelt Aquina. “Van hun eigen budget kunnen zij echter geen voorziening bouwen met dezelfde kwaliteit als deze gezamenlijke hal. Bovendien is het voor scholen ingewikkeld om die gymzalen buiten schooltijd om als sportaccommodatie te exploiteren. We hebben er dus voor gekozen samen te investeren. De gemeente is eigenaar van de sporthal. De scholen hebben een prachtige gymaccommodatie en verenigen huren bij de gemeente.”

Bewegende stad
Naast de sporthal investeert de gemeente ook in sportvelden en een zogenaamde Urban Sports Zone. ‘De sporthal is met haar duurzame karakter een mooie toevoeging aan het concept de bewegende stad waarin Amsterdammers worden uitgedaagd om meer te bewegen’, zegt Van der Burg in het persbericht. Wat bedoelt hij daar precies mee? Aquina:

“Dat is een programma waarbij we als gemeente overal bij de ruimtelijke inrichting van de stad beweging willen stimuleren. Je kunt in een schoolgebouw de lift direct tegenover de hoofdingang neerzetten. Je kunt daar ook een trap bouwen en de lift achterin aanleggen voor alleen de noodzakelijke gevallen. In dat laatste geval nemen de leerlingen veel eerder de trap, waardoor zij dagelijks veel meer bewegen.”

De sporthal op het Zeeburgereiland moet halverwege 2018 worden opgeleverd. Veel ruimte voor vertraging is er niet. De twee scholen zijn dan al een jaar in bedrijf. Zij moeten in het schooljaar 2018/2019 kunnen beschikken over de nieuwe accommodatie.

Voor meer informatie: klik hier