‘Depressies onder voetballers is nog steeds een taboe’

door: Rins van Kouwen | 17 april 2014

Volgens onderzoek van spelersvakbond FIFPro kampt een kwart van de actieve voetballers met depressies of angsten. Volgens psychiater Dr. Bram Bakker is deze conclusie geen verrassing. “In een ideale wereld weet niemand ervan.”

Spelersvakbond FIFpro deed onderzoek onder 180 actieve spelers en 121 voetballers die net zijn gestopt. 26% van de actieve spelers bleek onder depressies of angsten te lijden, onder net gestopte voetballers lag dat percentage op 39%. Daarbij vertoonde meer dan een kwart van de ondervraagde gestopte voetballers abnormaal gedrag bij alcoholverbruik en had 15% te maken met burn-out klachten.

Depressies en angsten komen onder voetballers vaker voor dan bij werknemers in andere beroepsgroepen. Gemiddeld lijdt 10,5 % van de Nederlanders namelijk onder depressieve klachten. Naast spelers uit Nederland werden ook voetballers in Schotland, Ierland, de Verenigde Staten, Australië en Nieuw-Zeeland in het onderzoek opgenomen.

Depressieklachten
Volgens Dr. Bram Bakker zijn de uitkomsten van het FIFPro-onderzoek niet verrassend. “De problematiek is in eerder onderzoek vaker aangetoond,” zegt Bakker, die onder meer wijst op onderzoeksresultaten van David Baron, een Amerikaanse psychiater, die in zijn studie naar olympische sporters concludeerde dat topsporters een drie keer zo’n grote kans hebben op psychische klachten dan vergelijkbare mensen die niet aan topsport doen. “Het zijn niet alleen depressieve of angstklachten, maar denk ook aan eetstoornissen of slaapproblemen waar topsporters last van hebben. Lichamelijke klachten van een topsporter - zoals stijve spieren of hoofdpijn - worden bovendien ten onrechte vaak niet gerelateerd aan een psychische oorzaak.”

Dat topsporters vaker lijden aan depressieklachten dan werknemers in andere beroepsgroepen is volgens Bakker goed te verklaren door de kwetsbaarheid en druk die een topsportleven met zich meebrengt. “Topsporters staan onder grote druk om te moeten presteren. Dat is niet te vergelijken met de druk die je kunt ervaren op je werk. In een paar momenten moet je laten zien wat je waard bent. Een topsporter heeft een korte carrière. Als je gestopt bent op je 35e jaar, heeft niemand het meer over je.”

Daarbij wordt volgens Bakker het incasseringsvermogen van topsporters vaker getest. “Topsporters zijn kwetsbaarder. In een wielerwedstrijd wint er eentje, maar de tweehonderd renners die niet winnen, zijn anoniem. Dat heeft impact. Zij trainen ook voor de overwinning. Denk ook aan andere stressoren zoals een leven in de spotlights van media die je prestatie evalueren, het geld dat je wel of niet met je sport verdient of dat je een blessure krijgt, net voor een belangrijke wedstrijd.”

Begeleiding
Bakker heeft zelf ook topsporters met psychische klachten in zijn praktijk onder behandeling. “Dat zijn sporters met bijvoorbeeld angsten of paniekaanvallen,” legt Bakker uit. “Ik ben geen psychiater die snel pillen voorschrijft, maar bij topsporters heb je in de behandelingsmethode ook met dopingreglementen te maken. Bij een behandeling van een topsporter moet je dus sneller denken aan psychotherapie of medicatie toepassen in een rustigere periode dat de topsporter geen belangrijke wedstrijden heeft.”

Volgens Bakker hebben sporters altijd baat bij psychische begeleiding. “Alle Nederlanders hebben zijn er bij gebaat om af en toe met iemand te sparren. In een zakelijke relatie met een professional werkt dat beter dan met vrienden of bekenden die een belang hebben. Steeds meer profclubs hebben een sportpsycholoog in dienst, maar hij of zij leert technieken om te presteren en heeft meestal geen kennis van psychische stoornissen. De meest simpele oplossing is dat de clubarts een signalerende rol heeft. De clubarts heeft een beroepsgeheim en kan de voetballer naar een psycholoog of psychiater doorverwijzen.”

Bakker weet dat hij niet elke sporter weer klachtenvrij aan het sporten krijgt. “Ik ben met een tennisser ook wel eens samen tot de conclusie gekomen dat hij niet geschikt was voor topsport. Hij was liever thuis bij zijn vriendin dan dat hij gemotiveerd was om op het laagste tennisniveau punten te sprokkelen voor de wereldranglijst.”

Zwarte gat
In het onderzoek wijst FIFPro ook op het ‘zwarte gat’ dat voetballers ondervinden als hun structuur uit hun leven wordt weggenomen als ze gestopt zijn. Bakker. “De klassieke fout is dat een speler pas als hij geen nieuw contract meer krijgt of als hij een blessure oploopt kijkt wat hij na zijn carrière verder wil doen en dat dan binnen vijf jaar al zijn geld op is. Niet elke ex-voetballer kan trainer worden.”

Met het onderzoek hoopt FIFPro dat depressies bij voetballers preventief kunnen worden voorkomen en dat de gezondheid van profspelers kan worden beschermd. “Het bespreken van depressies in het voetbal is nog steeds een taboe,” zegt Bakker. “In een ideale wereld weet niemand er van. Het zegt veel dat FIFPro dit onderzoek zelf heeft geïnitieerd. Dat laat zien dat zij het ook als een serieus probleem zien.”

Voor meer informatie: www.brambakker.com. Bram Bakker boeken als spreker? Klik hier voor informatie over de mogelijkheden.