Buiten gymmen wordt steeds normaler

door: Emilie Maclaine Pont | 4 juli 2024

Sinds jaar en dag worden gymlessen binnen gegeven. Maar volgens beweegspecialist Erik Spiegelenberg, werkzaam bij Nijha – dat onder meer gymzalen en sportcourts inricht, komt daar verandering in. Buiten gymmen raakt namelijk steeds meer in zwang. Daarom ontwikkelde Nijha de zogenaamde Buitengymzaal.

Over een kast of een bok springen, touwklimmen, ringzwaaien. Iedereen herinnert het zich nog wel van de gymlessen op de basisschool. Stuk voor stuk zijn het vaardigheden die vallen onder de door de overheid opgestelde leerlijnen voor scholieren. “Maar vraag een willekeurig iemand of die buiten de les om ooit over een kast heeft gesprongen en het antwoord is hoogstwaarschijnlijk nee”, zegt Erik Spiegelenberg.

Conform leerlijnen
De Buitengymzaal brengt hier verandering in. Deze zaal wordt volledig ingericht volgens de leerlijnen. Kortom: docenten kunnen hier hetzelfde onderwijs geven als in een binnenzaal. Alleen worden naast de kasten en sportcubes ook betonelementen, hekjes en struiken toegevoegd, ligt er een voetbal-/spelveldje, een slootje of een wadi en is er een aparte unit voor zwaai- en klimonderdelen of wordt er een slackline tussen bomen geplaatst. “Dat sluit veel beter aan bij ontwikkelingen in de beweegcultuur en hoe kinderen verder buiten spelen”, stelt Spiegelenberg. “Van binnengym zijn kinderen gewend om bijvoorbeeld over een kast te springen. Buiten heb je daar natuurlijk nooit mee te maken. In de Buitengymzaal oefenen ze met over hekjes springen. Iets dat ze buiten schooltijd om ook in de praktijk tegen kunnen komen als ze bijvoorbeeld tijdens het voetballen de bal over een hekje hebben geschoten.”

In 2018 is de eerste Buitengymzaal gerealiseerd waarna er een versnelling optrad na de covidperiode. “Toen groeide het besef dat buiten spelen gezond en fijn is. Uit onderzoek van het Mulier Instituut volgde bovendien dat mensen door corona andere bewegingsvoorkeuren hebben. Urban sporten, skaten en obstacle runs groeien in populariteit, terwijl verenigingssporten als turnen, atletiek en hockey juist minder in trek zijn. Op deze nieuwste trend willen we kinderen voorbereiden met de Buitengymzaal. Wij denken dat in de toekomst ook de gymlessen op school steeds vaker in de buitenlucht gaan plaatsvinden.”

Weg van de muffe lucht
Amsterdam, Rijnsaterwoude en Oudenbosch hebben al een Buitengymzaal; Deventer en de tweede in Amsterdam komen eraan.“De kinderen zijn enthousiast. Ze vinden het fijn om aan de muffe lucht van binnen te zijn ontsnapt en slecht weer maakt hen niet uit. Onder leerkrachten zijn de meningen verdeeld. De een vindt het niets, de ander wil niet anders meer. Dat is natuurlijk ook prima. Het een sluit het ander niet uit. Wij blijven ook binnenzalen aanbieden.”

De buitengymzaal doet denken aan de Athletic Skills Model-speelvelden, dat uitdaagt en uitnodigt tot allerlei vormen van beweging. Spiegelenberg: “Wij hebben hetzelfde doel, namelijk meer mensen in beweging brengen. Ons uitgangspunt is wel anders. ASM komt vanuit de sport, terwijl bij ons het bewegingsonderwijs uitgangspunt is. Dat betekent dat in de Buitengymzaal alle leerlijnen gevarieerd ingevuld kunnen worden en er beweegtoestellen en spelmaterialen beschikbaar zijn. ASM is vrijer, maar vervult niet alle leerlijnen.”

Geen standaardafmeting
Een vaste vorm voor een buitengymzaal is er niet. Als de docent maar alle delen van het veld kan overzien. Dat betekent dat de modules ook in een driehoek, rechthoek of welke andere vorm dan ook geplaatst kunnen worden. “Een binnenzaal is 252 m². Buiten is die afmeting hetzelfde, maar heeft die niet per se de vorm van een rechthoek. Een rondje, driehoek of vierkant mag ook. Er is dus meer flexibiliteit. Ook zijn er meerdere opties als het om de inrichting gaat. De basismodules zijn te verrijken met modules, voor bijvoorbeeld klimmen en klauteren, kracht of balanceren. Dat biedt extra variatie en daarmee kan ook ingespeeld worden op mogelijk avondgebruik. Ook de kosten verschillen en liggen veel lager dan een standaard gymzaal. Door het ontbreken van dak, muren en installaties is er sprake van een lagere CO₂-uitstoot, ook dat is voor gemeenten interessant.”

De meeste sportexploitanten zijn niet in staat om de uitgave te doen die met de aanschaf van een Buitengymzaal komt kijken (de hoogte ervan geeft Spiegelenberg bewust niet prijs, red.). Dat komt in praktisch oogpunt eigenlijk prima uit, want gemeenten moeten toch al voor de huisvesting van het onderwijs zorgen. Bovendien kampen sommige gemeenten met accommodatietekort door de invoering van het verplichte tweede uur gym voor het basisonderwijs. Realisatie van een Buitengymzaal kan dan een oplossing zijn.

“Daarnaast zie ik kansen voor gemeenten om de Buitengymzaal ook buiten schooltijden in te zetten”, vervolgt Spiegelenberg. “Het is ideaal voor bijvoorbeeld BSO’s, buurtsportcoaches en ongeorganiseerde sporters. We beschikken in Nederland over de best opgeleide docenten en de best ingerichte gymzalen. Toch lukt het ons niet om Nederlanders in beweging te houden en voldoet veertig procent van de basisschoolkinderen niet aan de beweegrichtlijn. Wij hopen dan ook dat we met deze buitengymzaal naast scholieren, ook anderen kunnen stimuleren om (meer) te sporten en bewegen.”

Voor meer informatie: Buitengymzaal