5 vragen aan Renate Groenewold, oud-schaatsster en vitaliteitscoach

Renate Groenewold was van 1998 tot en met 2010 professioneel schaatsster. Zij won twee zilveren medailles op de Olympische Spelen, was wereldkampioen allround in 2004 en greep wereldtitels op de ploegenachtervolging (2008) en op de 3000 meter (2009). Na haar actieve carrière begon Groenewold met Team Op=Op Voordeelshop haar eigen vrouwenploeg, was zij assistent-bondscoach en coach bij Team Corendon. In 2014 zei ze de ijsbaan vaarwel, om als commercieel directeur aan de slag te gaan bij Uwgereedschap.nl. Tegenwoordig begeleidt Groenewold een aantal topsporters en is zij als zelfstandig vitaliteitscoach actief in het bedrijfsleven. Met Sport Knowhow XL sprak zij uitgebreid over haar schaatscarrière, het schaatsen van toen en nu en haar passie om mensen vitaler te maken met sport en bewegen.

door: Leo Aquina | 25 september 2018

1. Topsporters lopen na hun carrière risico om in het beruchte zwarte gat te vallen. Heb jij daar ook last van gehad? 
“Nee, ik heb nooit last gehad van het zwarte gat. Ik had me, nadat ik was gestopt in 2010, voorgenomen rustig na te gaan denken wat ik wilde, want dat wist ik eigenlijk niet goed. Ik was daar ook nooit echt mee bezig geweest. Al op mijn elfde schreef ik in één van die vriendinnenboekjes dat ik profschaatsster wilde worden. Het was 1988 en ik zag Yvonne van Gennip met drie keer goud op de Olympische Spelen van Calgary. Dat was mijn grote voorbeeld. Als topsporter heb je altijd een stip aan de horizon om naartoe te werken. Dat maakt het leven makkelijk.”

“Ik was niet financieel onafhankelijk, maar kon het me wel veroorloven om rustig om me heen te kijken toen ik stopte met schaatsen. Dat gaf me de ruimte om even tot bezinning te komen. Lang heeft die periode van bezinning niet geduurd. Ik stopte in maart 2010 en eind april, begin mei stond die dame (wijst in de richting van Marije Joling) bij me voor de deur. Ze trainde bij het gewest Drenthe, waar ik ook groot was geworden. Voor mijn trainersdiploma's had ik daar stage gelopen, maar daarna was het niveau een beetje weggezakt. Marije wilde het beste uit zichzelf halen, maar dat lukte haar niet in die omgeving. Ik ging praten met de coach en zo rolde ik erin. Als iemand met een hulpvraag bij mij komt, ga ik meteen kijken naar de mogelijkheden.”

“In de tussentijd hadden ze me vanuit Aegon gevraagd of ik de opleiding international sport management aan het Johan Cruyff Institute wilde doen, dus daar was ik ook mee bezig. Toen ik begonnen was als coach, kwam de KNSB naar me toe met de vraag of ik assistent wilde worden van bondscoach Wopke de Vegt. Het kwam gewoon allemaal op mijn pad, dus ik had niet eens tijd voor een zwart gat. Als coach van Marije bij het gewest was ik heel nauw betrokken bij haar ontwikkeling, vanaf het echte begin. Zij sprak de ambitie uit. Ik zei: ‘Als je dat echt wil en je gaat het zus en zo doen, dan kun je de World Cups halen’. We versterkten elkaar in die ambitie en ze haalde die World Cups ook. Bij de KNSB had ik een andere rol. Ik stond er iets verder vanaf, meer faciliterend als een soort reisleider. Het gros van de sporters die ik begeleidde waren meiden. Ik had het gevoel dat vrouwen minder kans kregen zich te ontwikkelen en dat stak mij een beetje. Daaruit kwam het idee voort een vrouwenploeg te starten en dat werd Team Op=Op Voordeelshop.”

“Tot 2014 heb ik echt op het ijs gestaan en toen heb ik het besluit genomen dat ik eens verder wilde kijken dan het toch wel kleine wereldje rondom die 400 meterbaan. Het was een sprong in het diepe om totaal iets anders te gaan doen. Als commercieel directeur bij uwgereedschap.nl kreeg ik de ruimte om mijzelf op allerlei fronten te ontwikkelen.”

2. Mis je het schaatsen nog wel eens?
“Bart Veldkamp zei nadat hij gestopt was eens tegen me dat ik zolang mogelijk moest doorgaan met schaatsen. Daar had ik toen mijn twijfels bij, maar ik snap nu wel beter wat hij bedoelde. Het was een mooie tijd. Als topsporter heb je een eenvoudig leven. Je weet hoe je tijd ingedeeld is en je doel is duidelijk. Als ik nu kijk waar ik in het leven allemaal over na moet denken, dat is een stuk gecompliceerder. Er zijn veel verschillende zaken en er is niet die ene heldere stip op de horizon om op te focussen.”

“Aan de andere kant mis ik de druk niet. Ik ben ooit aan sport gaan doen omdat ik het leuk vond. Niet omdat ik nou zo nodig in het middelpunt van de belangstelling wilde staan. Dat hoort natuurlijk wel bij topsport en kan behoorlijk veel spanning opleveren. Het is belangrijk om een balans te vinden tussen de focus, de spanning en het creëren van rust in je omgeving om tot een optimale prestatie te komen.”

“Ik heb aan het begin van mijn carrière besloten te stoppen met mijn studie psychologie en dat vond ik moeilijk. Het voelde een beetje als falen, maar ik wilde het beste uit mezelf halen op de ijsbaan en wist dat ik daarom op zoek moest naar de focus. Mijn vader gaf uiteindelijk de doorslag. Tijdens mijn middelbareschooltijd hebben mijn ouders altijd benadrukt hoe belangrijk school was. Ik had het vwo vrij gemakkelijk doorlopen en dat was voor mijn ouders de basis. Toen durfde mijn vader ook te zeggen: ‘Probeer je eens een jaar helemaal te focussen op het schaatsen’. Dat legde wel extra druk op het schaatsen, maar vanuit die focus kwamen de prestaties.”

3. Jij kon leven van het schaatsen. Dat lijkt voor de huidige generatie topschaatsers steeds lastiger te worden. Hoe zie jij de toekomst van het langebaanschaatsen?
“Ik zat in een luxepositie. Toen ik in de kernploeg kwam, verdiende ik meteen een modaal salaris. Het was een tijd waarin de bomen nog tot de hemel groeiden. Ik hoefde me geen zorgen te maken als de inkomsten eens een jaar wat minder waren. Tegenwoordig is dat anders. Bij Lotto-Jumbo zullen ze allemaal echt een prima contract hebben en dan is er nog het team van Ireen Wüst, maar het zegt genoeg dat veel schaatsers moeten leven van hun A-status en dat is echt geen vetpot.”

“Waar het aan ligt? In 2014 is TVM gestopt en dat was natuurlijk een heel stabiele factor. Er kwam een economische crisis en TVM kon het gewoon niet meer verkopen naar de medewerkers. Dat gold ook voor andere partijen die serieus geld in het schaatsen stopten. Daarnaast hadden wij als schaatsers oogkleppen op. De schaatswereld was arrogant genoeg om te denken dat ze het allemaal waard waren. Vervolgens zijn er een paar cowboys ingestapt die voor een dubbeltje op de eerste rang wilden zitten. Er ontstond een enorme scheefgroei tussen partijen die serieus op de lange termijn aan de ontwikkeling van het schaatsen wilden werken en sponsors die voor een paar ton een logo op een pak zetten en dezelfde exposure kregen als partijen die er een paar miljoen in stopten.”

“Misschien is het schaatsen wel te dominant in Nederland. We hebben de sport gewoon niet goed verkocht en zijn bovendien te veel rollebollend over straat gegaan, waarbij de KNSB ook de hand in eigen boezem moet steken. Ze hadden bijvoorbeeld strenger moeten toezien op hun licentieregels. Het kwam maar al te vaak voor dat schaatsers niet werden betaald. Voor de buitenwereld leek het dan alsof ze in een profteam zaten, maar in werkelijkheid was het allemaal niet zo rooskleurig. Schaatsers hebben daar ook zelf aan meegewerkt door niet aan de bel te trekken, maar dat durfden ze vaak niet. Iedereen is dan toch bang voor zijn positie. Schaatsers moeten zich wel durven uitspreken. Sven Kramer doet dat goed. Je moet je als sporter realiseren dat je zelf ook een stem hebt. Tegenwoordig heb je steeds meer mogelijkheden, bijvoorbeeld dankzij sociale media.”

“De ISU heeft natuurlijk ook een belangrijke rol. Ze moeten internationaal echt kijken naar de manier waarop de wedstrijdsport is ingericht. Er zijn nog altijd landenteams in de World Cups in plaats van commerciële teams. Volgens mij is dat in bijna geen enkele andere sport het geval. In het wielrennen rijd je alleen op de kampioenschappen voor je land, de rest van het seizoen rijd je in het shirt van je commerciële ploeg. Het zegt genoeg dat er geen sponsor is verbonden aan de World Cup en eigenlijk is dat heel triest. Maar als Nederland iets roept, zijn de andere landen vaak automatisch tegen. Dat komt door de dominante positie van Nederland. Daarom was ik blij met de prestaties van de Japanners en de Noren op de Olympische Spelen en vond ik het jammer dat Sverre Lunder Pedersen onderuit ging op het WK Allround.”

4. Terug naar jouw eigen carrière. In 2014 heb je de 400 meterbaan achter je gelaten. Je bent vitaliteitscoach. Wat houdt dat in? 
“Als ik in één zin moet zeggen wat ik doe? Ik probeer mensen een spiegel voor te houden, te motiveren en te inspireren om het beste uit zichzelf te halen, zowel bij sporters als in het bedrijfsleven. Ik begeleid een aantal sporters, met name wielrenners, maar ik coach ook mensen in het bedrijfsleven. Sport kan daar enorm bij helpen. Daarom was ik nauw betrokken bij het plan om het WK wielrennen naar Noord-Nederland te halen. Dat ging mij niet per se om het topsportevenement, maar om de inspiratie die het oplevert. Nu dat voorlopig niet doorgaat (Provinciale Staten in Groningen en later ook Drenthe, haalden eerder dit jaar een streep door de plannen, red.), is mijn agenda aan stuk leger.”

“Ik geloof dat sport iets losmaakt bij mensen. Als ik met mensen uit het bedrijfsleven op de fiets zit, is iedereen gelijk: de directeur en de medewerker praten op een heel andere manier met elkaar. De emotie van sport verbindt. Daar richt ik mij op in mijn werk. Ik help werkgevers met de vraag hoe zij mensen kunnen inspireren om goed voor zichzelf te zorgen. Iemand die goed in zijn vel zit, presteert beter, is een betere partner en een betere collega.”

“Zelf heb ik het voorbeeld van mijn vader, die is veel te jong overleden. Hij zorgde slecht voor zichzelf, rookte en had een stressvolle baan. Hij sportte niet, maar hij had altijd plannen voor wat hij zou gaan doen als hij met de vut zou gaan. Dat heeft hij uiteindelijk niet eens gehaald. Hij had een managementfunctie en er was niemand die hem terugfloot, maar de balans was zoek. Ik zie het als mijn rol om mensen een spiegel voor te houden. Het werkt niet als ik mensen ga vertellen wat zij moeten doen om gezonder te leven. Het werkt wel als ik ze laat zien wat ze doen. Dat is iets wat ik als coach in het schaatsen wel heb geleerd: pas als er bewustwording is, kun je een veranderingsproces in gang zetten.”

5. Je bent nog altijd nauw betrokken bij de sport, je hebt je eigen bedrijf en je bent ambassadeur van een aantal goede doelen zoals KiKa en het Jeugdsporfonds. Welke ambities heb jij voor de toekomst?
“Wat betreft die goede doelen: waar ik mij nuttig kan maken, zet ik mij in. Het Jeugdsportfonds ligt daarbij voor de hand. Ik vind dat ieder kind moet kunnen sporten. Tegenwoordig is het ook gekoppeld aan het Jeugdcultuurfonds. Het is prachtig als kinderen hun ambitie nastreven en daarbij niet worden tegengehouden door beperkte financiële middelen. En toen ze mij vroegen voor KiKa, heb ik ook geen moment getwijfeld. Mijn vader is overleden aan kanker. Het is een vreselijke ziekte. Kinderen horen te spelen en als we kinderen met kanker via KiKa kunnen helpen, draag ik daar graag mijn steentje aan bij.”

 “Natuurlijk heb ik ook ambities op het professionele vlak. Ik hoef geen bergen met geld te verdienen, ik wil iets betekenen. Ik streef ernaar werknemers vitaler te maken en dat kan op veel manieren. De ene keer is dat een inspirerende lezing, de andere keer gaat het om een volledig trainingsprogramma, waarbij ik samen met het bedrijf een stip op de horizon zet om de werknemers vitaler te krijgen. Ik word blij van sport en mensen intrigeren mij. Ik onderzoek wat mensen drijft en ik wil eraan bijdragen dat mensen kunnen excelleren. Dat kan in de sport zijn, maar ook in het bedrijfsleven.”

“Ik wil graag van betekenis zijn, ook voor de schaatssport. Het schaatsen heeft mij veel gegeven en daar wil ik ook iets voor teruggeven. Ik vind dat je niet altijd maar aan de zijkant moet staan en dingen moet roepen. Als je ergens iets van vindt, moet je de daad bij het woord voegen en ook zelf intern iets gaan doen. Het kan goed zijn dat er in de nabije toekomst iets op dat gebied staat te gebeuren.”